გურიაში ერთ-ერთი ყველაზე აქტუალური პრობლემა სოციალურად დაუცველ პირთა საკითხია; ზოგს _ დახმარება შეუწყვიტეს, ზოგს _ პოლისი ან ვაუჩერი არ მიუღია, ვიღაც ქულების ნაკლებობას უჩივის, ამ თემების ირგვლივ რედაქციაში ძალიან ბევრი შეწუხებული ადამიანი მოდის. ჩვენ კიდევ ერთხელ შევეცადეთ გაგვერკვია, როგორ ხდება სარეიტინგო ქულების დადგენა და როდის იღებენ მხოლოდ ჯანმრთელობის დაზღვევის პოლისს. ჩვენს კითხვებს სოციალური დახმარების სააგენტოს ჩოხატაურის რაიონული განყოფილების უფროსი ილია კილასონია პასუხობს.
_ მუნიციპალიტეტის ბაზაში რამდენი სოციალურად დაუცველი ოჯახია რეგისტრირებული და როგორ ხდება სარეიტინგო ქულების დადგენა?
_ რეგისტრირებულია 4000-ზე მეტი ოჯახი, ხოლო დახმარებას იღებს 1570-მდე ოჯახი; რაც შეეხება ქულებს, ოჯახი წერს განცხადებას ერთიან მონაცემთა ბაზაში რეგისტრაციის მიზნით; ამისთვის, წარმოდგენილი უნდა იყოს ოჯახის 16 წლის ზემოთ ყველა წევრის პირადობის დამადასტურებელი მოწმობა, 16 წლამდე ასაკის ბავშვების დაბადების მოწმობა. რეგისტრაციის შემდეგ ხდება სიების ფორმირება _ გადასამოწმებელი ოჯახები გადიან ფილტრაციას სამოქალაქო რეესტრთან ერთად, რასაც მოჰყვება უშუალოდ ოჯახების ადგილზე გადამოწმება.
_ როგორ ხდება ოჯახის გადამოწმება?
_ გადამოწმება გულისხმობს შემდეგს _ სოციალური აგენტი მიდის ოჯახში და ვიზუალურად ათვალიერებს, დადგენილი მეთოდოლოგიით ხდება დეკლარაციის შევსება. ოჯახის წარმომადგენელი ვალდებულია სოცაგენტს ყველა კითხვაზე ობიექტური, გულწრფელი პასუხი გასცეს, დაათვალიერებინოს თავისი საცხოვრებელი ფართი, სათავსო და ა.შ. სოცაგენტი უნდა გაერკვეს ოჯახის პრობლემაში. შემდგომ ხდება ამ ინფორმაციის დამუშავება და დეკლარაციაში ასახვა, რომელიც მალევე, რამდენიმე დღეში განთავსდება მონაცემთა ბაზაში და პროგრამულად მოხდება ოჯახის სარეიტინგო ქულის დადგენა. ეს არის პირობითი ერთეული, რომელიც განსაზღვრავს მოსახლის სოციალურ-ეკონომიკურ მდგომარეობას.
_ ხშირად ოჯახის ეკონომიკური მდგომარეობა და სარეიტინგო ქულა ძალიან განსხვავდება ერთმანეთისგან, ასე რატომ ხდება?
_ ხშირია მსგავსი კითხვები, მაგრამ არც სოცაგენტი და არც რაიონული განყოფილება არ ერევა ქულების განსაზღვრის საკითხში, ეს ხდება, კიდევ ერთხელ ვიმეორებ, პროგრამის მეშვეობით. ჩვენ ოჯახის დეკლარაციას განვათავსებთ ბაზაში და პროგრამა ითვლის რომელ ოჯახს რა ქულა მიენიჭება. ამიტომ, რომ არ იყოს რაიმე გაუგებრობა, ოჯახის სრულუფლებიანმა წევრმა ყველა კითხვას დაკვირვებული პასუხი უნდა გასცეს. ხშირად ჩვენი წარმომადგენელი ორჯერ და სამჯერ მიდის ერთ ოჯახთან, რათა თავიდან ავიცილოთ ყველანაირი გაუგებრობა.
_ ქულების დადგენის პროცესში, რამდენად აქვს მნიშვნელობა საოჯახო ინვენტარს? დავუშვათ, ოჯახს აქვს ფერადი ტელევიზორი, რომელიც რამდენიმე წლის უკან შეიძინა, ან თუნდაც მაცივარი…
_ თუ ტელევიზორი არ არის თხევადკრისტალური, ის სულაც არ იწერება დეკლარაციაში; ასევეა მაცივრის შემთხვევაშიც, თუ ის არის საბჭოთა წარმოების. ფიქსირებადია მხოლოდ თანამედროვე ტიპის ტექნიკა _ ახალი მაცივარი, კომპიუტერი და სხვა მსგავსი საყოფაცხოვრებო ნივთი. თუმცა, ისეთი შემთხვევაც ყოფილა, როცა უთქვამთ, რომ მაცივარი ნათხოვარი აქვთ, მაგრამ ეს ხომ წარმოუდგენელია?!
_ მიწის ფართობს ენიჭება მნიშვნელობა?
_ რასაც სოცაგენტი თავისი თვალით ხედავს, ის ფიქსირდება. შეიძლება, მოსახლეს სხვაგანაც ჰქონდეს ნაკვეთი, მაგრამ დამალოს. თუმცა, არსებობს მიწის საჯარო ბაზა, რომელსაც სახელმწიფო ხედავს და არ იმალება.
_ თუ ოჯახი მალავს რაიმე ტექნიკას, მაგალითად, ავტომობილს, მაგრამ სოცგენტმა იცის, რომ ეს ადამიანი ცრუობს, შეუძლია, მიუთითოს ამის შესახებ?
_ თუ ზუსტად იცის, რომ მოსახლე ცდილობს შეცდომაში შეიყვანოს სოციალური აგენტი, ამ შემთხვევაში, მას უფლება აქვს არა თუ მიუთითოს ამის შესახებ, არამედ შეწყვიტოს პროცედურა და გააფორმოს ოქმი, რაც გულისხმობს რეგისტრაციის შეწყვეტას მონაცემთა ბაზაში.
_ იმისთვის, რომ ოჯახმა მიიღოს სოციალურად დაუცველის დახმარება, აუცილებლად ყველა წევრი უმუშევარი უნდა იყოს?
_ არა, ასე არ არის! უნდა მიუთითოს ოჯახის თვიური შემოსავალი, ეს შეიძლება იყოს პენსია, მცირე ბიზნესი ან სახელმწიფო სამსახურში საქმიანობა. მთავარია, რამდენი აქვს შემოსავალი. ხშირად თვიური შემოსავლის რაოდენობას იმდენად მცირეს ამბობენ, რაც არარეალურია.
_ რამდენი ლარია დახმარება ერთ სულზე?
_ ერთწევრიან ოჯახზე 30 ლარია, ხოლო რამდენიმე წევრიან ოჯახში კი ოჯახის უფროსი იღებს 30 ლარს, ყოველი მომდევნო კი _ 24 ლარს.
_ მრავალშვილიანებზე არის რაიმე სახის დახმარება?
_ თუ მრავალშვილიანი ოჯახი სოციალურად დაუცველთა ბაზაშია, მას თავისთავად ექნება დახმარება.
_ ხშირად, სარეიტინგო ქულის მინიჭების შემდეგ ოჯახი იღებს მხოლოდ ჯანმრთელობის პოლისს ფულადი დახმარების გარეშე. რატომ ხდება ასე?
_ ეს ქულათა რაოდენობაზეა დამოკიდებული; თუ სარეიტინგო ქულა არ აღემატება 70 000-ს, მაშინ მიიღებს ჯანმრთელობის პოლისს, ხოლო თუ ქულა 57 000-მდეა, მაშინ იღებს დახმარებას პოლისთან ერთად.
_ რამდენ ხანში ერთხელ ხდება სოციალურად დაუცველი ოჯახის გადამოწმება?
_ ოჯახები მოწმდებიან ოთხ წელიწადში ერთხელ, ხდება დაკვირვება, რამდენად შეიცვალა მათი ეკონომიკური მდგომარეობა. არის ვითარებითი გადამოწმებაც, ეს ხდება შემოსული ინფორმაციის საფუძველზე, როცა ოჯახის წევრი გარდაიცვლება ან დაიბადება ახალი წევრი. შეიძლება საჩივარიც შემოვიდეს… ნებისმიერ შემთხვევაში ვამოწმებთ.
_ მოსახლეობისთვის კიდევ ერთი მტკივნეული თემაა ბოლო დროს დარიგებული სასურსათო და ელექტროენერგიის ვაუჩერები, როცა ოჯახს ცალკე კომლად გაყოფილი ჰყავს ვაჟი, თუმცა, ცალკე არ ცხოვრობს, რატომ ხდება, რომ ვაუჩერი ერთ ოჯახზე მიდის, რეალურად ხომ ორი ოჯახია?
_ ასე იმიტომ ხდება, რომ ესაა ფიქტიურად გამოყოფილი კომლი და არა ფაქტიურად. გაყოფილ ოჯახს არ აქვს ფაქტობრივი მისამართი. ვაუჩერიც საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით დარიგდა, რადგან ელექტროაბონენტი ერთია. სწორედ ამან განაპირობა ვაუჩერების ამგვარი გადანაწილება.
_ ახლო მომავალში მოსახლეობისთვის საინტერესო ცვლილებებს ხომ არ ელოდებით?
_ პენსიონერებთან დაკავშირებით სექტემბრიდან იგეგმება რაღაც ცვლილებები, მაგრამ ამაზე კონკრეტულად საუბარი, ჯერჯერობით, არ შეგვიძლია.
