“თავისუფლების” და “შადრევნების” პატიმრები

არაოფიციალურ საუბრებში პოლიციის მაღალჩინოსნები ამბობენ, რომ დაკარგულები არ არსებობენ და ყველა მათგანი დამსახურებულ სასჯელს იხდის. პოლიციელები მათ “ხუმრობით” “შადრევნების პატიმრებად” მოიხსენიებენ და აღნიშნავენ, რომ ეს არის მაგალითი იმისა, თუ რატომ არ უნდა წახვიდე აქციაზე. ხელისუფლების ოპონენტები ამტკიცებენ, რომ ამგვარი ქმედებით ხელისუფლება საპროტესტო მუხტს აძლიერებს და ეს ადამიანები, ციხიდან გამოსვლის შემდეგ უფრო აქტიურად იტყვიან თავიანთ სათქმელს.

ერთ-ერთი დაკავებულის მეუღლე ჩვენთან საუბრისას ამბობს, რომ მისი მეუღლე გაჩუმებას არ აპირებს:

_ ნახვის უფლება არ მომცეს, თუმცა, ადვოკატის ნათქვამიდან ვიცი, რომ ძლიერაა ნაცემი. როგორც მითხრეს, რამდენიმე დაკავებულის ჯანმრთელობა ისე გაუარესდა, რომ მათი საავადმყოფოში გადაყვანა გახდა აუცილებელი. დამერწმუნეთ, რომ ეს სადამსჯელო ღონისძიება ხელისუფლებისთვის სასურველ შედეგს ვერ გამოიღებს, _ გვითხრა რესპონდენტმა, რომლის ვინაობას ჩვენ შეგნებულად არ ვასახელებთ. მანვე პატიმარი ქმრის წერილიც გადმოგვცა.

აი, რას წერს 26 მაისის საპროტესტო აქციაზე დაკავებული 32 წლის ახალგაზრდა:

“მე არ ვარ ჩვეულებრივი პატიმარი _ მე თავისუფლების ტყვე ვარ. თავისუფლებისა, რომელიც ყველა ქართველს (და არა მიშისტს!), როგორც ვატყობ, სისხლის ფასად გვაქვს მოსაპოვებელი.

იმ დღეს აქციაზე პირველად მივედი. სიმართლე გითხრათ, პროტესტზე მეტი ინტერესი მქონდა. ახლა ვფიქრობ, რა უფრო მაინტერესებდა _ ე.წ. ლიდერების მოსაზრებები თუ ჩემი ხელისუფლების “ნერვების გამოცდა”. ალბათ, ორივე ერთად. თუმცა, შედეგი იმაზე უფრო საშინელი აღმოჩნდა, ვიდრე ველოდი. მახსოვს წყალი, გაზი და ცეცხლის წვიმა. ჩემს წინ, ჩემივე ტოლი სპეცრაზმელი იდგა. იარაღი დამიმიზნა და დამიყვირა: “შენი ბინძური დედის…!” _ დედა არ შემაგინო და მესროლე,-მეთქი, დავუძახე. ამის თქმა მოვასწარი და მარცხენა თვალთან ძლიერი ტკივილი ვიგრძენი. ტკივილმა მკერდთანაც შემომიტია. ჩავიმუხლე და წიხლი მოხვდა. მერე აღარაფერი მახსოვს, გარდა პლასტმასის კონდახების, მუხლების და მძიმე “ბათინკების” სისხლიანი გემოსი. რამდენი დღე გავიდა და ვერ ვიხსენებ, როგორ აღმოვჩნდი პოლიციის განყოფილებაში. როგორც თანამოსაკნენი მახსენებენ, ერთი დღე თითქმის უგონოდ ვიყავი. ახლაც უგონოდ ვარ. აბა, გონებაზე მყოფი კაცი ამ ყველაფერს როგორ უნდა ვიხსენებდე? ნეტავ რომელი “გონებიანი” ფიქრობს, რომ ამით დამსაჯეს?! პირიქით _ ჩემში სხვა, მიძინებული “მე” გააღვიძეს, რომელიც აქედან გამოსვლის შემდეგ არ გაჩერდება. აქ ფიქრისთვის ბევრი დრო მაქვს. მთავარი, რაზეც ვფიქრობ, ის არის, რომ ეს ქვეყანა ამ არაადამიანებს არ უნდა დავანებოთ. ჩემთან ერთად საკანში 64 წლის კაცი ზის. 15 დღეა, ხმა არ ამოუღია _ შიგადაშიგ ამოიოხრებს მხოლოდ. მისი ბედით ყველა ვწუხვართ. როგორც გავიგეთ, სპეცრაზმელებმა ცოლი თვალწინ უცემეს. თავად გააკავეს და მეუღლეს წიხლები ურტყეს. წარმომიდგენია, მის ადგილზე მე როგორ ჭკუაზე ვიქნებოდი. აქ ბევრ რამეს ჰყვებიან _ ყველა აქ მყოფმა ხომ საშინელება გადაიტანა?! 40 წლის მამაკაცი იხსენებს, რომ თბილისში, პოლიციის სამმართველოში, რამდენიმე საათის განმავლობაში ჰყავდათ დაკავებული. ამბობს, რომ გვერდით ოთახიდან ბიჭების განწირული ხმა ისმოდა. ზუსტად არ იცის, რა მოხდა, მაგრამ დარწმუნებულია, რომ იქ მყოფებს კარგი არაფერი დაემართათ. ერთ-ერთ დაკავებულს ადვოკატმა უთხრა, რომ დაკავებულები “დუბინკებით” გაუუპატიურებიათ. ჩემს თანამოსაკნეებს ეს არ უკვირთ, მე კი ვერ ვიჯერებ. უფრო სწორად, არ მინდა, დავიჯერო. ღმერთს მადლობა იმისთვის, რომ ბევრი რამ არ მახსოვს და არც მინდა, გავიხსენო. კიდევ კარგი, რომ იმ ბიჭების ხმა ვერ გავიგონე. თუმცა, რაც გავიგონე და დავინახე, საკმარისია იმისთვის, რომ აქედან გამოსვლის შემდეგ სიცოცხლის გასაწირად მზად ვიყო. ეს მე კი არა, შენ გჭირდება. შენ, რომელიც ამ წერილს კითხულობ და იცოდე, რომ შენც ასე უნდა მოიქცე.

ბოდიშს არ ვუხდი ჩემს მშობლებს, ცოლს, მცირეწლოვან შვილებს. ბოდიშს მხოლოდ იმ ადამიანებს ვუხდი, რომლებსაც 26 მაისს ჩემი დახმარება სჭირდებოდათ და ვერ დავეხმარე.

ჩვენ არ გვჭირდება ნინო, ლევანი, გია, ვანო, მიშა. ჩვენ მხოლოდ საკუთარი მე გვჭირდება. მე, რომელიც ახლა ისეთი ძლიერია, როგორც არასდროს”, _ წერია წერილში.

ამ წერილის ავტორს, 26 მაისის აქციაზე სხვა დაკავებულების მსგავსად, ადმინისტრაციული პატიმრობა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს სამართალდამცავ ორგანოთა მუშაკების კანონიერ მოთხოვნათა ბოროტად დაუმორჩილებლობის გამო აქვთ შეფარდებული.

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ბევრი მათგანის ჯანმრთელობის მდგომარეობა მძიმეა, თუმცა, ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ოზურგეთის ოფისის ადვოკატის ჯაბა ზერეკიძის თქმით, გურიაში მყოფ დაკავებულ პირებს ჯანმრთელობის პრობლემები არა აქვთ:

_ ამ დროისთვის, გურიაში არსებულ დროებითი მოთავსების იზოლატორებში 26 პატიმარია, მათ შორის ოზურგეთში _ 8, ჩოხატაურში _ 8 და ლანჩხუთში _ 10. მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობა ამჟამად დამაკმაყოფილებელია. პირველი მონახულების დროს, ზოგიერთს აღენიშნებოდა დაზიანებები სხეულზე, ძირითადად, სისხლჩაქცევები, თუმცა, მძიმე დაზიანებები ნამდვილად არ ჰქონიათ. ყველა მათგანი შეამოწმა ექიმმა, _ გვითხრა ზერეკიძემ.

_ ბატონო ჯაბა, ნაწამები და ნაცემი ბევრი მათგანი იყო?

_ სიტყვა _ “ნაწამები” ამ შემთხვევაში ნამდვილად გადაჭარბებული ნათქვამია. ნაწამები არავინ ყოფილა. რაც შეეხება ცემის ფაქტებს, პატიმრები, ძირითადად, ხელკეტებით იყვნენ ნაცემები აქციის დარბევისას, თუმცა, როგორც აღვნიშნე, დაზიანებები არ ყოფილა მძიმე.

_ გარდა დაკავებულებისა, თქვენ პოლიტიკური პარტიების ადგილობრივი ლიდერების ინტერესებსაც იცავთ. რატომ იბარებენ პოლიციაში და რის გარკვევას ცდილობს პოლიცია ოპოზიციის წარმომადგენლებისგან?

_ ოზურგეთის რაიონულ სამმართველოში დაკითხეს რამდენიმე პოლიტიკური პარტიის ლიდერი, ასევე მოქალაქეები, რომლებიც მონაწილეობდნენ ბათუმსა და თბილისში გამართულ მაისის აქციებში. ისინი გამოძახებულნი იყვნენ მოწმის სახით სისხლის სამართლის საქმეზე გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 315-ე მუხლის დანაშაულის ნიშნებით, რაც ითვალისწინებს: შეთქმულებას საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების ძალადობით შესაცვლელად, სახელმწიფო ხელისუფლების დასამხობად ან ხელში ჩასაგდებად.

_ როგორც იურისტი, როგორ შეფასებას გაუკეთებდით 26 მაისს განვითარებულ მოვლენებს?

_ შეფასებას გავუკეთებ პატიმართა მიმართ გატარებულ ღონისძიებებს, დაკავებიდან სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანის ჩათვლით _ სამართალდამცავების მხრიდან აშკარად ადგილი ჰქონდა ძალის გადამეტებას; პოლიციის მიერ გამოყენებული ძალა, საშუალება და რაოდენობა ერთიანობაში არაპროპორციული იყო აქციის მონაწილეთა რაოდენობისა; მომიტინგეებს არ მიეცათ საშუალება, წასულიყვნენ სახლებში 23.00 საათიდან 23.30 საათამდე პერიოდში _ მათ უკვე გადაკეტილი დახვდათ გზები ყველა მიმართულებით. მომიტინგეები ალყაში მოაქციეს მანამ, სანამ აქცია ჯერ კიდევ სანქცირებული იყო; ადგილი ჰქონდა იმ პირების დაკავებასაც, რომლების შემთხვევით აღმოჩნდნენ მიმდებარე ტერიტორიაზე, ზოგიერთი მათგანი საერთოდ არ იყო აქციის მონაწილე, და ბოლოს _ არც ერთ მათგანს არ მიეცა საშუალება, სასამართლოში საქმის განხილვისას გამოეხატა საკუთარი პოზიცია. მიმაჩნია, რომ სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილებები დაუსაბუთებელია, _ გვითხრა ადვოკატმა.

ოპოზიციური პარტიის წარმომადგენლები და ექსპერტები ამბობენ, რომ 26 მაისს დაკავებული ადამიანები, პოლიტიკურ პატიმრებად შეიძლება მივიჩნიოთ:

_ დაშლის სპეცოპერაცია იყო პოლიტიკურად მოტივირებული და მას პოლიტიკური მიზნები გააჩნდა. ადამიანების უმრავლესობის დაკავება მოხდა უკანონოდ და ეს უკანონობა ემყარებოდა სწორედ რომ პოლიტიკურ მიზნებს. შესაბამისად, ეს ადამიანები არიან პოლიტიკური პატიმრები. მათი უმრავლესობა დააკავეს არა იმიტომ, რომ მათ წინააღმდეგობა გაუწიეს პოლიციას, არამედ იმიტომ, რომ მათ ჰქონდათ განსხვავებული პოლიტიკური პოზიციები, _ აღნიშნა “გურია ნიუსთან” საუბრისას ექსპერტმა, ირაკლი სესიაშვილმა.