პრეზიდენტის უფლებების შეზღუდვის ხარჯზე ქვეყნის მართვის პროცესში პრემიერ-მინისტრის სამართლებრივი როლი მნიშვნელოვნად იზრდება. პრეზიდენტი აღარ განსაზღვრავს ქვეყნის საგარეო და საშიანო კურსს, აღარ მონაწილეობს საბიუჯეტო პროცესში. თუმცა, კვლავაც ექნება ექსკლუზიური უფლებები დანიშნოს საპარლამენტო არჩევნები და დაითხოვოს პარლამენტი, შეიწყალოს მსჯავრდებულები, გადაწყვიტოს მოქალაქეობის მინიჭების საკითხები, მიანიჭოს ჯილდოები და წოდებები, ხელი მოაწეროს და გამოაქვეყნოს კანონები, განსაზღვროს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის და ეროვნული უშიშროების საბჭოს საქმიანობა და ა.შ.
ამ შეზღუდული უფლებების ფონზე მოუწევს საკუთარი საქმიანობის განხორციელება პრეზიდენტს. საიტი prezidenti.ge პრეზიენტობის კანდიდატთა ხედვების შედარების საშუალებას იძლევა სხვადასხვა საკითხზე. ჩვენ დავინტერესდით, როგორ ესახებათ გარემოს დაცვაზე ზრუნვა საპრეზიდენტო კანდიდატებს და მათი შეხეულებები მოვიძიეთ ამ მიმართულებით.
მარგველაშვილი გიორგი
განვითარების გრძელვადიანი ხედვა უარს ამბობს რესურსებისადმი უტილიტარულ, მყისიერ მოგებაზე ორიენტირებულ დამოკიდებულებაზე. ბუნებისადმი მომხმარებლური მოპყრობა იწვევს ადამიანის საცხოვრებელი გარემოს მოშლას. სწორედ ამის გამოა, რომ დღეს უპრეცედენტო ეკოლოგიური გამოწვევების პირისპირ ვდგავართ. მდგრადი განვითარების სტრატეგია იცავს ეკონომიკურ, სოციალურ და ეკოლოგიურ ბალანსს. ჩვენ ფეხი უნდა ავუწყოთ თანამედროვეობას და უარი ვთქვათ მონორესურსულ პოლიტიკაზე, სადაც ეს შესაძლებელია. უნდა მოვძებნოთ ენერგიის, რესურსების ალტერნატიული წყაროები. ამასთან, მნიშვნელოვანია საზოგადოების ეკოლოგიური ცნობიერების ამაღლება. პრეზიდენტს ამ პროცესში მნიშვნელოვანი როლის შესრულება შეუძლია.
სალუაშვილი მიხეილ
ქვეყნის ნორმალური განვითარება წარმოუდგენელია ჯანსაღი და უსაფრთხო საცხოვრებელი გარემოს არსებობის გარეშე.
ერთ-ერთ მთავარ ამოცანად გვესახება მცირე ჰესების განვითარებისათვის ხელშემწყობი გარემოს შექმნა. რეგიონული მასშტაბით ხელმისაწვდომი ენერგიის დამოუკიდებელი წყაროების დამკვიდრება, ეკოლოგიური საკითხების მოგვარების პარალელურად, თავის დადებით როლს ითამაშებს ტყის მასივების დაცვა-განვითარებასა და ჯანსაღი/უსაფრთხო გარემოს შექმნაში.
ბურჯანაძე ნინო
ევროკავშირი, ეუთო, ევროსაბჭო, დიდი ხანია, ითხოვენ ჩვენი ქვეყნისგან ენერგოდაზოგვის და ენერგოეფექტურობის კანონმდებლობის შემუშავებას და განხორციელებას.
საბიუჯეტო შენობების ენერგოხარჯები ამ ეტაპზე არის დაახლოებით 200 მილიონი ლარი. სპეციალისტების აზრით, შეიძლება ამ ხარჯების 50 პროცენტით შემცირება.
უნდა შეიქმნას პრეზიდენტთან არსებული ექსპერტთა საბჭო და შემუშავდეს ქვეყნის მოკლევადიანი და გრძელვადიანი მდგრადი განვითარების სტრატეგია.
უნდა შეიქმნას “მწვანე ენერგეტიკის” კონცეფცია, რომლის თანახმადაც საქართველოში ეტაპობრივად დაინერგება ალტერნატიული ენერგიის წარმოება და მიწოდება. მზის და ქარის მიერ წარმოებულ ენერგიას ფართოდ იყენებენ მსოფლიოს ყველა განვითარებულ ქვეყანაში.
ბაქრაძე დავითი
ეკოლოგიური პრობლემები გადაჭრაზე ზრუნვა ცხოვრების ხარისხზე და მომავალ თაობათა ჯანმრთელობაზე ზრუნვის შემადგენელი ნაწილია. ეკოლოგიური აზროვნება უნდა იყოს ეკონომიკური და ინფრასტრუქტურული ხედვებისა და პროეტების შემადგენელი ნაწილი.
საერთაშორისო და ადგილობრივი პროექტების განხორციელებისას საგანგებო მნიშვნელობა უნდა მიენიჭოს ეკოლოგიურ უსაფრთხოებას. აქტიურად უნდა გაგრძელდეს უცხოელ ინვესტორებთან თანამშრომლობა განახლებადი ენერგიის წყაროების ათვისების კუთხით. ამასთან, ქვეყნის ენერგეტიკული პოლიტიკის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტად უნდა დარჩეს ჰიდრორესურსების უფრო ეფექტიანი ათვისება, რაც ეროვნული უსაფრთხოების და ეკონომიკური განვითარების აუცილებელი პირობაა.
ნათელაშვილი შალვა
სპეციაულური ეკოლოგიური სახელმწიფო კონტროლის შექმნა და ეკოლოგიურ დარღვევებზე პასუხისმგებლობის გამკაცრება.
თარგამაძე გიორგი
25 წლის შემდეგ დიდი ჰესების მშენებლობის საკითხი კვლავ აქტუალურია საქართველოში. საბჭოთა პერიოდის დროს დაპროექტებული ჰიდროელექტროსადგურების თემა მიხეილ სააკაშვილის პრეზიდენტობის პერიოდში გაიხსენეს. საბჭოთა პერიოდშიც კი ქართულმა საზოგადოებამ მოახერხა ამ პროცესის შეჩერება. ხუდონჰესისა და ნამახვანჰესის მშენებლობა ფუნდამენტურად შეცვლიდა და შეცვლის რამოდენიმე ტრადიციული, ისტორიული ხეობის მიკროკლიმატს და მოსახლეობის გარკვეულ ნაწილს მოუწევს მამა-პაპათა კერიის მიტოვება. ზოგადად, გარემოსთვის მიყენებული ზიანი გამართლება ყოველთვის რთულია. მაგრამ ეს ის შემთხვევაა, როდესაც აშენებული ელექტროსადგულების მიერ გამომუშავებული ენერგიას არანაირი დადებითი შედეგი არ ექნება შიდა ბაზარზე ტარიფების გაიაფებასთან. 2009 წლის კანონით ახლადაშენებული ჰესების მიერ გამომუშავებული ელექტროენერგია გათავისუფლებული სახელმწიფო რეგულაციისგან და არ ექვემდებარება მარეგულირებელი კომისიის მიერ დადგენილ ტარიფებს. დერეგულირებული ფასი კი არ იქნება იმპორტზე ან თბოელექტროსადგურებით მიღებული ელექტროენერგიის საფასურზე დაბალი და მხოლოდ ქვეყნის გარეთა ბაზრებზე გაყიდვისთვის არის გათვალისწინებული. აქედან გამომდინარე, ამ ელექტროსადგურებს არ ექნებათ ის სოციალური და ეკონომიკური ეფექტი, რომელსაც მოსახლეობის ნაწილი ტარიფების შემცირებასა და ახალი სამუშაო ადგილების შექმნას უკავშირებს. შესაბამისად ჩვენი შეთავაზეება მცირე და საშუალო ჰესების მშენებლობა სახელმწიფო ინვესტიციით, რაც დაიცავს გარემოს და განავითარებს საქართველოს ეკონომიკას.
ხარატიშვილი ზურაბ
ცხადია, სასურველია გვქონდეს ისეთი მაღალი ეკოლოგიური სტანდარტები, როგორიც ევროპის ქვეყნებს აქვთ, მაგრამ ამისთვის ჯერ ძალიან ღარიბი ქვეყანა ვართ. კარგი ეკოლოგია დიდი ფული ღირს და არ მგონია დღეს ჩვენი საზოგადოება მზად იყოს ასეთი ფასის გადასახდელად, თუმცა მინიმალური სტანდარტების განსაზღვრა და დაცვა აუცილებელია.
ჯავახიძე სერგო
საქართველო განსაკუთრებულ ყურადღებას დაუთმობს ბუნებრივი კატაკლიზმების, სტიქიური უბედურებებისა და მასშტაბური საწარმოო ინციდენტების პრევენციის საკითხს, რისთვისაც წინასწარ შეიმუშავებს აღნიშნული პრობლემების წინასწარი პროგნოზირების და თავიდან აცილების, კრიზისების მართვის პროგრამებს. საქართველო უზრუნველყოფს რადიოაქტიური სარაკეტო საწვავისაგან, მავნე ქიმიური ნიმთიერებებისაგან ქვეყნის ტერიტორიის გაწმენდას. ჰაერის დაბინძურების წყაროებზე კონტროლის დაწესებას, საკვების უსაფრთხოების ღონისძიებების გატარებას, საქართველოს კანონმდებლობის ევროპისა და გაეროს სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანას.
ადამიანის და ბუნების სასიცოცხლო საფუძვლების მთლიანობაში შენარჩუნება, ეს როგორც ჩვენი ქვეყნის, ასევე მსოფლიო ხალხის ნომერ პირველი საზრუნავი უნდა იყოს.
სასიცოცხლოდ აუცილებელია ალტერნატიული ენერგორესურსების მოძიება, გამოყენება და მათი პოპულარიზაცია, რადაგან საქართველოს გააჩნია არატრადიციული და განახლებადი ენერგეტიკის განვითარების დიდი პოტენციალი, თუმცა ჯერ-ჯერობით თითქმის არ გამოიყენება ისეთი მნიშვნელოვანი ენერგიის წყაროები, როგორიცაა მზისა და ქარის ენერგია.
საქართველოსათვის შედარებით ახალი პრაქტიკაა მეცხოველეობის ნარჩენების გადამუშავება და მისგან ბიოგაზის წარმოება.
ენერგიის ერთ–ერთი უმნიშვნელოვანესი წყაროა მზის ბატარეები. ელექტრონული მოწყობილობა, რომელიც მზის ელექტრომაგნიტურ გამოსხივებას ელექტროენერგიად გარდაქმნის და იძლევა მუდმივი დენის საშუალებას.
მჟავია თეიმურაზი
თუკი, ამჟამად, მსოფლიოში პრიორიტეტული საკითხებიდან ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლა და უსაფრთხოების საერთაშორისო სისტემების შექმნაა წინწამოწეული, ახლო მომავალში უპირველეს საკითხად გარემოს დაცვა და მასთან დაკავშირებული პრობლემები მოგვევლინება და იგი არა კონკრეტული თემატიკური, არამედ უპირველესი პოლიტიკური პრობლემის სახით დაიმკვიდრებს ადგილს საერთაშორისო ურთიერთობებში. იმ გამოწვევათა შორის, რომელიც ჩვენს საერთო სამყოფელს – დედამიწას მასშტაბური კატაკლიზმებით ემუქრება, არის ტექნოგენური განვითარების შედეგად გამოწვეული კლიმატური ცვლილებები: გლობალური დათბობა, ეკოლოგიური ბალანსის რღვევა და მრავალი სხვა. დადგა დრო, როდესაც მსოფლიო თანამეგობრობა ერთიანი ძალისხმევით უნდა შეეჭიდოს ურთულეს პრობლემათა დაძლევას, რათა უზრუნველყოს სამყაროს ჰარმონიული განვითარება მომავლის ჭრილში. ამისათვის კი აუცილებელია გარემოსდაცვითი განათლების ხარისხის მკვეთრი ამაღლება, რომლის ძირითადი მიზანია, გააგებინოს ადამიანებს, რომ ბუნება კომპლექსურია და ხელოვნურმა გარემომ ნაკლებად უნდა დაარღვიოს ის. ამ სფეროში შეძენილი ცოდნა, ღირებულებებისა და დამოკიდებულებების გადაფასება, პრაქტიკული უნარ-ჩვევები დაეხმარება მათ, რომ პასუხისმგებლობით და ეფექტურად შეიტანონ წვლილი გარემოსდაცვითი პრობლემების შეფასების, გადაჭრისა და გარემოს ხარისხის მართვის საკითხებში. ამასთანავე, გარემოსდაცვითმა განათლებამ ხელი უნდა შეუწყოს ქვეყნებსა და რეგიონებს შორის ურთიერთპასუხისმგებლობისა და სოლიდარობის განცდის განვითარებას, რაც საფუძველს ჩაუყრის ახალ საერთაშორისო წესრიგს, რომელიც უზრუნველყოფს, ერთი მხრივ, გარემოს კონსერვაციას, მეორე მხრივ, კი მის გაუმჯობესებას. ამასთან დაკავშირებით, გამაჩნია წინადადება, რომლის აქტუალობა ჩემში ეჭვს არ იწვევს – ყველგან და, პირველ ყოვლისა, საქართველოს განათლების სისტემაში გარემოს დაცვა აღიარებულ იქნას სასწავლო დისციპლინად და გარემოსდაცვითი განათლების სწავლება დაინერგოს ყველა დონის სასწავლო დაწესებულებაში;
გიორგი ჩიხლაძე
გარემოს დაცვისა და ეკოლოგიის პოლიტიკა უნდა ემთხვეოდეს საერთაშორისო ნორმების მოთხოვნის ამ სფეროში.
მარგიანი ავთანდილი
ხე-ტყის გაუმართლებელი ჭრის, ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობასთან ფრთხილი მიდგომა, ტყე-პარკების შენარჩუნებისა და ხელოვნურად მათი შექმნა. ვთვლით, სახელმწიფოს პრიორიტეტს მათი საკუთრებაში დაბრუნებისათვის.
