“ნიუკონსტიტუციური მონარქია” და ქართული პერსპექტივები

“გარემოებები ძალიან ბევრია, მცირე წერილი მას ვერ აიტანს, მე შევეცადე მხოლოდ ძირითადი რისკები წამომეწია ამ იდეის არაცნობიერი მხარდაჭერის ნეგატიურ შედეგებზე. კიდევ მეტი სიღრმისეული კვლევა კი სამწუხაროდ, ყოველ ჯერზე ამ იდეისა თუ წარმომადგენლების დამატებით სისუსტეს ან მანკიერებას ამხელს.

1. ინტერესები

ინტერესები შეიძლება დავყოთ ორგვარად: სამეფო ოჯახის წევრთა თუ მასთან დაახლოებულ პირთა ინტერესები და საზოგადოების ინტერესები. პირველი მათგანის ინტერესი დიდია, მათ ექნებათ შესაძლებლობა მიიღონ პრივილეგია საზოგადოებაში, როგორც ვიცით, თანამედროვე საზოგადოება აღიარებს მოქალაქის თანაბარუფლებიანობას განურჩევლად სტატუსისა, მრწამსისა, შეხედულებებისა, წარმოშობისა, ეროვნებისა, მიდრეკილებებისა და ა.შ. ამ მხრივ, პრივილეგირებულობა, რა გინდ სიმბოლური იყოს, რამდენადაც ამ კლასისათვის (მონარქის ოჯახი იგულისხმება) მომგებიანია, იმდენად დამყოფი და დისკომფორტულია საზოგადოების ფენებისათვის. საზოგადოება თუ კი აღიარებს თუნდაც სიმბოლურ მეფეს, ამავდროულად უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა ამ ოჯახისადმი, რომელიც გამოიხატება როგორც ხოტბა-დიდებისა და ცალკეული საზოგადოებრივი შრეების პრივილეგირებულობაში, ასევე პირდაპირ ფინანსურ ხარჯებთან. საზოგადოებამ უნდა არჩინოს ეს ოჯახი, მათი შეხვედრები, სადილები, სამოსი, გართობა და ა.შ. შედეგი ცალსახაა, ნებისმიერი სიმბოლური მონარქიც კი ხარჯი და უმიზნო სტატუსია თანამედროვე საზოგადოებაში.

2. ფუნქციები

“კონსტიტუციური მონარქიის” პირობები შეიძლება იყოს სიმბოლური და გარკვეული ფუნქციების მატარებელი. სიმბოლურობის შემთხვევაში, ის უნდა იყოს ისეთი ხარისხის ეტალონი, რომ საზოგადოებას გამოადგეს ნიმუშად, მოცემული შემთხვევა, სადაც ბაგრატიონების ოჯახი ლამის „ძალადობრივი“ გზით შეიქმნა, სადაც ოჯახური ფასეულობების ნაცვლად ბიზნეს პროექტის ფორმა მიიღო, სადაც საქმე არამყარ ოჯახსა და ე.წ. უფლისწულის მშობლების არც ისე (რბილად რომ ვთქვათ) ბედნიერ თუ მოსიყვარულე ურთიერთობას გამოხატავენ (არაერთგზის ოჯახის ნგრევის პროცესი), ამას გარდა, უფლისწულის უახლოესი წინაპრები, რომლების ამჟამად არიან ქართულის სწავლის პროცესში, შიდა წრეებშივე ჰყავთ ბაგრატიონების შტოები, რომლებიც ემტერებიან და ამჟამადაც საქმე გვაქვს ძველებური ყაიდის შიდა ფეოდალურ ინტრიგებსა და დაპირისპირებებთან, რაც ასევე რისკ ფაქტორია… სამეფო ოჯახში არ გვყავს არცერთი წევრი, რომელიც დაკავშირებულია საქართველოს უახლოეს ისტორიასთან, საქართველოს თავისუფლებისათვის ბრძოლასთან, საქართველოს ერთიანობისათვის ბრძოლასთან, ამა თუ იმ რეჟიმის წინააღმდეგ ბრძოლასთან და ა.შ. ამ და კიდევ სხვა ჩვენთვის უცხო ან არ გამოთქმული გარემოებებით მარტივად შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ამჟამინდელი ოჯახის სულ მცირე ორი-სამი თაობა უბრალოდ ვერ იქნება მზად ეტალონის საზომი მიიღონ და დასჭირდებათ ბევრი მუშაობა, რათა შთამომავლობაში პერსპექტივაში მაინც შეძლონ პოზიტიური ელფერის შეძენა.

რაც შეეხება ფუნქციურ როლს, ამ შემთხვევაში, ამ იდეს ლობისტები გვიხსნიან, რომ მეფე იქნება მუდმივი და უცვლელი (თვისობრივად) გარანტი სტაბილურობისა საქართველოში, ყველაზე ფორს-მაჟორულ პირობებში კი მეფეს ექნება უფლება არასასურველი მმართველი (ვთქვათ, დიქტატორი პრეზიდენტი) შესაბამისად გააშოროს საზოგადოებას; ცხადია, ეს მიამიტური დაპრომოუშენება მეფის ფუნქციისა ფრიად მომხიბვლელი იქნებოდა, რომ არა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ფაქტორი, ერთი, ეს არის ამჟამინდელი კონსტიტუცია, რომელშიც მეტ-ნაკლები ბალანსია დაცული საიმისოდ, რომ არაადეკვატურად არ მოხდეს ძალაუფლების თავმოყრა ერთ პირში და ის დახვეწის პროცესშია, ამდენად, ეს გარემოება „თამაშგარე“ მდგომარეობაშია… სამაგიეროდ, სახეზე გვაქვს რისკ-ფაქტორი, თუ კი მონარქები არ მიიღებენ მოსახლეობის მიერ არჩეულ ლიდერებს, შესაბამისი საზოგადოებრივი კამპანიების გზით, ყოველთვის შეძლებს ხალხის არჩეული ლიდერების ჩამოშორებას… არის კიდევ ერთი უმნიშვნელოვანესი ფაქტორი: ეს არის თანამედრივე საზოგადოებაში ლიდერების არჩევითობა… საქართველოს კონსტიტუციის თანახმად, ლიდერების სამოღვაწეო სივრცე დროშია შეზღუდული, ამდენად, ხალხს ყოველთვის აქვს უფლება ის გადაირჩიოს, რისი მაგალითებიც ჩვენს უახლოეს ისტორიაში წარმოდგენილია, ე.წ. მეფის შემთხვევაში ლიდერი მუდმივია, მას წარმოადგენს სამეფო ოჯახი და ა.შ. პრეზიდენტობის მიღწევა ნებისმიერ მოქალაქის პერსპექტივაა, რადგან უპირატესობებს არ ითხოვს წარმოშობის, ეროვნების, მრწამსისა და ა.შ. მიხედვით, აი, მეფობაზე კი რა გითხრათ.

ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, „კონსტიტუციური მონარქიის“ იდეა სიმბოლურ ან ფუნქციურ დონეზე მიმდინარე ეპოქაში სრულიად შეუძლებელია, ნებისმიერი მსგავსი მესიჯი საზოგადოებაში პროპაგანდისტულია და ცალკეული ლობისტური ჯგუფების (გარკვეული ბიზნესმენების, საეკლესიო წრეების, კონკრეტულ ოჯახთა და ა.შ.) ინტერესების რეალიზაციაზეა ორიენტირებული.

3. შესაძლო შედეგები

მთავარი აქცენტი “კონსტიტუციური მონარქიის” ეფექტიანობისა კეთდება საქართველოს გაერთიანების პერსპექტივებზე. თავიდანვე უნდა ითქვას, რომ ესეც საზოგადოების აფიორის ფორმაა და უპირველეს ყოვლისა, ვერანაირ გარანტიებს ვერ შეიცავს. ლოგიკა კი მარტივია, სეპარატისტული რეგიონები, რომელთა მხარესაც დღეს რუსული ძალაუფლების დიდი წილია, მაგრამ გარკვეული თავისი უფლებებიც გააჩნიათ, რა შანსები არსებობს, მოინდომონ, დემოკრატიული საქართველოს რესპუბლიკის ნაცვლად მონარქიულ საქართველოში გაერთიანება? უმნიშვნელოვანესი ფაქტორია, რომ საქართველოს პატრიარქი აფხაზეთის მიტროპოლიტი ბრძანდება, მის უფლებას ეპარქიის კონტექსტსა და როგორც აფხაზეთის სასულიერო პირების კათალიკოსსაც მათ შორის, ცნობს მართლმადიდებლური სამყარო, ცნობს მათ შორის რუსეთი და ა.შ. მაგრამ მიუხედავად ამ უპრენცედენტოდ მნიშვნელოვანი გარემოებისა, ვერც პატრიარქი ჩადის თავის აფხაზურ სამრევლოში, ვერც ტაძრების გადარჩენა ხერხდება, ვერც ქართული წირვა-ლოცვის შესაძლებლობა და ა.შ. ამდენად, საქართველოს გაერთიანების მონარქისეული ვერსია, საუკეთესო შემთხვევაში, მიამიტური ოცნებაა, უარეს შემთხვევაში კი ზემოთ ნახსენებ წრეთა მხრიდან ქართველობის გასულელების კიდევ ერთი მეთოდი.

გარემოებები ძალიან ბევრია, მცირე წერილი მას ვერ აიტანს, მე შევეცადე მხოლოდ ძირითადი რისკები წამომეწია ამ იდეის არაცნობიერი მხარდაჭერის ნეგატიურ შედეგებზე. კიდევ მეტი სიღრმისეული კვლევა კი სამწუხაროდ, ყოველ ჯერზე ამ იდეისა თუ წარმომადგენლების დამატებით სისუსტეს ან მანკიერებას ამხელს.”