პრემიერის მიერ გახმოვანებულ ამ ინიციატივას, “თამბაქოს კონტროლის შესახებ” კანონში შესატან ცვლილებათა პაკეტზე საუბარი პარლამენტსა და ჯანდაცვის სამინსიტროში მოჰყვა.
არაგადამდებ დაავადებათა დეპარტამენტის უფროსი ლელა სტურუა აცხადებდა, რომ თამბაქოზე კონტროლის გამკაცრების მიზნით, უახლოეს კვირებში გაიწერება თამბაქოს მოხმარების რეგულაციები, მკაცრად აიკრძალება სიგარეტის მიყიდვა არასრულწლოვნებისთვის, თამბაქოს რეკლამირება და მოწევა საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში. გაძვირდება თამბაქოს ნაწარმზე სააქციზო გადასახადიც.
“თამბაქოს კონტროლის შესახებ გეგმა გაწერილია და სულ მალე საჯარო გახდება”, _ აცხადებდა შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი, დავით სერგეენკო.
მისი თქმით, თამბაქოს კონტროლთან დაკავშირებით შექმნილი კომისია რამდენიმე მიმართულებებით მუშაობს, რომელიც მოიცავს როგორც აკრძალვით ღონიძიებებს საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში, ასევე აქტიურ საინფორმაციო კამპანიას.
მინისტრის განცხადებით, ეს არის ხუთწლიანი გეგმა, რომელიც გაწერილია და სულ მალე გახდება საჯარო, სადაც გაირკვევა რა ეტაპზე რა ღონისძიებები იქნება გატარებული. როგორც დავით სერგეენკო აცხადებს, აქამდეც იყო გაწერილი კონკრეტული მოთხოვნები, თუმცა ეს არ სრულდებოდა, ხოლო ახალი გეგმის მიზანია არსებული რეგულაციების აღსრულება.
“სტრატეგია რამდენიმე მიმართულებით ხორციელდება. აკრძალვა ერთ-ერთ მიმართულებაა. საერთაშორისო გამოცდილება ცხადჰყოფს, რომ ეს არის ყველაზე ეფექტური მეთოდი თამბაქოს მოხმარების შესამცირებლად. უფრო ეფექტური, ვიდრე ჩანაცვლება, ელექტროსიგარები და ა.შ. საქართველო მიერთებულია კონვენციას, უბრალოდ არ სრულდება ის შეთანხმებები, რაც ამ კონვენციითაა გათავლისწინებული. სტრატეგია კი განსაზღვრულია კონვენციისა და საერთაშორისო გამოცდილების გათვალისწინებით”, _აცხადებდა სერგეენკო.
შეგახსენებთ, რომ 2005 წელს საქართველომ მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის “თამბაქოს კონტროლის ჩარჩო კონვენციის” რატიფიკაცია მოახდინა. შესაბამისად, ქვეყანამ საერთაშორისო ვალდებულებები აიღო. ერთ–ერთი ასეთი ვალდებულება საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში თამბაქოს მოხმარების სრული შეზღუდვა იყო. სწორედ ამიტომ 2008 წლის დეკემბერში “თამბაქოს კონტროლის შესახებ” კანონში ცვლილებები შევიდა და კაფე–ბარებსა და რესტორნებში თამბაქოს მოხმარების ნაწილობრივ შეზღუდვის შესახებ პირველი ჩანაწერებიც გაჩნდა. მაშინ რამდენად სრულდებოდა კანონით დადგენილი წესები ამაზე არავინ საუბრობდა, მაგრამ ფაქტია, რომ 2010 წელს პარლამენტში კვლავ შევიდა კანონპროექტი, რომელიც ამjერად საზოგადოებრივი კვების ობიექტებში თამბაქოს მოხმარების მხოლოდ ნაწილობრივი შეზღუდვას გულისხმობდა. ანუ, არამწეველებისთვის საერთო ფართობის 50 % უნდა გამოყოფილიყო. თუმცა, იმის გამო, რომ საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსისთვის მთავრობას შესაბამისი ცვლილებების პაკეტი არ ჰქონდა მომზადებული, “თამბაქოს კონტროლის შესახებ” კანონის ამ მუხლის, კაფე-ბარებში და რესტორნებში თამბაქოს მოხმარების შეზღუდვის ადმინისტრირებაც ვერ მოხდა.
3 წლის შემდეგ კვლავ დაიწყო მთავრობაში თამბაქოს მოხმარების შეზღუდვაზე საუბარი. 15 მარტს შეიქმნა სამთავრობო კომისია თამბაქოს კონტროლის ღონისძიებებთან დაკავშირებით, რომელსაც ყოფილი პრემიერი ბიძინა ივანიშვილი ხელმძღვანელობს. ამავე დროს, შექნილია სამუშაო ჯგუფი ჯანდაცვის სამინისტროში, რომელსაც მინისტრი დავით სერგეენკო ხელმძღვანელობს. თუმცა, დღემდე არაფერი შეცვლილა (თუ არ ჩავთვლით გაზრდილ სააქციზო გადასახადს) და არამწეველთა უფლებებზე არავინ ზრუნავს.
საპარლამენტო უმრავლესობის წარმომადგენელი გუგული მაღრაძე, რომელიც აქტიურადაა ჩართული თამბაქოსთან დაკავშირებული შეზღუდვების დაწესებაში, “გურია ნიუსთან” საუბრისას აღნიშნავს, რომ ცვლილებებზე მუშაობა არ შეჩერებულა და ეტაპობრივად გაგრძელდება, რაც საბოლოო ჯამში რეალურ შედეგებამდე მიგვიყვანს – კიდევ უფრო გაიზარდება თამბაქოს ფასი, საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში კი არამწეველთათვის სპეციალური ფართი გამოიყოფა.
“კანონპროექტი არ მიგვიღია, მაგრამ არსებობს პოლიტიკური ნება, რომ ეს ცვლილებები განხორციელდეს. არსებობს სამუშაო ჯგუფი ჯანდაცვის სამინისტროში, რომელიც ამაზე მუშაობს. ერთი, რაც გაკეთდა – აქციზი გავზარდესთ და ესაა ძალიან მნიშვნელოვანი ნაბიჯი თამბაქოს მოხმარების შემცირებისთვის, რადგან ეს დამიანს აფიქრებინებს დხარჯოს თუ არა ამდენი ფული თამბაქოსთვის. ასე რომ, თვითონ ეს იდეა მხოლოდ იდეად არ დარჩა და ჩვენ პირველი ნაბიჯი გადავდგით, მომდევნო წლებში კიდევ უფრო გაიზრდება აქციზის ფასები. ეს ეტაპობრივად მოხდება, რადგან სიგარეტის გამომშვებ წარმოებებზე უცებ არ მოხდეს ფინანსური დარტყმა.
მომზადდება პროექტი იმის შესახებ, რომ საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში აიკრძალოს მოწევა. ვმუშაობთ იმაზეც, უნდა იყოს თუ არა მწეველებისთვის რაიმე ადგილი გამოყოფილი.
ასევე , სკოლაში ისწავლება ჯანმრთელი ცხოვრების წესი და სერიოზულად მივუდგებით ამ საკითხს, რომ მოზარდებმა თავიდანვე გააცნობიერონ თამბაქოს მავნებლობა”, _ განმარტავს “გურია ნიუსთან” საუბრისას მაღრაძე.
ცნობისთი, უკანასკნელი სტატისტიკური მონაცემებით მსოფლიოში დაახლოებით მილიარდი კაცი ეწევა. ეს იმას ნიშნავს, რომ ყოველი მესამე ზრდასრული ადამიანი თამბაქოს ტყვეა. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, მოწევით განპირობებული დაავადებებით ყოველწლიურად 4 მილიონი კაცი კვდება (1 კაცი ყოველ 8 წამში). სადღეისოდ საქართველოში თამბაქოს საწინააღმდეგო ეროვნული ცენტრის მონაცემებით, საქართველო ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე მწეველ სახელმწიფოდ ითვლება. აქ მილიონ შვიდასი ათასი მწეველია, რაც ქვეყნის მოსახლეობის მესამედზე მეტია.
თამბაქოს ეწევა ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 37-40%. მამაკაცებს შორის მწეველია 50-65%, ხოლო ქალებს შორის _ 16-22%. თუმცა, მწეველ ქალთა რაოდენობა იზრდება. სკოლის მოსწავლეების 22,1% მწეველია.
გამოკვლევამ აჩვენა, რომ ყოველწლიურად საქართველოში თამბაქოს ნაწარმზე 580 მილიონი ლარი იხარჯება, რაც დაახლოებით 400 მილიონ ამერიკულ დოლარს შეადგენს, გამოკვლევის მომზადების დროს არსებული მიმდინარე სავალუტო კურსის მიხედვით.
თამბაქოს მომხმარებელთა უმრავლესობას მოსახლეობის 26-59 წლის ასაკობრივი ჯგუფის ადამიანები წარმოადგენენ.
ახლანდელი მწეველთა მთლიანი სიჭარბე საქართველოს მოზარდ მოსახლეობას შორის (13-70 ასაკის) 45.25%-ს წარმოადგენს, როდესაც 54.75% არამწეველია.
