თუმცა, თუ მოლდოვას შემთხვევაში კრემლის მიერ მიყენებული ზარალი ევროკავშირმა აანაზღაურა და რუსეთთან ჩაკეტილი ბაზარი მოლდოვას სხვა ბაზრით ჩაუნაცვლა, უკრაინასთან ასე არ მოხდა.
ჯერ სომხეთი, ახლა უკრაინა… ვინ შეიძლება იყოს შემდეგი? ამ საკითხზე “გურია ნიუსი” პოლიტოლოგებსა და ექსპერტებს ესაუბრა.
“ვიქტორ იანუკოვიჩის განცხადება კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ პოსტსაბჭოთა სივრცის ქვეყნებზე ზეგავლენის ბერკეტები მოსკოვს ჯერ კიდევ ბოლომდე არ დაუკარგავს. ამის ძალიან კარგი მაგალითი იყო სომხეთი და ახლა უკვე უკრაინა, რომელიც ამ სივრცეში ყველაზე მნიშვნელოვანი სახელმწიფო იყო – უკრაინის მიერ ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულების ხელმოწერა მთლიანად ცვლიდა გეოპოლიტიკურ ლანდშაფტს და თუ რუსეთმა უკრაინასთან ეს მოახერხა, შემდეგი სამიზნე მოლდოვა და საქართველო იქნება,” _ ამბობს პოლიტოლოგი კორნელი კაკაჩია. თუმცა, დასძენს, რომ უკრაინისგან განსხვავებით, მოლდოვასა და საქართველოს შემთხვევაში ცოტა სხვა მდგომარეობაა.
“უკრაინასთან პრობლემა იყო ის, რომ მასთან დაკავშირებით მოკლევადიან პერსპექტივაში ევროკავშირს შესაძლოა ვერ დაეკმაყოფილებინა მისი ეკონომიკური მოთხოვნილებები, რადგან ის დიდი ქვეყანაა.
რაც შეეხება საქართველოსა და მოლდავას, აქ ცოტა სხვა სიტუაციაა, რადგან ეს ქვეყნები ეკონომიკურად ასე დამოკიდებულები არ არიან რუსეთზე, როგორც უკრაინა. აქედან გამომდინარე, ევროკავშირს საქართველოსა და მოლდოვას დახმარება იმდენი არ დაუჯდება, რამდენიც ეს უკრაინის შემთხვევაში მოუწევდა, რადგან ის უზარმაზარი ქვეყანაა და უზარმაზარი ინვესტიციები სჭირდებოდა.
ამიტომ, ევროკავშირისთვის არ იქნება რთული საქართველოსა და მოლდოვას დახმარება და დარწმუნებული ვარ, ეს ასეც მოხდება. განსაკუთრებით კი იმ შემთხვევაში, თუ ორივე სახელმწიფო ყოველგვარი ყოყმანის გარეშე გააგრძელებს გზას ევროკავშირისკენ,” _ აცხადებს კაკაჩია.
კითხვაზე, ვინ იქნება შემდეგი, პოლიტოლოგი პასუხობს, რომ ეს სავარაუდოდ მოლდოვა იქნება, რადგან რუსეთი საქართველოსთან ახლა ცდილობს რაღაცნაირად ურთიერთობის შერბილებას.
კაკაჩია მიიჩნევს, რომ საქართველოსთან მიმართებაში რუსეთის ბერკეტები ძირითადად კონფლიქტების ზონაზე გადის და სწორედ ამას გამოიყენებს ის მასზე ზეწოლის შემთხვევაში.
კაკაჩია აქცენტს კარასინი-აბაშიძის მოლაპარაკებებზეც აკეთებს და აღნიშნავს, რომ ერთი წლის შემდეგ ამ მოლაპარაკებების შედეგად მიღწეული შეთანხმებების შეწყვეტაც ერთგვარი ზეწოლის მექანიზმი იქნება რუსეთისათვის საქართველოსთან მიმართებაში.
“მნიშვნელოვანია, როგორი ზეწოლა იქნება საქართველოზე – რბილი თუ ხისტი ძალის გამოყენება, რადგან ხისტი ძალა უკვე გამოიყენა იმ კონფლიქტის შემდეგ. ბორდერიზაციის გარდა რუსეთს ამ ეტაპზე ზეწოლის სხვა ბერკეტი არ აქვს.
თუმცა, შესაძლოა, რუსეთმა საქართველო გრძელვადიან მოლაპარაკებებში ჩაითრიოს, სადაც ვითომ ტერიტორიების დაბრუნების რაღაც იმედი გაჩნდება. ეს დროს გაწელავს. ამავდროულად, შესაძლოა დაპირდნენ, რომ თუ ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულებას ხელს არ მოვაწერთ, ტერიტორიების დაბრუნებაზე შეიძლება ვისაუბროთ და ა.შ. ამის საფრთხე სამწუხაროდ, არსებობს.
რუსეთმა შესაძლოა პოტენციურად ასეთი რამ გააკეთოს – ქართული სოფლის მეურნეობის პროდუქციაზე სპეციალური ეკონომიკური მოთხოვნა გააჩინოს ან იმ პროდუქციაზე, რომელიც ახლა დაუშვა,” _ ამბობს კაკაჩია.
იგი განმარტავს, რომ ამ გზით რუსეთი საქართველოს ეკონომიკურად მასზე მეტ-ნაკლებად დამოკიდებულს გახდის, რაც მის ხელში დამატებით ზეგავლენის ბერკეტად იქცევა.
“რუსეთი შეეცდება, რომ საქართველო ჯერ ბოლომდე ჩაითრიოს მოლაპარაკებებში და შემდეგ უკვე ზეწოლის ბერკეტებს აამოქმედებს,” _ უთხრა კაკაჩიამ “გურია ნიუსს”.
მსგავსი მოსაზრება აქვს საქართველოს პოლიტიკურ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტს, პროფესორ იგორ კვესელავას. მისი თქმით, კითხვა იმ კუთხითაც უნდა დაისვას – არის თუ არა ევროკავშირი მზად, რომ ის ზარალი, რაც საქართველოსა და უკრაინას რუსეთისგან ზეწოლის შემთხვევაში მიადგებათ, მან აანაზღაუროს.
“აქ უზარმაზარ თანხებზეა საუბარი. ბუნებრივია, რუსეთი შეეცდება ზეგავლენა მოახდინოს საქართველოზეც და ეს აისახება სხვადასხვა პარამეტრებში. ჩემი აზრით, ამ ეტაპზე ჩვენ ალბათ, პარაფირებას ხელს მოვაწერთ, რომელიც არაა ხელშეკრულება და ამის შემდეგ ერთი წელი გვაქვს ასოცირების ხელშეკრულებაზე ხელმოსაწერად.
ბუნებრივია, რუსეთი ამ ერთი წლის განმავლობაში შეეცდება შეაჩეროს საქართველოს სწრაფვა ევროკავშირისაკენ. ზეგავლენა შეიძლება გამოიხატოს მხარდაჭერაშიც. კერძოდ, კარასინი-აბაშიძე შეთანხმდებიან, რომ მეტი გზა გაეხსნას საქართველოს რუსულ ბაზარზე და საქართველოს მოსახლეობა ამას მხარს დაუჭერს. შემდგომ ხელისუფლებამ უნდა ჩაატაროს რეფერენდუმი ამ მიმართულებით რუსეთთან ურთიერთობის შესახებ, რათა მოსახლეობამ არჩევანი გააკეთოს…
რუსეთთან სავაჭრო-ეკონომიკური მოლაპარაკებები ფაქტობრივად, სწორედ იმიტომ დაიწყო, რომ საქართველომ ევროპისაკენ არ გაიხედოს ან ნელი ნაბიჯით იაროს,” _ ამბობს კვესელავა.
ამასთან, იგი მიიჩნევს, რომ ევროკავშირი ჯერ არ არის მზად, საქართველო ჩაიხუტოს.
“ის დიპლომატიური გამოსვლები, რომლებიც მხარდაჭერის სიგნალებს შეიცავდა, უკრაინას უფრო უკავშირდებოდა, ვიდრე საქართველოს. ანუ ევროკავშირისთვის საინტერესო იყო უკრაინის საკითხი, ხოლო საქართველო და მოლდოვა მიბმული იყო ამ დიდ უკრაინასთან,” _ უთხრა “გურია ნიუსს” კვესელავამ.
ამ საკითხზე განსხვავებული მოსაზრება აქვს პოლიტოლოგ კახა გოგოლაშვილს, რომელიც მიიჩნევს, რომ ევროკავშირისთვის საქართველო და მოლდოვა ნებისმიერ შემთხვევაში საინტერესოა.
“პირიქით, ახლა ევროკავშირს სხვა ქვეყნებთან წარმატებული თანამშრომლობის მაგალითი სჭირდება. თუ მას უკრაინის დაბრუნება სურს, პირველ რიგში ჯერ საქართველო და მოლდოვა უნდა შეინარჩუნოს და გააღრმავოს მათთან ურთიერთობა.
იმ შემთხვევაში, თუ ამ ერთი წლის განმავლობაში, რუსეთი უფრო მეტს გააკეთებს უკრაინისა და სხვა ქვეყნებისთის, ვიდრე ევროკავშირი, ბუნებრივია რთული იქნება მათი მოსახლეობის დარწმუნება, რომ ასოცირების ხელშეკრულებას ხელი უნდა მოაწერონ,” _ ამბობს გოგოლაშვილი.
პოლიტოლოგი მიიჩნევს, რომ მომავალი ერთი წელი მნიშვნელოვანი იქნება იმ კუთხით, რომ რუსეთი ყველა ხერხით საქართველოსა და მოლდოვაზე ზეგავლენის მოხდენას შეეცდება, რათა ისინი დაარწმუნოს, რომ ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულებას ხელი არ მოაწერონ.
“რუსეთმა შეიძლება პოზიტიური და ნეგატიური ტიპის ბერკეტები გამოიყენოს. მაგალითად, დაგვითმობს ბევრ რამეს, გაგვიხსნის ბაზარს, მეწარმეებს რუსეთში შეიტყუებს ამ ერთი წლის განმავლობაში და მერე როცა ასოცირების ხელშეკრულების ხელმოწერაზე მივა საქმე, გვეტყვის, რომ ახლა დაგიხურავთ ყველაფერს თუ ხელს მოაწერთ. აი, ეს არის პოზიტიური ბერკეტი, რომელიც საბოლოოდ, ჩვენთვის მწარე კერძი აღმოჩნდება.
რუსეთს პრაქტიკულად, საქართველოსთან მიმართებაში სხვა არანაირი ბერკეტები აღარ დარჩა და ამიტომ, სურს ეკონომიკურად მიგვიბას. მართალია, ეს საქართველოსაც უნდა, მაგრამ საქმე ისაა, რომ რუსეთი ამას შემდეგ თავის სასარგებლოდ გამოიყენებს, როგორც უკრაინასთან გააკეთა,” _ უთხრა “გურია ნიუსს” გოგოლაშვილმა.
