აბაშიძე-კარასინის მოლაპარაკებების ფორმატის თემა მას შემდეგ წამოიწია, რაც ექსპერტები რუსეთის მხრიდან საქართველოსთან მიმართებაში ზეწოლის ბერკეტების შესახებ ალაპარაკდნენ. უკრაინისა და მოლდოვას მაგალითის ფონზე, ისინი აცხადებენ, რომ ამ დროისათვის რუსეთს საქართველოსთან მიმართებაში მნიშვნელოვანი ბერკეტი არ აქვს. თუმცა, ამავე დროს, ხაზს უსვამენ აბაშიძე-კარასინის მოლაპარაკებების შედეგად ორ ქვეყანას შორის სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების აღდგენის არსებულ და მომავალ შესაძლო შედეგებს. პოლიტოლოგებისა და ექსპერტების მნიშვნელოვანი ნაწილი მიიჩნევს, რომ ქართული პროდუქციის რუსულ ბაზარზე დაბრუნება კრემლს საქართველოს წინააღმდეგ ეკონომიკურ ბერკეტს მისცემს.
“ქართული პროდუქციის დიდი კი არა, მცირე ნაწილიც რომ გადაინაცვლებს რუსულ ბაზარზე, ესეც უკვე ბერკეტია კრემლის ხელში, რადგან აქ ათეულ მილიონობით ლარიანი ვაჭრობაც კი უკვე შეიძლება ბერკეტად იქნას გამოყენებული. ფრთხილად უნდა ვიყოთ. არ მგონია, ამ სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების გაღრმავება ბოლომდე გონივრული იყოს, თუ ეს დამოკიდებულება ისეთი იქნება, რომ საბოლოოდ ჩვენთვის უარყოფითი აღმოჩნდება,” _ აღნიშნა “გურია ნიუსთან” საუბარში “საქართველოს რეფორმების ასოციაციის” ხელმძღვანელმა და საგარეო საქმეთა მინისტრის ყოფილმა მოადგილე სერგი კაპანაძემ.
აღნიშნულ საკითხთან დაკავშრებით გუშინ კომენტარი გააკეთა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა. მაია ფანჯიკიძის თქმით, თუკი საქართველო დაბრუნდება ისეთ პოზიციაში, როგორც იყო აბაშიძე-კარასინის შეხვედრების დაწყებამდე, ეს საქართველოსთვის დიდი დარტყმა არ იქნება.
“რაც შეეხება ეკონომიკურ დამოკიდებულებას, აქ უნდა აღნიშნოს ის დადებითი ელემენტი, რაც არის რუსეთის ბაზრის გახსნა. ეს არის მიღწევა აბაშიძე-კარასინის მოლაპარაკებების. თუმცა, თუკი ჩვენ მოგვიწევს ისევ იმ პირობებში დაბრუნება, რომელიც იყო აბაშიძე და კარასინის ფორმატის შექმნამდე, ეს ისეთი სერიოზული დარტყმა ქართული ეკონომიკისთვის არ იქნება, რადგანაც ჩვენი ეკონომიკა ნაკლებად არის დამოკიდებული რუსეთის ბაზარზე,” _ განაცხადა ფანჯიკიძემ და დასძინა, რომ ამ მიმართულებით სახელმწიფოს სტრატეგია შემუშავებული აქვს.
საქართველოს საგარეო ურთიერთობათა საპარლამენტო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე ზვიად კვაჭანტირაძე კი აცხადებს, რომ შესაძლებელია რუსეთს მოლაპარაკებების არსებული ფორმატის გაფართოებაც მოვთხოვოთ.
“მიმაჩნია, რომ აბაშიძე-კარასინის მოლაპარაკებების სამი რაუნდი, რაც დღემდე შედგა, ნამდვილად წინგადადგმული ნაბიჯია და დღემდე მას აქვს რეალური შედეგები იმ მიმართულებით, რისთვისაც იყო გათვლილი – პროდუქციისთვის ბაზარი გაიხსნა, ამას დაემატა კიდევ სოფლის მეურნეობის პროდუქცია. იმის თქმა, რომ მოლაპარაკება უშედეგოა, ნამდვილად თავის მოტყუება იქნება. მაგრამ რადგანაც საქმე ასე დგას, რომ იმ შემთხვევაში თუ ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულებას ხელს მოვაწერთ, შესაძლოა რუსეთმა ეს ყველაფერი საკუთარი მიზნებისთვის გამოიყენოს და შემდგომში რაღაც სანქციები დაგვიწესოს, ეს ამ ეტაპზე მხოლოდ ჰიპოთეტურად შეგვიძლია ვივარაუდოთ.
მომავალი ერთი წელი სერიოზული გამოწვევების წელი იქნება რუსეთის მხრიდან, ეკონომიკის მინისტრმაც გააკეტა განცხადება, რომ ჩვენ რუსულ ბაზარს არ უნდა ჩამოვეკიდოთ. ამ წლების მანძილზე ჩვენ დიდი გამოცდილება შევიძინეთ და ფატალურ შედეგიან წინააღმდეგობებს არ უნდა ველოდოთ.
ნებისმიერ შემთხევვაში, მით უმეტეს დღეს, როცა დიპლომატიური ურთიერთიბები არა გვაქვს რუსეთთან, აბაშიძე-კარასინის მოლაპარაკებები ერთადერთია და სხვა ფორმატი ჩვენ არ გაგვაჩნია, უნდა გაგრძელდეს ეს მოლაპარაკეებბი,” _ ამბობს დეპუტატი.
ამასთან, იგი კარასინი-აბაშიძის ფორმატში ცვლილებებსაც არ გამორიცხავს.
“გამოიყენებს თუ არა რუსეთი სანქციებს ჩვენს წინააღმდეგ, ნებისმიერ შემთხვევაში გასაგრძელებელია მოლაპარაკებები მასთან. პირიქით, შესაძლებელია ფორმატის გაფართოებაც მოვთხოვოთ რუსეთს. მოლაპარაკებების შეწყვეტა ნიშნავს საერთოდ უკან დაბრუნებას. ჩვენს ინტერესებშია გადავდგათ ყველა რაციონალური ნაბიჯი იმისათვის, რომ შევეცადოთ ურთიერთობები კრიზისიდან გამოვიყვანოთ. თუკი ჩვენ ამ მოლაპარაკებებზე უარს ვიტყვით, თუნდაც იმ პირობებში, როცა რუსეთს შეუძლია რაღაც სანქციებს მიმართოს და ამ მოლაპარაკებებს რაც მოუტანია, ისიც კი ნულოვან წერტილში დააბრუნოს, მაინც მიმაჩნია, რომ არც ერთ შემთხვევაში არ შეიძლება მისი გაწყვეტა. თუკი წყვეტა მოჰყვა ამას, თავიდან იქნება ყველაფერი დასაწყები.
შესაძლოა, აბაშიძე-კარასინის ფორმატის გაფართოება მოვითხოვოთ, ეს ჩვენი მოვალეობაა, რომ ყველა მეზობელ სახელმწიფოსთან მეგობრული ურთიერთობა დავამყაროთ, ქვეყანას ყველა გარე რისკები ავარიდოთ და არ ვილაპარაკოთ მხოლოდ რიტორიკის ენაზე, რაც არ უნდა დამსახურებული იყოს გარკვეულ მომენტებში ასეთი ენით საუბრები. ჩვენ ვართ ვალდებული ჩვენი ხალხის წინაშე და არა რუსეთის მთავრობა. ჩვენ ვაგებთ პასუხს ჩვენი ხალხის წინაშე და არა რუსეთის მთავრობა. შევხედეოთ როგორ განვითარდება სიტუაცია უკრაინის მიმართულებით და როგორ დამთავრდება ეს პროცესი. ამაზე დიდწილად იქნება დამოკიდებული ის, თუ როგორ განვითარდება რუსეთის რეაქცია საქართველოსთან მიმართებაში. ის, რომ ჩვენ არ შევაჩერებთ სვლას ამ მიზნისკენ, ეს ცხადია,” _ უთხრა “გურია ნიუსს” კვაჭანტირაძემ.
პოლიტოლოგი და ექსპერტი კავკასიის საკითხებში მამუკა არეშიძე მიიჩნევს, რომ “კარასინის-აბაშიძის მოლაპარაკებების ფორმატი უნდა არსებობდეს, მაგრამ კიდევ დამატებითი ფორმატები უნდა შეიქმნას”.
“საკითხი უნდა დავაყენოთ ასე – საჭიროა თუ არა საერთოდ კარასინი-აბაშიძის მოლაპარაკებები და როცა ეს მოლაპარაკებები არ იყო, უკეთესი ვითარება გვქონდა თუ არა. მე მაგალითად, არ მეჩვენება, რომ უკეთესი ვითარება გვქონდა. წინა წლებში რუსეთისთვის აბსოლუტურად მომგებიანი იყო საქართველოს მაშინდელ ხელისუფლებასთან უბირად ყოფნა – რასაც უნდოდა იმას აკეთებდა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე. ხატოვნად რომ ვთქვათ, კაცი არ იყო კრემლში, რომელიც თბილისიდან დარეკილ ზარს უპასუხებდა. ეს იყო რუსეთისთვის აბსოლუტურად მომგებიანი სიტუაცია. თან ევროპის საყვედურზე კრემლი ყოველთვის პასუხობდა, რომ ჩვენ ამათ არ დაველაპარაკებით იმიტომ, რომ აგრესორები არიან.
მოლაპარაკების პროცესი არის ყოველთვის მომგებიანი, თუნდაც პირველ ეტაპზე შედეგები არ ჰქონდეს. რაც შეეხება ამ მოლაპარაკებების რეზულტატურობას, რა თქმა უნდა, იმ წუთიდან გარღვევას არავინ ელოდა. იქ რაღაც სიტუაცია შეიცვალა ბუნებრივია, რაღაც ეკონომიკური საკითხები მოწესრიგდა, ზოგიერთი ჰუმანიტარული და საკომუნიკაციო საკითხი გადაწყდა. მართალია, უმნიშვნელოვანეს საკითხებში გარღვევები არ მომხდარა, არც ოკუპაციასთან და არც დევნილების დაბრუნების თვალსაზრისით, მაგრამ მოლაპარაკებების შეჩერებას ჯობს, რომ კომუნიკაციის რაღაც ფორმატი არსებობდეს, ანუ ეს პროცესი გაგრძელდეს.
რაც შეეხება ეკონომიკურ ბერკეტებს, უახლოეს 2-3 წელიწადში, ძალიანაც რომ გვინდოდეს, ვერ მოვახერხებთ ისეთი ეკონომიკური ურთიერთობის შექმნას, რომ საქართველოს ეკონომიკა რუსეთზე დამოკიდებული გახდეს. თან უნდა გავითვალისწონოთ უკრაინის მაგალითი, რომელმაც პრაქტიკულად მთელი თავისი ეკონომიკური ორიენტირება თავიდანვე რუსეთზე გადაწყვიტა და დღეს როცა რუსეთი მას იმპერატიული ტონით ელაპარაკება, ის იძულებულია აჰყვეს.
რუსეთს ამ კუთხით ჩვენს წინააღმდეგ ბერკეტი არ აქვს, მაგრამ აქვს სახედრო-პოლიტიკური ბერკეტი. ამ კონტექსტშა იმ ღობის გავლება, რომელსაც საქართველოს შუაგულში ავლებს.
აბაშიძე-კარასინის მოლაპარაკებების გაუქმება თუ ვინმეს გაუხარდება, ეს პირველ რიგში კრემლი იქნება, რადგან შემდეგ თითს გამოიშვერენ – ხომ ხედავთ, არ უნდათ ჩვენთან ლაპარაკიო. თანაც ევროპაში პოლიტიკური კონიუნქტურა იცვლება. ისე არაა საქმე, რომ ევროკავშირის 28 ქვეყანა გაგიჟებული იყოს, გინდა თუ არა საქართველო ან უკრაინა მიიღონ ევროკავშირში,” _ უთხრა “გურია ნიუსს” არეშიძემ.
