საკანონმდებლო-საბიუჯეტი შანტაჟი მთავრობისგან, რომელმაც საქართველოს 2015 წლის ბიუჯეტის კანონპროექტი, შესაძლოა, ჩააგდოს, – ასე აფასებს ექსპერტების ნაწილი კანონპროექტს, რომლის მიხედვითაც, თვითმმართველობებმა ბიუჯეტი უნდა განკარგონ.
საქართველოს ორგანულ კანონში „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსში შესატანი ცვლილების შესახებ“ კანონპროექტი საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ პარლამენტს 2015 წლის ბიუჯეტის პროექტთან ერთად წარუდგინა, თუმცა, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის თანახმად, ფინანსთა სამინისტროს ეს კანონპროექტი 1 სექტემბრამდე უნდა წარედგინა, რომლის მიხედვითაც, მუნიციპალიტეტებისთვის და ავტონომიებისთვის შემოსავლები გადანაწილდებოდა.
კანონპროექტი პარლამენტს ერთი თვის დაგვიანებით, 30 სექტემბერს წარედგინა, ახლა კი მას დარგობრივ კომიტეტებში განიხილავენ, რასაც ექსპერტთა ნაწილი უარყოფითად აფასებს და მოსალოდნელ შედეგებზე საუბრობს.
კანონის დარღვევის მიზეზად, რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო საკითხზე შეუთანხმებლობას ასახელებს. ფინანსთა სამინისტროში კი აღნიშნავდნენ, რომ მიზანშეწონილად მიიჩნიეს თვითმმართველობების ბიუჯეტის განკარგვის შესახებ კანონპროექტი პარლამენტისთვის ცენტრალურ ბიუჯეტთან ერთად წარედგინათ, რაც ექსპერტების განმარტებით დიდ პრობლემას ქმნის.
ნაწილი ასევე საუბრობს, რომ, შესაძლოა, კანონპროექტებს პრეზიდენტმა ვეტო დაადოს, რის გამოც 2015 წლის ბიუჯეტი დეკემბრის ბოლომდე ვერ დამტკიცდება.
რა პრობლემები წარმოიშვა კანონპროექტის პარლამენტში დაგვიანებით შეტანისას და არის თუ არა თვითმმართველობის რეფორმა ფიქციის ზღვარზე, – ამ საკითხებზე "გურია ნიუსი“ ექსპერტებს ესაუბრა.
ცენტრ "მომავლის ინიციატივების“ ხელმძღვანელი, იურისტი ლევან ალაფიშვილი "გურია ნიუსთან“ საუბრისას განმარტავს, რომ "კანონპროექტის პარლამენტში დაგვიანებით შეტანა ერთი შეხედვით თითქოს არაფერია, მაგრამ ის მთავრობამ კანონდარღვევით მიაბა სახელმწიფოს საერთო ბიუჯეტის კანონპროექტს, რაც ამ უკანასკნელის დამტკიცებასაც საფრთხეს უქმნის.“
"ადგილობრივი თვითმმართველობების განკარგვის შესახებ კანონპროექტი პარლამენტში 1 სექტემბერს რომ ყოფილიყო, 2015 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტი სხვანაირი იქნებოდა. თუკი, ამ კანონპროექტში გაწერილი იქნებოდა საშემოსავლო გადასახადის განაწილების წესები, პარლამენტს უკვე ექნებოდა მოცემულობა, თვითმმართველობებს 2015 წელს რა უნდა გადასცემოდა. ბიუჯეტი მთავრობას სწორედ ამ კანონპროექტის გათვალისწინებით უნდა დაეანგარიშებინა. ახლა, მთავრობამ ადგილობრივი თვითმმართველობების ბიუჯეტი თვითონ როგორც თვლის საჭიროდ, ისე შეადგინა; ამით კი, საკანონმდებლო-საბიუჯეტი შანტაჟი გააკეთა. ეს კანონპროექტი პაკეტური წესით განიხილება, რომელშიც წამყვანი 2015 წლის ბიუჯეტია. თუ თანმდევი კანონით ძირითად კანონს პარამეტრები ეცვლება, ეს რეალურად კანონის ჩაგდებას ნიშნავს. ამასთანავე, გამოდის, რომ მთავრობას უნდა თვითმმართველობების ფინანსური ნაწილი ისევ ცენტრიდან აკონტროლოს“, _ აღნიშნავს ალაფიშვილი.
ექსპერტების ნაწილი ასევე არ გამორიცხავს, რომ ადგილობრივი ბიუჯეტის ფინანსების გადანაწილება 2015 წლიდან არ დაიწყოს. მათივე თქმით, იმისთვის, რომ სისტემა სრულყოფილად ამუშავდეს, ცენტრალურმა ხელისუფლებამ დაპირება თუნდაც ბიუჯეტის დეფიციტისას უნდა შეასრულოს, სხვა შემთხვევაში რეფორმა ჩავარდება.
ევროპის საბჭოს ადგილობრივი და რეგიონალური თვითმმართველობების კონგრესის ადგილობრივი თვითმმართველობის ევროპული ქარტიის ექსპერტთა საბჭოს წევრი საქართველოდან, "ადგილობრივი დემოკრატიის ქსელის ცენტრის" თავმჯდომარეს, დავით ლოსაბერიძეს მარტივი მაგალითი მოჰყავს: "თუ სისტემის ეს ნაწილი არ ამუშავდა, მივიღებთ სიტუაციას, რომ გვყავს ძველი მანქანა, რომელიც არ დადის, მაგრამ მას ახალი საჭე აქვს, თუმცა ეს რეალურად შედეგს ვერ მოგვცემს“, _ აცხადებს ლოსაბერიძე.
რაც შეეხება თვითმმართველობებისთვის გადასაცემ თანხებს, როგორც ლევან ალაფიშვილი განმარტავს, "პრობლემა ციფრებში კი არ არის, არამედ ისაა, რეალურად ვინ მართავს ამ თანხას“.
"ახლა კი გვექნება სიტუაცია, რომ თვითმმართველობას ფული არ ექნება, ვერაფერს გააკეთებს ადგილზე, ცენტრში კი იტყვიან, რომ ადგილზე თვითმმართველობა ვერაფერს მართავს, პრიორიტეტებით კი ეს არის გაეწრილიო. ანუ არც თვითმმართველობა გვექნება და არც მმართველობა. ეს რეფორმა ფიქცია იქნება, შესაბამისად, ქვეყნის დეცენტრალიზაციის მცდელობა უკვე მეხუთედ ჩავარდება.
საქმე იმაშია, რომ თვითმმართველობის კოდექსის 154-ე მუხლის მეორე პუნქტში წერია, რომ თუ მთლიანი ბიუჯეტი გაიზრდებოდა, ავტომატურად გაიზრდებოდა თვითმმართველობის ბიუჯეტებიც. ეს კანონით უნდა ყოფილიყო განსაზღვრული. ამასთან, კანონით უნდა ყოფილიყო დაცული, თვითმმართველობის ბიუჯეტის ჯამური თანხაც, რომელსაც ვერავინ შეცვლიდა. შეგვეძლებოდა მსჯელობა რამდენად შეესაბამებოდა ჩვენი თვითმმართველობის ბიუჯეტი საერთაშორისო სტანდარტებს. ეს კანონი მთავრობამ დღესვე დაარღვია და ასევე გამოვიდა ინიციატივით, რომ ნომინალურ შიდა პროდუქტთან მიმართება საერთოდ ამოვიღოთო. ამით ამბობს, რომ კანონი დავარღვიე და აღარ მინდა კიდევ დავარღვიოო. პატარა ნამუსი თუ მაინც არსებობს, კანონმდებლებმა ამას არ უნდა წაუყრუონ და ამ კანონპროექტს მხარი არ დაუჭირონ“, _ აღნიშნავს ალაფიშვილი.
მისივე თქმით, "თუ ასე გაგრძელდა, პრეზიდენტმა ამ კანონპროექტს ვეტო უნდა დაადოს“.
"პროცედურულად, მთავრობა პარლამენტს კანონპროექტს ორჯერ წარუდგენს, ორივეჯერ უკან იბრუნებს ცვლილებების შესატანად. მესამე მოსმენით კი, ბიუჯეტის კანონპროექტი დეკემბრის ბოლოს მტკიცდება. პრეზიდენტი კი, კანონპროექტის განხილვაში ბოლო, ხელმოწერის ეტაპზე ერევა, სწორედ ამ დროს შეუძლია მას ვეტოს გამოყენება. ამ შემთხვევაში კი, ბიუჯეტის დამტკიცება დეკემბრის ბოლოსთვის ვერ მოხერხდება“, _ ამბობს ალაფიშვილი.
შეგახსენებთ, რომ მუნიციპალიტეტებსა და ავტონომიურ რესპუბლიკებში ბიუჯეტის განკარგვის კანონპროექტს, 10 ოქტომბერს, რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტში მოუსმენენ. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის შემაჯამებელი სხდომა კი, 16 ოქტომბრისთვისა ჩანიშნული.
