თანამედროვე მსოფლიო და თუნდაც ქართული პრესა მხოლოდ მისთვის დამახასიათებელი სპეციფიური კანონებით ცხოვრობს. კონკურენცია ყველა სფეროს ახასიათებს და გამონაკლისი არც მას-მედიის საშუალებებია. გინდა საქართველოში და გინდა უცხოეთში მრავალი ჟურნალ-გაზეთი გამოდის და მკითხველის მოსაზიდად ჩვენს კოლეგებს თავის თავზე გადახტომა და განსაკუთრებით საინტერესო მასალების გამოქვეყნება ესაჭიროებათ.
დადასტურებულია, რომ ცხელ-ცხელ, აქტუალურ ან სენსაციურ ინფორმაციებს ორჯერ მეტი მკითხველი ჰყავს, ვიდრე ჩვეულებრივ, ე.წ. ზომიერ მასალებს ან თუნდაც პრობლემურ წერილებს. მწვავე კონკურენციის პირობებში ოპერატიულობა ჟურნალისტისაგან განსაკუთრებულ გარჯასა და შრომისუნარიანობას მოითხოვს.
შედარებით იოლია სენსაციური მასალების გამოქვეყნება, მაგრამ ეს უკანასკნელი რამდენჯერმე შემოწმება-გადამოწმებას მოითხოვს. შეიძლება ამა თუ იმ ბეჭდვითი ორგანოს პროდუქცია ამ სახის წერილების შემდეგ მთლიანად გაიყიდოს, მაგრამ თუ ეს ინფორმაციები რეალობისგან შორს იქნება, ამ გაზეთს ჩრდილი მიადგება და მკითხველის ნდობასაც დაკარგავს.
ზოგიერთი გაზეთის გამომცემელი რისკზე მაინც მიდის და ერთი ტირაჟის სრულიად გასაღებისაგან შემოსული თანხის ფასად, თავისი ბეჭდვითი გამომცემლობის მომავალს ეჭვის ქვეშ აყენებს. ნამდვილად არ მინდა, რომ თანამედროვე ქართული გაზეთებისა ან ჟურნალების ამდაგვარი სენისადმი მიდრეკილებებზე ვისაუბრო, მაგრამ აშშ-ის მაგალითს მაინც შევეხები.
ჯერკიდევ ორი საუკუნის წინ, ოკეანისგაღმულმა გაზეთებმა მარკ ტვენის ვითომცდა გარდაცვალების ცნობა რამდენჯერმე გამოაქვეყნეს. მართალია, ჯიბის ჭუჭყი ანუ ფული კარგად გამოიმუშავეს, მაგრამ საზოგადოების ნდობა დაკარგეს და თავიანთ მომავალ არსებობასაც საბოლოო წერტილი დაუსვეს. თავად "ტომ სოიერის თავგადასავლის" ავტორმა კი ამით საკუთარი, მართლაც რომ მაღალი რეიტინგი კიდევ უფრო აიმაღლა.
თითქოს ჭკუა უნდა ესწავლათ, მაგრამ ნურას უკაცრავად. ერთჯერადად გამომუშავებული მწვანე ბანკნოტების ძალა ისეთი ძლიერი აღმოჩნდა, რომ უკვე წინა საუკუნეში, კვლავ აშშ-ში, ავადმყოფი უინსტონ ჩერჩილი რამდენჯერმე გამოიგლოვეს. იმ დროს, როდესაც ინგლისის მაშინდელი პრემიერი მისთვის ჩვეული სიჯიუტითა და შეუპოვრობით სიცოცხლისათვის იბრძოდა, ამერიკელთა მიერ გამოქვეყნებული ეს შეუმოწმებელი ინფორმაცია კინაღამ სერიოზული პოლიტიკური სკანდალის მიზეზი გახდა.
ჟურნალისტისათვის მთავარ სიმდიდრეს საინტერესო რესპოდენტი წარმოადგენს, რომელსაც თუ შეკითხვებს სწორად და ზუსტად "ათიანში" დაუსვამ, შესაბამისად აქტუალურ მასალასაც მიიღებ. ჩემი კოლეგებისაგან ხშირად მომისმენია, რომ ამა თუ იმ პიროვნებაზე მას-მედიის საშუალებებში ნამდვილი ნადირობაა, რადგან ყოველთვის გულახდილად და აქტუალურად საუბრობს.
მავანი და მავანი ცნობილი პოლიტიკოსი, სპორტსმენი ან შოუ-ბიზნესის წარმომადგენელი კი თავს იფასებს და მისგან ინტერვიუს აღება არავის სურს. რამდენიმე წლის წინ თავად გავხდი ამგვარი შემთხვევის მოწმე, როდესაც ერთ ცნობილ სპორტსმენთან სასაუბროდ მივედი. დიალოგის დასრულების შემდეგ, შინ დაბრუნებულმა საუბარი ქაღალდზე გადავიტანე და აღმოვაჩინე, რომ რესპოდენტის პასუხები ძირითადად ორი სიტყვით: "ჰო" ან "არათი" შემოიფარგლებოდა.
საინტერესო რესპოდენტისა და სენსაციური მასალის ურთიერთდამოკიდებულების თემა ისეთი აქტუალურია, რომ ცოტა ხნის წინ დიდ ბრიტანეთში არსებულმა, პროფესიულმა ჟურნალისტურმა კავშირმა თავის წევრებს შორის ერთგვარი გამოკითხვა ჩაატარა, სადაც დასმული იყო მხოლოდ ერთი შეკითხვა: „ვისთან ისურვებდით ყველაზე მეტად საუბარს და რატომ?". ანკეტირებაში დაახლოებით ორასმა ჟურნალისტმა მიიღო მონაწილეობა და მის საბოლოო შედეგებს ქვემოთ შემოგთავაზებთ. მართალია ეს არჩევანი "ნისლიანი ალბიონის" მასმედიის მუშაკებმა გააკეთეს, მაგრამ ამ რესპოდენტებთან საუბარზე ალბათ არც ქართველი ჟურნალისტები იტყოდნენ უარს.
მაშ, ასე, ვის ჩამოართმევდნენ ინტერვიუს ბრიტანელი ჟურნალისტები:
1. ადამს და ევას. რატომ? იმიტომ, რომ ყველა სიკეთე თუ ბოროტება ამ ორი უპასუხისმგებლო ადამიანისაგან მოდის. ალბათ გახსოვთ, ღმერთმა სამყაროს შექმნა მეექვსე დღეს იმით დაამთავრა, რომ ადამიანი შექმნა თიხისგან, შთაბერა სული და საბრძანებლად დაუმკვიდრა დედამიწა და ყოველი სულიერი. ევას დანაშაული უფრო მცირეა (რაც უნდა იყოს, ადამის ნეკნიდან არის წარმოქმნილი), მაგრამ აკრძალული ნაყოფი მაინც არ უნდა ეგემა. ღმერთმა ისინი სამართლიანად დასაჯა, როცა სამოთხიდან გააძევა, მაგრამ ვერ გაგვიგია, დანარჩენი ადამიანები რა შუაში ვართ?
2. იესო ქრისტეს. მას ვკითხავდით,სად იყო 12-დან 30 წლამდე.
3. ალექსანდრე მაკედონელს. კაცს, რომელსაც ცამეტი წლის ასაკიდან მასწავლებლად არისტოტელე ჰყავდა, მსოფლიო იმპერიის შექმნაზე არ უნდა ეოცნება.
4. ჰომეროსსა და შექსპირს. ამ ორ გენიოსს ვკითხავდით დაბადების თარიღს, ქალაქის სახელწოდებას, სადაც ცხოვრობდნენ და, რა თქმა უნდა, წერის ტექნიკის საიდუმლოებას. პასუხი ამ ბოლო კითხვაზე ალბათ ყველას აინტერესებს, ვისაც ხშირად უჭირავს კალამი ხელში.
5. სპარტაკს. მსგავს მეამბოხეთა წინაშე გულწრფელად ვიხრით ქედს. სპარტაკმა მონათმფლობელური რომის ძლიერება შეარყია და ამით მოწიწებას იმსახურებს. რა ვუყოთ, რომ არ იყო რომაელი. დიდი საქმეების კეთება თრაკიელებსაც შესძლებიათ.
6. მოსეს და სოლომონს. მოსეს იმიტომ, რომ მსოფლიოში კანონების პირველი შემქმნელი იყო და წესრიგის ფასი იცოდა. ამავე დროს, იგი ლიდერი გახლდათ. ლიდერები კი, მოგეხსენებათ, ყოველთვის განსაკუთრებულ პატივისცემას იმსახურებენ. (გაიხსენეთ აღორძინების ხანის მხატვრები, გაიხსენეთ პერუჯინო, ბოტიჩელი, მიქელანჯელო, რაფაელი, რუბენსი, რემბრანდტი). სოლომონთან საუბარი კი ჯერ მხოლოდ იმიტომ ღირს, რომ კაცობრიობას „ქებათა ქება" აჩუქა.
7. ნაპოლეონს. არაფერს ვამბობთ ამ პიროვნების ბუნებრივ ნიჭზე, ფენომენალურ მეხსიერებაზე, არაჩვეულებრივ შრომისუნარიანობაზე. მხოლოდ ორ რამეს ვკითხავდით. ჟან-ჟაკ რუსოს თაყვანისმცემელმა თავისუფლება, ძმობა და მეგობრობა დიქტატურაზე როგორ გაცვალა და ასეთი კულტურული კაცი ხელოვნების შედევრებს რატომ იპარავდა. (ისიც საინტერესოა, რა მიზნით ან სად ინახავდა).
8. ჟანა დარკს. ორლეანელი ქალწულის მაგალითზე ვაჩვენებდით, რომ ქალები არა მარტო კარგი პოლიტიკოსები, არამედ შესანიშნავი მხედართმთავრებიც არიან. დღეს ყველამ იცის, რომ გაუნათლებელი, სოფლელი ქალი უკეთესი სარდალი აღმოჩნდა, ვიდრე თუნდაც ამერიკელი გენერლები ვიეტნამში და მათი ბრიტანელი კოლეგები ერაყში.
9. ბილ კლინტონს, მიხეილ გორბაჩოვს. ბატონო კლინტონ. რატომ არ გახდით საქსოფონისტი? ძალიან გესიამოვნათ მონიკა ლევინსკისთან დაკავშირებული სკანდალი, ან არ გშურთ ამჟამად თქვენი პოლიტიკოსი მეუღლის? ეჰ, მიხეილ, მიხეილ, რატომ დაანგრიე საბჭოთა კავშირი. ძალიან გსიამოვნებს მთელ მსოფლიოში წანწალი და ძველ დროზე ლექციების წაკითხვა?
10. სხვა პლანეტის რომელიმე ბინადარს და რომელიმე დინოზავრს. ამ გადაშენებულ უწყინარ ცხოველს იმიტომ ვასახელებთ, რომ წარსულს პატივს ვცემთ და მრავალ საინტერესო ინფორმაციას მოგვაწოდებდა.
ასე გამოიყურება ბრიტანელი ჟურნალისტების მიერ შედგენილი სასურველი რესპოდენტების პირველი ათეული. საინტერესოა, რომ შემდეგ ადგილებზე მოხვდნენ: მაკიაველი, დანტე, არტურ რემბო და ვინსენტ ვან გოგი.
სამწუხაროა, რომ მსგავსი გამოკითხვები საქართველოში არ ტარდება. ისე, თუ ჩვენი ქვეყნის მდიდარ ისტორიას გავითვალისწინებთ, ასევე მასთან დაკავშირებულ მრავალ საიდუმლო ფურცელს, საინტერესო იქნება თუ ქართული მას-მედიის წარმომადგენლები სასაუბროდ ვის აირჩევდნენ.
