8 სახელმწიფო უმაღლესი სასწავლებლის რექტორები მიიჩნევენ, რომ უნივერსიტეტების ავტონომიას საფრთხე დაემუქრება, თუ პარლამენტი საბიუჯეტო კოდექსით გათვალისწინებულ ცვლილებებს მიიღებს. მათივე თქმით, ეს წინააღმდეგობაში მოდის ბოლონიის პროცესთან, რომელსაც საქართველო 2005 წელს ბერგენის სამიტზე შეუერთდა.
საქმე ისაა, რომ საქართველოს პარლამენტი განიხილავს საბიუჯეტო კოდექსის ცვლილებების პროექტს, რომლის მიხედვითაც იგეგმება სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული იურიდიული პირების, მათ შორის სახელმწიფო უნივერსიტეტების, შემოსულობებისა და გადასახდელების სახელმწიფო ხაზინის ერთიანი ანგარიშის სისტემაში მოქცევა.
აღნიშნული კანონპროექტის პირველი მოსმენისას, აქ ერთიანდებოდნენ ავტონომიები, სიპები და არასამეწარმეო იურიდიული პირები, რომლებშიც შედიოდნენ თვითმმართველობები, ავტონომიური რესპუბლიკები, უნივერსიტეტები, სკოლები, მარეგულირებელი კომისია და ა.შ.
თუმცა, მეორე მოსმენისას, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და სკოლების შეყვანა გადაიდო. გამონაკლისი დაიშვა მარეგულირებელზეც.
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის, ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის, საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის, აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და შოთა მესხიას სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტის რექტორები ზემოთ თქმულთან დაკავშირებით პარლამენტის თავმჯდომარეს და საქართველოს პარლამენტის წევრებს სპეციალურ მიმართვას უგზავნიან.
"დაგეგმილი ცვლილებები წინააღმდეგობაში მოდის უნივერსიტეტების ავტონომიის პრინციპთან. ისინი ასევე ეწინააღმდეგება ბოლონიის პროცესს, რომელსაც საქართველო 2005 წელს მიუერთდა ბერგენის სამიტზე. ბოლონიის დეკლარაცია, ისევე როგორც ბოლონიის პროცესის ამის შემდეგ მიღებული თითქმის ყველა კომუნიკე, ერთიანი ევროპული საგანმანათლებლო სივრცის შესაქმნელად დასახული მიზნების მიღწევისათვის აუცილებელ პირობად აღიარებს საგნამანათლებლო დაწესებულებების ავტონომიურობას. უნივერსიტეტების ავტონომიურობის ეს პრინციპი ასახულია საქართველოს კანონში "უმაღლესი განათლების შესახებ":
მე-2 მუხლის "ბ" ქვეპუნქტი: "ავტონომია – უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებისა და მისი ძირითადი საგანმანათლებლო ერთეულის თავისუფლება, დამოუკიდებლად განსაზღვროს და განახორციელოს აკადემიური, საფინანსო-ეკონომიკური და ადმინისტრაციული საქმიანობა";
მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის "ვ" ქვეპუნქტი: "ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული მიზნების მისაღწევად სახელმწიფო უზრუნველყოფს: ვ) უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების ავტონომიას".
ჩვენი ერთსულოვანი პოზიციაა, რომ აღნიშნული საკანონმდებლო ცვლილებები არ უნდა გავრცელდეს უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებზე, ზუსტად ისევე, როგორც, კანონპროექტის მიხედვით, ისინი არ ვრცელდება მარეგულირებელ ორგანოებზე. როგორც მარეგულირებელი ორგანოების, ისე უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების შემთხვევაში ამ ინსტიტუტებისათვის დასახული მიზნების მიღწევისა და მათი განვითარების საფუძველს წარმოადგენს ავტონომიურობა, რაც ასახულია შესაბამის კანონმდებლობაში. ამიტომ გამონაკლისი, დაშვებული ერთ შემთხვევაში, უნდა გავრცელდეს მეორე შემთხვევაზეც.
ჩვენ მიგვაჩნია, რომ მხოლოდ ასეთი მიდგომით იქნება უზრუნველყოფილი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ავტონომია საკანონმდებლო დონეზე", _ ნათქვამია მიმართვაში.
"გურია ნიუსთან" საპარლამენტო უმცირესობის წარმომადგენელი, განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე, სერგო რატიანი, პროექტს პარადოქსულს უწოდებს და აღნიშნავს, რომ წარმოუდგენელია იმის დასაბუთება თუ რატომ უნდა იყოს მარეგულირებელი უფრო დამოუკიდებელი ვიდრე უნივერსიტეტი.
მისივე თქმით, თუ პროექტი დამტკიცდება, ფინანსურად სკოლები მეტ დამოუკიდებლობას იღებენ, ვიდრე უნივერსიტეტები.
"რადგან სერიოზული უნივერსიტეტების უმრავლესობა ამას ამბობენ, ვფიქრობ პარლამენტმა ამ მიმართვას ყური უნდა უგდოს. აქ არაა საუბარი პოლიტიკურ დაპირისპირებაზე ან პოლიტიკურ გამიჯვნაზე.
ეს გადაწყვეტილება სრულიად გაუაზრებელია და საფრთხეს უქმნის უნივერსიტეტების იმიჯს. უნივერსიტეტის დამოუკიდებლობის ერთ-ერთი მთავარი გარანტია, ფინანსური დამოუკიდებლობაა.
უნდა გავითვალისწინოთ, რომ თანხა, რომელიც უნივერსიტეტებს წაართვეს, ესაა სტუდენტების გადასახადი.
მთავრობა, უფასო განათლებას გვპირდებოდა, დღეს კი აპირებს, რომ ხაზინაში შემოსული თანხების ერთ-ერთი წყარო, სტუდენტის გადასახადი იყოს, რომელიც დაახლოებით 200 მილიონამდეა. ესაა სრულიად პარადოქსული და გაუაზრებელი პოლიტიკა.
ფაქტობრივად უნივერსიტეტების ფინანსური დამოუკიდებლობა იზღუდება", _ განმარტავს რატიანი და დასძენს, რომ ამის ახსნა დასავლელი პარტნიორებისთვისაც რთული იქნება.
"ის რომ თანხები ხაზიანშია გადასული, მაგრამ უნივერსიტეტი რჩება დამოუკიდებელი, ამის ახსნა ჩვენი დასავლელი კოლეგებისთვისაც ძალიან რთული იქნება.
ეს ყველა მიმართულებით შექმნის პრობლემას და რაც მთავარია, რეპუტაციას შეულახავს არამარტო უნივერსიტეტებს, არამედ სახელმწიფოს.
ამასთან, აღსანიშნავია ისიც, რომ როდესაც ხაზიანში იყო გადატანილი მთელი თანხები, მაშინ იყო უნივერსიტეტები ყველაზე კორუმპირებული, რადგან მართვა და კონტროლი, სხვადასხვა რამეა. როგორც კი სახელმწიფო მმართველობაში ერევა, იქ იწყება კორუფცია", _ ამბობს "გურია ნიუსთა" რატიანი.
იმას, რომ აღნიშნული ცვლილება შეშფოთების საგანია, არ უარყოფს საპარლამენტო უმრავლესობის წარმომადგენელი, განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე ელისო ჩაფიძეც.
როგორც დეპუტატი "გურია ნიუსთან" საუბარში აღნიშნავს, ხსენებული კანონპროექტით აღფრთოვანებული არაა და იმედოვნებს, შესაბამისი კომიტეტის წარმომადგენლები შესაბამის გადაწყვეტილებას მიიღებენ.
"ვფიქრობ, ეს საკმაოდ სერიოზული შეშფოთების საგანია. აქედან გამომდინარე, იმედი მაქვს რომ შესაბამისი კომიტეტი – საფინანსო საბიუჯეტო კომიტეტის წარმომადგენლები ამ ადამიანებს შეხვდებიან, რომლებიც შეშფოთებულები არიან არსებული მდგომარეობით და გარკვეულ გადაწყვეტილებებს მიიღებენ, რათა პრობლემები გადაწყდეს.
მე ნამდვილად არ ვარ ამ კანონპროექტით აღფრთოვანებული.
ვფიქრობ რომ შეშფოთების მიზეზი არსებობს და მაქვს იმედი, ჩვენ უფრო დაწვრილებით და კარგად გავერკვევით ამ პროექტის არსში.
კარგად უნდა ავწონოთ დადებითი და უარყოფითი მხარეები".
