გასული წლის შემაჯამებელ ბრიფინგზე, საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ნიკა გილაურმა, 2011 წლის წარუმატებელ პროექტებად თავისუფალ ინდუსტრიულ ზონები და ამერიკული სიმინდის პროგრამა დაასახელა და იქვე აღნიშნა, რომ "ისურვებდა, მომავალ წელს ეს პრობლემები არ იყოს".
გილაურს, ამ პრობლემების გადაჭრის გზებზე არაფერი უთქვამს და მხოლოდ შეფასება და სურვილები გააჟღერა. პრემიერ-მინისტრის ამ განცხადებიდან, რამდენიმე დღეში, ასევე გასული წლის შემაჯამებელ ბრიფინგზე, ფოთის მერმა ვახტანგ ლემონჯავამ, ფოთის თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის მენეჯმენტში, ახალი კომპანიის შესაძლო გამოჩენაზე ისაუბრა.
ლემონჯავას განმარტებით, საუბარია ინვესტორი კომპანია "რაკია საქართველო _ თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის" პარალელურად, ნაწილობრივ ახალი მენეჯმენტის შემოსვლაზე. თუ ვინ იქნება ეს ახალი ჯგუფი, ფოთის მერი არ აკონკრეტებს: "ეს კერძო საკუთრებაა და ჩვენ არ შეგვიძლია კონკრეტული საუბარი, მაგრამ, მოსაზრებების დონეზე ამაზე მიდის საუბარი. ლაპარაკია მესაკუთრეების გარკვეული წილის ჩანაცვლებაზე, რომ შემოვიდეს კიდევ ერთი დიდი ფინანსური ჯგუფი, რომელიც ჩემი აზრით, შექმნის იმ მომენტს, რომ ინდუსტრიულ ზონაში მოვა სიცოცხლე," _ დასძენს ლემონჯავა.
საქართველოს პრეზიდენტის პროგნოზით, თავისუფალი ინდუსტრიული ზონა სწორედ ის ეკონომიკური ცენტრი უნდა ყოფილიყო, რომელიც ათეულობით ათას სამუშაო ადგილს შექმნიდა არამარტო სამეგრელოს რეგიონისთვის, არამედ გურიისა და იმერეთის მოსახლეობისთვის. რეალურად, ამ დრომდე, ზონის ტერიტორიაზე, მიუხედავად იმისა, რომ 76 კომპანიაა დარეგისტრირებული, დასაქმების კუთხით არაფერი შეცვლილა და მხოლოდ რამდენიმე ათეული ადამიანი მუშაობს, მათ დიდ ნაწილს, ზონის ადმინისტრაცია წარმოადგენს.
ინდუსტრიულ ზონებში, მათ შორის, ფოთში, დასაქმების დაბალ მაჩვენებელზე პრემიერ-მინისტრმა გილაურმაც მიანიშნა და სიტუაციის გამოსწორების იმედი დაიტოვა: "რამდენიმე დღის წინ, ქუთაისის თიზ-ში, საქართველოს ფინანსთა მინისტრი დიმიტრი გვინდაძე გავგზავნე და ჩემს ხელთ არსებული ინფორმაციით, ადგილზე 100 ადამიანია დასაქმებული, მაგრამ ვისურვებდი, რომ უფრო კარგი შედეგი გვქონდეს. ანალოგიური მდგომარეობაა ფოთის თიზ-შიც," _ თქვა პრემიერმა.
ფოთის მერი ამის გამომწვევ მიზეზებზეც საუბრობს და აღნიშნავს, რომ წლების განმავლობაში, ზონის განვითარებას 2008 წელს, რუსეთის საოკუპაციო ჯარების ამ ტერიტორიაზე ბლოკ-პოსტების გახსნამ, კომუნიკაციების არ არსებობამ და არაეფექტურმა მენეჯმენტმა შეუშალა ხელი:
"ინდუსტრიულ ზონაში იყო კიდევ უარესი მდგომარეობა ორი წლის წინ. მოგეხსენებათ, რომ რუსული საოკუპაციო ჯარების ორი პოსტიდან, ერთი პრივატულ ტერიტორიაზე დადგეს, რამაც წელიწადნახევრის განმავლობაში გამოიწვია ინდუსტრიული ზონის სრული პარალიზება. მეორე დიდი პრობლემა იყო კომუნიკაციების არარსებობა. ეს იყო გზა, ელექტროენერგია, რკინიგზა, წყალი და ბუნებრივი აირი. იყო ეს 5 თემა, რომლის გარეშეც ინდუსტრიული ზონა, ფუნქციონირებას ვერ დაიწყებდა," _ დასძენს ვახტანგ ლემონჯავა, რომელიც განმარტავს, რომ ეს საკითხები უკვე, დღის წესრიგში აღარ დგას. მერის ინფორმაციით, მიმდინარე წელს "დალაგდება, ინდუსტრიული ზონისთვის, ტექნიკური წყლის მიწოდების საკითხიც".
არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლები, ინდუსტრიული ზონის არაეფექტურობაზე დიდი ხანია მიანიშნებენ და, შესაბამისად, მთავრობის წევრებს ამ თემით აპელირებისგან თავის შეკავებას ურჩევენ. ასოციაცია "არგომედიას" ხელმძღვანელი, ირაკლი აბსანძე, ბოლო დღეებში, სხვადასხვა დონეზე გაკეთებულ განცხადებებს, დადებით ფაქტორად მიიჩნევს, თუმცა, იქვე აღნიშნავს, რომ ამ ეტაპზე მთავარია, თუ ვინ იქნება ახალი ინვესტორი: "ხელისუფლების წარმომადგენლები თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის გაუმართაობაზე რომ საუბრობენ, თავისთავად კარგი ფაქტია. აქამდე ხმამაღლა პრობლემებზე საუბარს ყველა თავს არიდებდა.
თუმცა, ძალიან პრობლემატურია პროცესების გამჭვირვალობის საკითხი. ჩვენ არ ვიცით, სადაურ ინვესტიციებზეა საუბარი. თუ ეს აზიური კაპიტალია. ასეთ შემთხვევებში რთულდება ხოლმე საერთაშორისო სტანდარტებით გათვალისწინებული სამართლებრივი ან გარემოსდაცვითი მონიტორინგის განხორციელება. თვითმმართველობა კი, ქვეყნის კანონმდებლობით, ამ პროცესში ისეთივე დამკვირვებელია, როგორც სამოქალაქო საზოგადოება. მეტის უფლება მათ უბრალოდ არ აქვთ," _ ამბობს აბსანძე.
ადგილობრივი თვითმმართველობის შეზღუდულ უფლებამოსილებაზე საუბრობს ექსპერტი თვითმმართველობის საკითხებში, კოტე კანდელაკი. იგი მიიჩნევს, რომ ინდუსტრიული ზონების შესახებ კანონის მიღებისას, ადგილობრივი თვითმმართველობის უფლებამოსილება უგულვებელყოფილ იქნა, რაც, ფაქტობრივად იმას ნიშნავს, რომ ის ამ ტერიტორიული ერთეულების საზღვრებში არ შედის: "გარკვეული შეზღუდვები სახელმწიფოსაც აქვს, მაგრამ უფრო დაკონკრეტებული რომ ყოფილიყო უფლებამოსილებების გამიჯვნა, კარგი იქნებოდა," _ განმარტავს კანდელაკი.
ინვესტიციების წარმომავლობაზე და ამის შედეგად მიღებულ ეკონომიკურ ეფექტზე ექსპერტი ლადო პაპავაც ამახვილებს ყურადღებას: "ინვესტიციებს უნდა შევხედოთ ორი კუთხით: ფუნქციონალური დანიშნულებისა და წარმომავლობის მიხედვით. ფუნქციონალურად ჩვენთან შემოვიდა ინვესტიციები, რომელიც ძირითადად არის სპეკულაციური ხასიათის, რომლის არსიც მდგომარეობს უძრავი ქონების შესყიდვაში. ანუ, პრაქტიკულად ეკონომიკის სექტორი რეალურად არ ვითარდება. შემოდის თანხები, რომლითაც ხდება ქონების შეძენა და მეტი არაფერი. ინვესტიციების წარმომავლობით, სამწუხაროდ, ჩვენი ქვეყანა ვერანაირ კრიტიკას ვერ უძლებს, იმიტომ, რომ ჩვენი ეკონომიკა მიმზიდველია რუსული, ყაზახური, არაბული კაპიტალისთვის. თითზე ჩამოსათვლელია ის დაბანდებები, რომელიც გახორციელებულია, ეკონომიკურად განვითარებული დასავლეთის ქვეყნების მხრიდან," _ აცხადებს ლადო პაპავა.
ვინ მოვა ფოთის ინდუსტრიულ ზონაში და დათმობს თუ არა აქციების საკონტროლო პაკეტს კომპანია "რაკია საქართველო _ თავისუფალი ინდუსტრიული ზონა", მომავალში გახდება ცნობილი, მანამდე კი, ზონის ადმინისტრაციაში კომენტარს არ აკეთებენ.
