აფხაზეთში ქართულ კულტურულ სივრცეში მყოფ შუა საუკუნეების ძეგლებს “რესტავრაციას” უკეთებენ. დღემდე გრძელდება უკანონო გათხრები, რასაც “შავი არქეოლოგია” ეწოდება. ილორის ეკლესიის აღმოსავლეთის ფასადზე დატოვებულია წმინდა გიორგის ფრესკა, ასომთავრული წარწერები კი გადათეთრებულია. ბედიის ტაძარში, ბაგრატ მესამის ერთადერთი ფრესკული გამოსახულება აღარ არსებობს; დრანდის ეკლესიაში დადგეს რკინა-ბეტონის სანათლავი… რუსეთი მიზანმიმართულად ცდილობს ქართული კვალის წაშლას აფხაზეთში. საქართველოს პარლამენტში გამართულ შეხვედრაზე მოიწვიეს ყველა სახელმწიფო სტრუქტურის, საპატრიარქოს და საქართველოში იუნესკოს ორგანიზაციის წარმომადგენლები. ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის დროებითი კომიტეტის თავმჯდომარე შოთა მალაშხია თვლის, რომ ყველა სტრუქტურას შორის უნდა იყოს მაქსიმალური კოორდინირება.
_ საერთაშორისო ორგანიზაცია “იკომის” მიერ მომზადებული დოკუმენტი არის არა დასკვნა, არამედ, “აღიარებითი ჩვენება. კულტურის სამინისტროსთან ერთად, უნდა მოვამზადოთ ალბომი, სადაც იქნება ოკუპირებული კულტურული მემკვიდრეობა, ითარგმნოს სხვადასხვა ენაზე, მათ შორის რუსულზე და გადავცეთ აქ ჩამოსულ დელეგაციებს. უნდა მოხდეს საერთაშორისო საზოგადოების ინფორმირება; მივმართეთ თხოვნით იუნესკოს, რომ წარგზავნოს მისია… საერთაშორისო დონეზე რეაგირების შედეგად, რუსულ “სამშვიდობოებს” დღეს ჰქვიათ ოკუპანტები, რომლებმაც მოახდინეს ქართველების ეთნოწმენდა. ოკუპაციას აუცილებლად მოჰყვება დეოკუპაცია _ რუსეთი ჩადენილი დანაშაულის გამო გადაიხდის კომპენსაციას, _ ამბობს მალაშხია.
_ საზოგადოებას აინტერესებს სამართლებრივად რა პოზიცია აქვს სახელმწიფოს?
_ პირველ რიგში, აუცილებელი იყო სამართლებრივი ბაზის გამოსწორება. მივიღეთ გაეროს, ევროკავშირის, ეუთოს რეზოლუციები _ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე გახორციელებულ აგრესიას დაერქვა თავისი სახელი. გაეროს ასამბლეას მიღებული ჰქონდა რეზოლუცია, სადაც გაწერილი იყო დევნილების დაბრუნების კონკრეტული გეგმა, ამიტომ, რუსეთს ერთადერთი გამოსავალი ჰქონდა დარჩენილი _ დაეწყო ომი. დღეს მსოფლიო მათ უწოდებს ოკუპანტებს. 21-ე საუკუნეში საერთაშორისო საზოგადოება დაუშვებს, რომ აფხაზეთსა და ოსეთს ერქვათ დამოუკიდებელი სახელმწიფოები? ეს არ არის მარტო ჩვენი ქვეყნის პრობლემა; მაშინ, მსოფლიომ უნდა თქვას, რომ ნებისმიერ ერს, თუ ის კომპაქტურად ცხოვრობს სახელმწიფო ტერიტორიაზე, შეუძლია დახოცოს ხალხი, გამოაცხადოს თავისი სახელმწიფოებრიობა… შემდეგ რუსეთი, ვენესუელა და ნიკარაგუა დაუჭერს ამას მხარს. ჩვენ დღეს ვართ დანარჩენ მსოფლიოსთან ერთად და უნდა შევიმუშაოთ კონკრეტული გეგმები, როგორც ფაშისტური გერმანია გაასამართლეს ებრაელთა გენოციდისთვის და მათი მემორიალის გახსნის დროს, გერმანიის კანცლერმა _ ვილი ბრანტმა დაიჩოქა და ბოდიში მოიხადა თავისი წინამორბედი მთავრობების მიერ ჩადენილი დანაშაულის გამო, ასე მოუწევს რუსეთის რომელიმე ხელისუფალს. ჩვენ სარჩელი გვაქვს შეტანილი ჰააგის საერთაშორისო და სისხლის სამართლის სასამართლოებში, ასევე სტრასბურგში, ვიყენებთ გაეროს ასამბლეას, ევროკავშირს, ნატოს… ასევე სხვადასხვა სპეციფიკურ ორგანიზაციებს. სახლის მშენებლობა არ ხდება რამდენიმე დღეში, უნდა გავითვალისწინოთ თუ რა ძალასთან გვაქვს საქმე.
_კონფლიქტებთან მიმართებაში, “სახლის მშენებლობის” რა ეტაპზეა სახელმწიფო?
_ საძირკველი ჩაყრილია, არის პროექტი, თანხებიც გვაქვს და ამ სახლს აუცილებლად ავაშენებთ. საქართველო უნდა გახდეს ევროკავშირის და ნატოს წევრი. კვიპროსი იურიდიულად მთლიანად არის მიღებული ევროკავშირში, როცა მისი ერთი ნაწილი თურქეთის მიერ დღესაც არის ოკუპირებული. ასეთი მოდელის განხილვა შესაძლებელია საქართველოს შემთხვევაშიც. როდესაც გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა მიიღეს ნატოში, ვერც ზაარის მხარეს აკონტროლებდა. ბერლინიც გაყოფილი იყო და არსებობდა ცალკე სახელმწიფო _ გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა. საერთაშორისო ორგანიზაციების დახმარებით, რუსეთმა აღიარა ჩვენი ეკონომიკური საზღვრები, ესე იგი, პოლიტიკური გადაწყვეტილებები ეკონომიკურად უკან წაიღო.
_ რუსეთის ხელისუფალი ხშირად ამბობს, როგორ თანაუგრძნობს ქართველ ხალხს, არ უყვარს მხოლოდ მმართველი ძალა…
_ ეს მათი რიტორიკაა ყველა ქვეყნების მიმართ; ასე ეუბნებოდნენ სხვა ოკუპირებულებს, მათ არა აქვთ დანაშაულის შეგრძნება, ამიტომ, მსოფლიომ უნდა უთხრას: ეს დრო დასრულდა თქვენთვის! ტალიბები დასაჯეს იმიტომ, რომ ბუდას ერთი ძეგლი ააფეთქეს, ოკუპირებულ ტერიტორიაზე კი ნადგურდება ჩვენი კულტურული მემკვიდრეობა… პატრიარქს ტიტულატურა მოიცავს ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტობას. რატომ არ აქვს უფლება ილია მეორეს ჩავიდეს თავის ეპარქიაში? სწორედ ამ სტანდარტების მხილება ხდება საერთაშორისო დონეზე. მოვამზადეთ 17 ფილმი სხვადასხვა ქვეყნის ოკუპაციაზე, მათ შორის, აგვისტოს ომზეც. ფილმებთან ერთად, მაყურებელს 15-20 წუთით გვინდა მოვასმენინოთ ეთნოწმენდის თვითმხილველთა საუბრებიც. ამგვარი ფილმების გადაღება სურდათ ვაცლავ ჰაველს და მილოშ ფორმანს, მაგრამ იმ დროისთვის მსოფლიო კონიუნქტურა არ იყო მზად. ჩვენ უნდა გავაცნობიეროთ, რომ 200 წლის პრობლემა გვაქვს გადასაწყვეტი და ქართული სახელმწიფო ამ მიზნისკენ სწორი გზით მიდის, _ გვითხრა შოთა მალაშხიამ.
