სოფლის მხარდამჭერი პროგრამების მიმდინარეობა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ზოგიერთი ტერიტორიული ერთეულის მაგალითზე

კანონის მიხედვით ამ პროგრამის მიზანია:

1. სოფლისთვის გამოყოფილი თანხის წარმართვა სოფლის პირველი რიგის სოციალურ-ეკონომიკური საჭიროებათა დასაფინანსებლად (ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის ობიექტების აღდგენა-რეაბილიტაცია, კეთილმოწყობის სამუშაოების გახორციელება და სხვ.). ანუ ამ პრინციპის მიხედვით, სოფელში არსებულ მრავალ პრობლემათაგან უნდა შეირჩეს პირველადი პრობლემები და შეძლებისდაგვარად ეს თანხები უნდა მიმართული იქნეს სწორედ მათ მოსაგვარებლად.

2. თვითმმართველობის გახორციელებაში მოქალაქეთა ჩართულობის მხარდაჭერა; აღნიშნული გულისხმობს სოფლის მაცხოვრებელთა უშუალო ჩართვას გადაწყვეტილების მიღების პროცესში, ანუ პრობლემების შერჩევის პროცესში სოფლის მოსახლეობის აზრს გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს.

3. მოსახლეობასა და თვითმმართველობის ორგანოთა შორის ურთიერთობის გაუმჯობესება; ამ საკითხში იგულისხმება მჭიდრო კონტაქტი და აქტიური კომუნიკაცია მოსახლეობასა და ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებს შორის (სოფლის რწმუნებული, სოფლის მაჟორიტარი დეპუტატი, გამგეობისა და საკრებულოს წარმომადგენლები და სხვა);

4. თვითმმართველობის დამოუკიდებლობის ხარისხის ამაღლება და თვითმმართველი ერთეულის ტერიტორიული ორგანოს ხელმძღვანელის ჴ თვითმმართველი ერთეულის რწმუნებულის უფლებამოსილებათა ეფექტიანად განხორციელება. ეს გულისხმობს იმას, რომ ადგილობრივი მუნიციპალური (ჩვენს შემთხვევაში კი კონკრეტულად ოზურგეთის) ბიუჯეტის შემოსავლები ვერ წვდება სოფლის საჭიროებისთვის დასაფინანსებელ ხარჯებს, რის გამოც ცენტრალური ბიუჯეტი სპეც-ტრანსფერის სახით ურიცხავს ადგილობრივ ბიუჯეტებს (ჩვენს შემთხვევაში კი კონკრეტულად ოზურგეთის) სოფლის საჭიროებებისთვის განსაზღვრულ თანხებს და აძლევს მას მოქმედების თავისუფლებას იმ თვალსაზრისით რომ ეს თანხები გამოყენებულ იქნეს მოსახლეობის ინტერესების გათვალისწინებით, ხოლო თავის მხრივ კი სოფლის რწმუნებულმა ხელი უნდა შეუწყოს იმ პროცესებს, რომელიც უზრუნველყოფს სოფლისთვის გამიზნული თანხების მიზნობრივ გამოყენებას.

საინტერესოა, ალბათ, რა თანხას გამოჰყოფს საქართველოს ცენტრალური ბიუჯეტი “სოფლის მხარდაჭერის პროგრამისთვის” და როგორ ნაწილდება იგი. 2012 წელს ამ პროგრამის გასახორციელებლად საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოიყოფა 50 000 000 (ორმოცდაათი მილიონი) ლარი, რომელიც ნაწილდება შემდეგნაირად:

ა) არა უმეტეს 50-სულიანი სოფლისათვის ჴ 2 000 ლარი;

ბ) 51-დან 200-სულამდე სოფლისათვის ჴ 4 000 ლარი;

გ) 201-დან 400-სულამდე სოფლისათვის ჴ 5 000 ლარი;

დ) 401-დან 1 000-სულამდე სოფლისათვის ჴ 8 000 ლარი;

ე) 1 000-ზე მეტსულიანი სოფლისათვის ჴ 12 000 ლარი.

ამ გადანაწილების შემდეგ, პროგრამით გათვალისწინებული დარჩენილი თანხა სოფლებისათვის ნაწილდება ერთ სულ მოსახლეზე გაანგარიშებული მაჩვენებლის მიხედვით. აღნიშნული მაჩვენებლები გაიანგარიშება სოფლის მოსახლეობის რაოდენობისა და 12,565409 კოეფიციენტის ნამრავლით. აღნიშნული მონაცემები გათვლილია მხოლოდ 2012 წელზე და გამოთვლის ეს წესი შესაძლებელია შეიცვალოს მომდევნო წელს.

აღსანიშნავია, რომ “სოფელში” ამ შემთხვევაში იგულისხმება დასახლება და არა თემი როგორც ცალკე აღებული ადმინისტრაციული ერთეული. მაგალითად ბაილეთის თემში როგორც ადმინისტრაციულ ერთეულში შედის 3 ტიპის დასახლება (იგივე სოფელი) _ ჭანიეთური, ბაილეთი და ახალსოფელი. შესაბამისად ამ სამივე ტიპის დასახლებას (იგივე სოფელს) დამოუკიდებლად გამოეყოფა თანხები ზემონახსენები ფორმულირების მიხედვით, ხოლო მათი ერთობლივი ჯამი ქმნის ბაილეთის თემისთვის მთლიანად გამოყოფილ თანხას.

სოფლის მხარდაჭერის პროგრამას სხვაგვარად შესაძლებელია ვუწოდოთ სოფლის მინიმალური წლიური ბიუჯეტი. მინიმალური იმიტომ, რომ გარდა იმ თანხისა რაც ცენტრალური ბიუჯეტიდან ზემოაღნიშნული პრინციპით ერიცხება თითოეულ სოფელს, მას ასევე შესაძლებელია დაემატოს ადგილობრივი ბიუჯეტის შემოსავლებიდან დამატებითი ფინანსური ასიგნებები. ანუ სოფლის ე.წ. ბიუჯეტი არ იზღუდება მხოლოდ “სოფლის მხარდაჭერის პროგრამით” განსაზღვრული ფულადი რესურსებით.

კონკრეტული სოფლისთვის თანხის მოცულობის დადგენის შემდეგ მისი ათვისებისა და გამოყენების პროცედურები ხორციელდება შესაბამის სოფლის მოსახლეობასთან მხოლოდ წინასწარი კონსულტაციის შედეგად. თავის მხრივ, წინასწარი კონსულტაციის გამართვას უზრუნველყოფს სოფლის რწმუნებული, რომელიც საჭიროების შემთხვევაში ატარებს მოსახლეობის გამოკითხვას, ორგანიზებას უწევს სოფლის კრების გამართვას, აწყობს საჯარო განხილვებს და მოსახლეობასთან ათანხმებს პროგრამით სოფლისათვის გამოყოფილი თანხის გამოყენების მიზნობრიობას.

“სოფლის მხარდაჭერის პროგრამით” სოფლისათვის გამოყოფილი თანხის გამოყენების მიზნობრიობის განსაზღვრის კრიტერიუმებია:

ა) გასახორციელებელი პროგრამით, ანუ სოფლისთვის უკვე დადგენილი პრობლემის (ან პრობლემების) მოგვარების შემდეგ მისით სარგებლობის საშუალება უნდა ჰქონდეს სოფლის მოსახლეობის უმრავლესობას;

ბ) შესყიდულ სამუშაოს (საქონელს, მომსახურებას) უნდა ჰქონდეს ხანგრძლივი გამოყენების დანიშნულება და არ უნდა იყოს მიმართული ერთჯერადი, მოკლევადიანი მოხმარებისათვის; ე.ი. მარტივად რომ აღვნიშნოთ “სოფლის მხარდაჭერის პროგრამით” არ უნდა იქნეს შეძენილი ერთჯერადი სახის კვების პროდუქტები და ერთჯერადი გამოყენების მატერიალური რესურსები;

გ) სამუშაოთა შესასრულებლად მაქსიმალურად უნდა დასაქმდეს შესაბამისი სოფლის მოსახლეობა. ანუ თუ ამ პროგრამით გათვალისწინებული სამუშაოები საჭიროებენ დაქირავებულ შრომას ან მუშა ხელს, მაშინ ამ ტიპის დასაქმების უპირატესი უფლება გააჩნია შესაბამისი სოფლის მაცხოვრელებს. თუმცაღა ამ შემთხვევაში მოხალისეობრივი შრომაც არ გამოირიცხება, გააჩნია სოფლის მოსახლეობის ინტერესს, რომელიც მიმართულია კონკრეტული პრობლემის დროულად მოგვარების აქტუალობაზე და ამ პრობლემის გადაჭრისთვის გამოყოფილი თანხის მოცულობაზე. ამ მეთოდით შესაძლებელია სოფლისთვის გადაიჭრას მნიშვნელოვანი პრობლემა შედარებით მცირე თანხით თუ გამოირიცხება დაქირავებული შრომა და ესეც ერთგვარი სარგებელია სოფლის მოსახლეობისათვის.

ამავდროულად საერთო ინტერესების გათვალისწინებით დასაშვებია რამდენიმე სოფლისათვის გამოყოფილი თანხის გაერთიანება ამ სოფლების საერთო პრობლემის (მაგალითად, წყალსადენის სათავო ნაგებობის ან სარწყავი სისტემის გაწმენდა-რეაბილიტაცია, საერთო გამოყენების საყანე ფართობების შეღობვა რომელიც რამდენიმე სოფელს ემსახურება და სხვა) გადასაწყვეტად.

ამ პროცედურების გავლის შედეგად შემუშავებულ და მოსახლეობასთან შეთანხმებულ წინადადებებს სოფლის რწმუნებული წარუდგენს შესაბამისი მუნიციპალიტეტის გამგეობას. გამგეობა კი ამ წინადადებებს გადასცემს სპეციალურ სამსახურს, რომელიც შემდგომ ითვლის თითოეული ამ წარდგენილი წინადადების ხარჯთაღრიცხვას (ადგილებზე გასვლით, მატერიალური და შრომითი რესურსების დათვლით, საბაზრო ფასების გათვალისწინებითა და სხვა), ადგენს სადეფექტო აქტს, ანუ რა და როგორ უნდა გაკეთდეს, ხოლო შემდგომ კი ასეთი ფორმით დახარისხებულ პროგრამებს გამგეობა წარუდგენს საკრებულოს დასამტკიცებლად.

და ბოლოს, მუნიციპალიტეტის ხელისუფლება ამ დოკუმენტაციის საფუძველზე, კანონით დადგენილი წესით (გამარტივებული შესყიდვის ფორმით), აფორმებს ხელშეკრულებებს კონკრეტულ ინდ. მეწარმეებთან (სასურველია იმავე სოფლის მკვიდრთან) ამ პროგრამების განხორციელების მიზნით.

აღსანიშნავია რომ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში “სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის” განსახორციელებლად 2012 წელს ცენტრალურმა ბიუჯეტმა ოზურგეთის ბიუჯეტს სპეც-ტრანსფერის სახით გადასცა 1,381,400 ლარი, რომელიც გადანაწილდა თითოეული სოფლის მაცხოვრებელთა ოდენობის მიხედვით (როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ). ახლა შესაძლებელია მიმოვიხილოთ თუ როგორ და რა ფორმით ხორციელდება ოზურგეთში აღნიშნული პროგრამა 5 ტერიტორიული ერთეულის მაგალითზე.

მერიის თემი _ “სოფლის მხარდაჭერის პროგრამით” გამოყოფილი თანხის ოდენობა 80 037 ლარი, მათ შორის:

ა) მერიაში თანხის მოცულობამ შეადგინა 34 982 ლარი;

მერიის დასახლებაში 2012 წლის განმავლობაში მოსახლეობის მთავარ პრიორიტეტებს, ხელისუფლების მიერ დადგენილი მეთოდოლოგიით, შეადგენს შემდეგი საკითხები:

1) მილხიდის მოწყობა გოგატაძის ეზოსთან _ 547 ლარი

აღნიშნული პრობლემის მოსაგვარებლად 2012 წლის 16 ივლისს (ხელშეკრულება #221) ოზურგეთის საკრებულოს თავმჯდომარის მიერ გაფორმდა ხელშეკრულება ინდ. მეწარმე ვასილ მუჯირთან. ხელშეკრულების მიხედვით სამუშაოს დასრულება განსაზღვრულია 2012 წლის 15 სექტემბრამდე. აღნიშნულის მიხედვით კოვშიანი ექსკავატორით უნდა მოითხაროს სანიაღვრე არხი (ზომით 20X1X1მ) და არსებული მილხიდი (სიგრძით 5მ) უნდა მოეწყოს არხში, ხოლო ბოლოს კი ქვიშა ხრეშოვანი ნარევით გზის სავალი ნაწილი უნდა შეივსოს და მოსწორდეს.

2) ავარიული შიდა გზის ბეტონით შეკეთება (მასალების შეძენა) _ 29 885 ლარი;

ამ საკითხის უზრუნველსაყოფად საკრებულოს თავმჯდომარის მიერ გაფორმდა ხელშეკრულება ინდ. მეწარმე გურამ საჯაიასთან. ხელშეკრულების მიხედვით სამუშაოს დასრულება განსაზღვრულია 2012 წლის 15 სექტემბრამდე. ამავე ხელშეკრულებით შეძენილ უნდა იქნეს და ადგილზე ტრანსპორტირება უნდა განხორციელდეს 94 ტონა ცემენტისა (მარკა 400) და 313 კბ.მ. ფრაქციული ღორღისა (ინერტული მასალა, ხრეში ზომით 0-25მმ) სოფელ მერიის შიდა გზების რეაბილიტაციისათვის.

შენიშვნა: უნდა აღინიშნოს რომ ამ მასალებში ასევე შედის ხვარბეთში განსახორციელებელი მსგავსი საქმიანობისთვის გათვალისწინებული მატერიალური რესურსები

3) გზის რემონტი _ 1050 ლარი

გზის რემონტი ხვარბეთის მიმართულებით _ 737 ლარი

გზის შეკეთება ჭახვათას მიმართულებით _ 1342 ლარი

აღნიშნულ დასახლებებში შიდა გზების რეაბილიტიციისათვის 2012 წლის 3 აგვისტოს (ხელშეკრულება #288) ოზურგეთის საკრებულოს თავმჯდომარის მიერ გაფორმდა ხელშეკრულება შ.პ.ს. “ე.ე.ე.”-სთან (დირექტორი ზაალ კუჭავა) და მისი ვადა განისაზღვრა 2012 წლის 10 ოქტომბრამდე.

სამუშაოები გულისხმობს თემის ამ უბნებში გზის პროფილის მოწყობას ავტოგრეიდერით და დაზიანებულ გზების მოხრეშვას 160 კბ.მ. მოცულობის ინერტული მასალით.

4) მგზავრთა მოსაცდელის მოწყობა (1 ერთეული) _ 3500 ლარი

მგზავრთა მოსაცდელის მოწყობა ჭახვათას მიმართულებით (1 ერთეული) _ 3500 ლარი

ამ პროექტების განსახორციელებლად 2012 წლის 13 ივლისს (ხელშეკრულება #216) ოზურგეთის საკრებულოს თავმჯდომარის მიერ გაფორმდა ხელშეკრულება ინდ. მეწარმე მალხაზ ნაცვალაძესთან და ხელშეკრულების ვადა განისაზღვრა 2012 წლის 15 სექტემბრამდე. სამუშაოთა წარმოების მიხედვით გათვალისწინებულია 2 ერთეული მოსაცდელის მოწყობა ერთი მერიის დასახლებაში, ხოლო მეორე კი ჭახვათას მიმართულებით. აღნიშნული მოსაცდელები უნდა იყვნენ წარმოდგენილები ერთნაირი ფორმისა და ზომის მიხედვით, ანუ უნდა აშენდეს მარტივი ტიპის ნაგებობა დაახლოებით 8 კვ.მ.-ს ფართით, რომელსაც უნდა ჰქონდეს ორმაგი კედლები მოწყობილი კერამიკული აგურით, ასევე მოწყობილი უნდა ჰქონდეს მოაჯირი და კარი მეტლახის ღობით, ნაგებობის შიგნით უნდა იყოს განთავსებული სკამი, ხოლო სახურავი დაფარული უნდა იყოს ე.წ. “ონდულინის” სახურავით.

ბ) ნაღობილევში თანხის მოცულობამ შეადგინა _ 20 163 ლარი.

ნაღობილევის დასახლებაში ადგილობრივი ხელისუფლების მონაცემებით 2012 წელს ყველაზე მნიშვნელოვან პრიორიტეტად დადგინდა მხოლოდ აქ არსებული საბავშვო ბაღის შეკეთება, რომლის ღირებულება შეადგენს 20 163 ლარს.

აღნიშნული პრობლემის მოსაგვარებლად 2012 წლის 16 ივლისს (ხელშეკრულება #222) ოზურგეთის საკრებულოს თავმჯდომარის მიერ გაფორმდა ხელშეკრულება ინდ. მეწარმე ვასილ მუჯირთან, ხოლო სამუშაოს დასრულება განსაზღვრულია 2012 წლის 1 სექტემბრამდე. სამუშაოს შინაარსი მოიცავს საბავშვო ბაღისთვის მეტალო პლასტმასის კარ-ფანჯრების მონტაჟს, დაზიანებული კედლების გვერდულების შელესვას და გაღებვას, მეტლახის დაგებას ტუალეტსა და სამზარეულოში, ძირითადი ოთახების იატაკის მოწყობას ბეტონით და მასზე ლამინირებული პარკეტის გადაგებას, ახალი ელ-გაყვანილობისა და წყალგაყვანილობის მონტაჟს, სველი წერტილებისა და ახალი საკანალიზაციო არხების მოწყობას და ბოლოს, სამუშაოები ასევე მოიცავს ბაღის შენობის თუნუქის სახურავის შეკეთებას.

გ) ხვარბეთში თანხის მოცულობამ შეადგინა _ 20 050 ლარი.

ხვარბეთის დასახლებაში 2012 წლის განმავლობაში მოსახლეობის მთავარ პრიორიტეტებს, ხელისუფლების მიერ დადგენილი მეთოდოლოგიით, შეადგენს შემდეგი საკითხები:

1) სპორტული მოედნის მოწყობა (65X35)მ. _ 15 413 ლარი

აღნიშნული პრობლემის მოსაგვარებლად 2012 წლის 16 ივლისს (ხელშეკრულება #220) ოზურგეთის საკრებულოს თავმჯდომარის მიერ გაფორმდა ხელშეკრულება ინდ. მეწარმე ვასილ მუჯირთან. ხელშეკრულების მიხედვით სამუშაოს დასრულება განსაზღვრულია 2012 წლის 15 სექტემბრამდე.

განსახორციელებელი სამუშაოების მიხედვით მოედნის ტერიტორია უნდა მოსწორდეს ტრაქტორით, მოედნის გარე პერიმეტრზე უნდა დამონტაჟდეს 5 მ-იანი ფოლადის მილები ღობის საყრდენებად, ხოლო საყრდენები უნდა შეიფუთოს მავთულბადით მოედნის ირგვლივ. მოედნის შიგნით კი უნდა დამონტაჟდეს ფეხბურთის კარებები თავისი ბადეებით და განათდეს 6 ცალი 60 ვატიანი ნათურით.

2) ავარიული შიდა გზის ბეტონით შეკეთება (მასალების შეძენა) _ 3500 ლარი

აღნიშნული წარმოადგენს იგივე პროგრამას და იგივე ინდ. მეწარმესთან გაფორმებულ ხელშეკრულებას რაც მერიაში ანალოგიურ პროგრამაზე განვიხილავდით.

3) გზის რემონტი _ 737 ლარი

ამ პროგრამის განხორციელება აღწერილია მერიის დასახლების პრობლემათა აღწერის მესამე ნაწილში.

4) ელ. მრიცხველის შეძენა _ 400 ლარი

საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით ელექტროენერგიის სახელმწიფო შესყიდვებზე გამარტივებული სახელწიფო შესყიდვა არ ხორციელდება, ანუ როგორც სხვა პროგრამებზე მეწარმე სუბიექტებთან გარკვეული საქმიანობის შესრულებაზე არ ხორციელდება სახელმწიფო დაკვეთები. აღნიშნულის გამო ფიქსირებული თანხა ერიცხება მხოლოდ ელენერგიის დისტრიბუტორ კომპანიას და ამ შემთხვევაში ეს კომპანია გახლავთ “ენერგო-პრო”.

დ) ჭახვათაში თანხის მოცულობამ შეადგინა _ 4842 ლარი.

1) გზის შეკეთება _ 1342 ლარი

ამ პროგრამის განხორციელება აღწერილია მერიის დასახლების პრობლემათა აღწერის მესამე ნაწილში.

2) მგზავრთა მოსაცდელის მოწყობა (1 ერთეული) _ 3500 ლარი

ამ პროგრამის განხორციელება აღწერილია მერიის დასახლების პრობლემათა აღწერის მეოთხე ნაწილში.

“საქართველოს დემოკრატიული განვითარების კავშირი”

ამ სტატიის მომზადება შესაძლებელი გახდა ამერიკელი ხალხის მიერ ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს USAID-ის საშუალებით გაწეული დახმარებით. ნაშრომში გამოთქმული შეხედულებები ეკუთვნის ავტორს და არ გამოხატავს ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოსა და ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობის შეხედულებებს.