ბატონყმობის საწინააღმდეგო აჯანყება გურიაში, რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ, 1841 წელს დაიწყო. ხალხის მღელვარების საერთო მიზეზი იყო ფეოდალური ექსპლუატაციის ზრდა, სახელმწიფო გადასახადების სიმძიმე, სამხედრო და სამოქალაქო მოხელეთა თვითნებობა, უშუალო საბაბი _ კანონი, რომლის მიხედვით, სახელმწიფო გადასახადები 1841 წლიდან ფულადი სახით უნდა აკრეფილიყო. ამასთან, რუსები გურულ გლეხებს კარტოფილის დათესვას აიძულებდნენ, იძულებას კი ყოველთვის პროტესტი მოჰყვება _ ამ აჯანყებამ ამიტომაც მიიღო “კარტოფილის აჯანყების” სახელწოდება. აჯანყების პერიპეტიები დიმიტრი ყიფიანმა თავის მემუარებში აღწერა და ყურადღება სწორედ იძულების მეთოდით გურულების “გადარევაზე” გაამახვილა.
“ჭანჭათელი გლეხების ჯგუფი, ენუქა, გოგია და ათანასე ვადაჭკორიების ინიციატივით, თავს დაესხა გადასახადების ამკრეფ გოგოსი დოროძეს, სცემეს მას და წაართვეს აკრეფილი ფული. დამნაშავეთა შეპყრობა აზნაურ როსტომ ჯაყელს დაევალა, მაგრამ მან გლეხებთან ვერაფერი გააწყო, იგი შეიპყრეს, ცალი წვერი მოპარსეს და სოფლიდან გააგდეს. ჭანჭათელმა გოგია ვადაჭკორიამ გავარვარებული რკინით დადაღა გადასახადების ამკრეფი.
აღნიშნულმა ვადაჭკორიებმა აკეთისა და ლანჩხუთის გლეხები შემოიკრიბეს და შეადგინეს რაზმი “ფირალი”, რომელიც 220-მდე კაცს ითვლიდა. ოზურგეთის მაზრის უფროსმა გლეხებს კვლავ მოსთხოვა გადასახადების გადახდა. ამ უკანასკნელებმა უარი განაცხადეს და 22 მაისს (3 ივნისს) აჯანყება დაიწყო,” _ ვკითხულობთ “ვიკიპედიაში”.
ვერ გეტყვით რა მოხდება დღეს, როცა სოფლის მეურნეობის მინისტრი, ჰიბრიდული სიმინდის თვისებებზე ოზურგეთში, სოფლის რწმუნებულებთან შეხვედრაზე ისაუბრებს. თუმცა, ცნობილია, რომ გლეხებს პრეზიდენტის მიერ ნაქებ-ნადიდები ამერიკული ჰიბრიდული სიმინდის დათესვას აიძულებენ. მინისტრთან შეხვედრა რამდენიმე საათში დაიწყება, სადაც როგორც გვითხრეს კვეზერელი აყვავების, აშენების და გაჭირვების ჰიბრიდული სიმინდის დახმარებით გადატანის პირობას მოგვცემს. ამ შეხვედრამდე სამი დღით ადრე კი, რწმუნებულებთან გამგებლებმა “მოსამზადებელი სამუშაოები” ჩაატარეს. ჩოხატაურში გამართულ თათბირზე რწმუნებულებმა ჰიბრიდული სიმინდის შესახებ ბევრი კითხვა დასვეს, მაგრამ პასუხად _ “ეგ ხუთშაბათს მინისტრს ჰკითხეთო” _ მიიღეს.
ერთ-ერთი სოფლის რწმუნებულის სამართლიან შენიშვნას, რომ გლეხებს ამ საკითხზე მცირე ინფორმაცია აქვთ, გამგებლის შენიშვნა მოჰყვა _ ბუკლეტი ხომ გაგატანეთ და წაგეკითხათო. აღნიშნული ბუკლეტის გაცნობა ჩვენთვისაც საინტერესო იყო, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ ჩოხატაურის ხელმძღვანელობას ყველა ეგზემპლარი დაურიგებია და ერთი ცალი “წამლადაც” კი არ დაუტოვებია.
“მსოფლიოში მხოლოდ და მხოლოდ ოთხი ქვეყანაა, რომელსაც საკუთარი სიმინდის ჯიშები აქვს: მექსიკა, რუმინეთი, მოლდოვა და საქართველო. არაჩვეულებრივი აჯამეთის თეთრი, აჯამეთის ყვითელი, გეგუთის თეთრი, აბაშის ყვითელი _ ეს უნიკალური ქართული სიმინდის ჯიშებია. სწორი აგროტექნიკისა და მინერალური სასუქების რაციონალური დოზით გამოყენების შემთხვევაში, ისინი ჰექტარზე 120-150 ცენტნერ სიმინდს იძლევიან. ქართული სიმინდის ჯიშები, შესაბამისი გაუმჯობესების შემდეგ, გაცილებით უკეთეს შედეგს მოგვცემენ, ვიდრე ეს ჰიბრიდული ჯიშები. ეს აქსიომაა”, _ ამბობს ექსპერტი პაატა კოღუაშვილი.
ჩვენს შეკითხვას, რა ეშველება ქართულ ჯიშებს და ხომ არ ჯობდა მათ დათესვაში დაგვეხარჯა ათეულობით მილიონი ლარი, პასუხი გამგებლის მოადგილემ დიმიტრი კორიფაძემ ასე გასცა:
_ თუ გინდათ დათესეთ, ვინ გიშლით.
ერთ-ერთი სოფლის რწმუნებული, პირად საუბარში ამბობს, რომ სოფელს სიმინდის შესასყიდი კვოტაც კი დაუწესეს:
_ მოსახლეობის რაოდენობის, კომლების მიხედვით გვითხრეს ვინ რამდენ კილოგრამ სიმინდს შეიძენდა. დაახლოებით 900 კილოგრამი სიმინდი მაქვს შესაძენი. ერთი კილოგრამის ფასი 8 ლარია. თუ ხელით თესავენ, 1000 მეტრზე 7-8 კილოგრამი სიმინდია საჭირო, ტრაქტორით დათესვის შემთხვევაში კი _ 3 კილოგრამი. გინდა _ არ გინდა, თითო ოჯახს 25 ლარი მაინც უნდა გამოართვა. დღეს ხალხს პურის ფული არა აქვს, ვინ იყიდის ამდენ სიმინდს?! ისეთი პირი უჩანს, რომ ეს ფული რწმუნებულების გადასახდელი იქნება. ჩემს სოფელში ბევრია ისეთი ოჯახი, რომელსაც სათესლე სიმინდი შენახული აქვს და სულ არ სჭირდება ეს ჰიბრიდული თესლი, თუმცა მისი არდაჭირვება ვის ადარდებს?! ჩვენ ზემდგომი გვაძალებს, ჩვენ იძულებულები ვართ, რომ გლეხებს დავაძალოთ, _ აღნიშნა ჩვენმა წყარომ.
ჩვენი წყაროების ინფორმაციით, სოფლის რწმუნებულების გარდა, 3-3 კილოგრამი ჰიბრიდული სიმინდის შეძენა საჯარო სამსახურებში დასაქმებულ ადამიანებს და პედაგოგებსაც დაავალეს. იმათ კი, ვისაც საყანე ფართობი არ აქვს, ურჩიეს, რომ გაჭირვებელ მეზობელს ან ახლობელს აჩუქოს ელექტროდენის ვაუჩერის მსგავსად. ჩვენს მიერ მოპოვებული ინფორმაციით, რამდენიმე ათასი კილოგრამი ჰიბრიდული სიმინდის შეძენა კერძო კომპანიებს და ინდმეწარმეებსაც დაავალეს. ასე იყო, როცა დიდსა თუ პატარას ყურძნის მოსავლის შეძენას ავალდებულებდნენ; ყველამ იცოდა, რომ ეს დავალება იყო “ზემოდან”, მაგრამ სიმართლის აღიარებას, უარის თქმას “უფროსისთვის”, როგორც ჩანს, ინსტიტუციურად გადავეჩვიეთ!
ჩვენ უკვე ვწერდით, რომ სპეციალისტების განმარტებით, ეს თესლი სრულიად კარგავს მაღალმოსავლიანობის თვისებას იმ შემთხვევაში, თუ იდეალურად სწორ, იდეალურად დამუშავებულ-დაფარცხულ ფართობზე ვაკუუმის წესით არ დაითესა. თესლს აღმოცენება უჭირს დაჭაობებულ ფართობებზე. მოსავლიდან შეუძლებელია თესლის საგაისოდ შენახვა და გლეხი იძულებული ხდება, მომავალ წელს და შემდგომშიც, თესლი ისევ და ისევ შეიძინოს. ჰიბრიდული სიმინდი, დამტვერვის გამო, აჯიშებს და აგვარებს მეზობელ ნაკვეთებზე დათესილ ადგილობრივ ჯიშებსაც.
“გურია ნიუსმა” მკითხველს მიაწოდა ინფორმაცია, რომ შემომტანი ფირმა, პრაქტიკულად ორმაგ მოგებას იღებს, რადგან უკრაინაში ჩატანილი იგივე მარკის თესლი, რომელსაც კერძო პირი ჰყიდის, ორჯერ იაფია. ჩვენ შევეცადეთ მოგვეპოვებინა ინფორმაცია, თუ ვინ არის “პიონერის” მიერ წარმოებული ჰიბრიდული თესლის შემომტანი საქართველოში. სოფლის მეურნეობის კორპორაციის მიერ ეს ექსკლუზივი შპს “გარემო და ალტერნატივას” აქვს მინიჭებული, თუმცა ინტერნეტსივრცეში, ამ ორგანიზაციის შესახებ ინფორმაცია თითქმის არ გვხვდება. მისი სახელის მოძიება მხოლოდ პესტიციდების შემოტანასთან დაკავშირებით შევძელით.
ნორმალურ ვითარებაში, მრავალმილიონიანი შესყიდვის შესახებ ინფორმაცია ყველასთვის უნდა იყოს ხელმისაწვდომი. ასევე ხელმისაწვდომი უნდა იყოს საერთაშორისო ექსპერტების დასკვნაც, არის თუ არა შესყიდული სათესლე მასალა გენმოდიფიცირებული, რაც მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე გამანადგურებელ გავლენას იქონიებს. ამიტომაც, არსებობს საფუძვლიანი ეჭვი, რომ ჰიბრიდული სიმინდი საქართველოში ხელისუფლებასთან დაახლოებულ ბიზნესორგანიზაციას შემოაქვს და ამ ბიზნესში ხელისუფლების მაღალ პირებს პირადი ინტერესები აქვთ. ამით ხსნიან სიმინდის თესლის მასიური დაძალების კამპანიას, რისთვისაც ხელისუფლება სარგებლობაში არსებულ მიწების დაკანონებას სთავაზობს გლეხებს _ საბანკო სესხების გაცემისთვის, ეს მიწები იპოთეკით დაიტვირთება.
სოფლის მეურნეობის სპეციალისტი, დავით ასათიანი პრესაგე.ტვ-სთან საუბარში აღნიშნავს, რომ ეს წამოწყება შეიძლება სავალალო შედეგებით დასრულდეს: _ მოგეხსენებათ ჩვენი ქვეყანა საქართველო, როგორც ვაზისა და ღვინის, ისე ხორბლის ერთ-ერთ სამშობლოდ მოიაზრება. ამას ემატება სხვა მცენარეების შემდგომში გამოყვანილი ქართული ჯიშები, რაც ათეულობით, ასეულობით წლის მუშაობის შედეგია _ ისინი მხოლოდ მცენარეები არ არიან _ ქართული კულტურის ერთ-ერთ ყველაზე ღირებულ ნაწილს წარმოადგენენ, მათი შექმნა და გამოყვანა ქართული კულტურის შექმნისა და ჩამოყალიბების პარალელურად მიმდინარეობდა. აღნიშნული ჯიშების სახით საქმე გვაქვს არა მარტო ქართულ, არამედ მსოფლიო საგანძურთან.
სამწუხაროდ, საქართველოში ყოველ დროში არსებობდნენ და დღევანდელ დღესაც არიან ისეთი ადამიანები, რომლებიც არათუ სათანადოდ ვერ აფასებენ ჩვენი ქვეყნის სიმდიდრეს თავიანთი ჭკუამოკლეობის გამო, არამედ ყოველივე ქართულისა და ტრადიციულის წინააღმდეგნიც კი არიან. ვერ ვხვდები რამ დაუბინდა ამ ხალხს გონება, როდესაც მათ ქართული სოფლის მეურნეობის აღორძინებად მხოლოდ უცხოეთიდან ვაზის, სიმინდის, ხეხილისა და ხორბლის ჯიშების შემოტანა მიაჩნიათ? მაშინ როდესაც თავად უცხოელები, ქართული ვაზისა თუ ხორბლის ჯიშებს იპარავენ კიდეც და მცირედი სახესხვაობის შემდეგ თავისად ასაღებენ.
ყველაზე უფრო გულსატკენი კი ამ ყველაფერში ისაა, რომ ეს ჩვენი “შინაური მოკეთეები” ამ ყველაფრის ქადაგებას მთავრობის ტრიბუნებიდან ეწევიან. მინდა ერთი შეკითხვა დავსვა _ საქართველოს მთავრობა დაინტერესებული უნდა იყოს ქართული გენოფონდის გადარჩენით თუ პირიქით, მის განადგურებას და მოსპობას ცდილობდეს?! არავინ დავობს, რომ ამერიკული მანქანათმშენებლობა, ქიმიური მრეწველობა თუ თანამედროვე ტექნოლოგიები, მართლაც რომ უმაღლესი დონისაა და ამერიკელებისაგან ასეთი ტიპის სფეროებში უდავოდ ბევრი რამ გვაქვს სასწავლი, მაგრამ იმედია, ერთხელ და სამუდამოდ იმასაც მივხვდებით, რომ ყოველივე უცხო – საუცხოო ნამდვილად არ არის, _ აღნიშნა ასათიანმა.
