“ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა უნდა გადახედოს თავის დამოკიდებულებას ქართულ-რუსულ კონფლიქტთან
მიმართებაში და თავის საგარეო პოლიტიკის ძალისხმევა მიმართოს კონფლიქტების გადაჭრისკენ”.
ეს ამონარიდი “ამერიქან პროგრეს ცენტრის” მკვლევარების სამუელ ჩარაპისა და კორი ველტის 80 გვერდიან მოხსენებაში იკითხება. ნაშრომის მთავარ თემას, კონფლიქტების მოგვარების პროცესში, შეერთებული შტატების გააქტიურება წარმოადგენს.
ორგანიზაცია, რომელსაც 2003 წლიდან ბილ კლინტონის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი ჯონ პოდესტა უდგას სათავეში, 180-მდე მკვლევარ-მეცნიერს აერთიანებს. მათ შორის არიან, კლინტონისა და ბარაქ ობამას ადინისტრაციების ცნობილი ანალიტიკოსები.
წლის განმავლობაში, ორგანიზაცია რამდენიმე მილიონი დოლარის ოდენობის გრანტს განკარგავს და დემოკრატებისთვის რეკომენდაციული ხასიათის მოხსენებებს ამზადებს. ამერიკის პროგრეს-ცენტრში, მრგვალ მაგიდის ფორმატში გამართულ ერთ-ერთ შეხვედრას მიმდინარე წლის თებერვალში საქართველოს პრემიერიც ესწრებოდა. შესაბამისად, აღნიშნული ინსტიტუტის მიერ მომზადებული მოხსენება, ქართულ-ამერიკულ ურთიერთობებსა და კონფლიქტების მოგვარებაზე, უყურადღებოდ არც ჩვენთან დარჩა.
სცენარი, რომლის მიხედვითაც, საქართველოს საერთაშოროდ აღიარებულ საზღვრებში, რუსეთის მიერ “ბერლინის კედლის” მშენებლობას გულისხმობს, ჩვენთანაც ვითარდება.
საქართველოში “ბერლინის კედლის” სცენარის განვითარების პერსპექტიულობას “ამერიქან პროგრეს ცენტრის” მკვლევარებიც განიხილავენ და არარეალურად მიიჩნევენ. ამონარიდი ნაშრომიდან:
“1989 წლის ბერლინის მსგავსი სიტუაციის დასასრული, ქართული კონფლიქტებისთვის ნაკლებ სავარაუდოა, გრძელვადიან პერსპექტივაშიც კი. თვითმმართველი წარმონაქმნების, რუსეთის და კიდევ სამი ქვეყნის მიერ, დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად აღიარებული აფხაზეთის და სამხრეთ-ოსეთის მცხოვრებლებმა, რაღაც მაგიური ხერხებით უნდა “გადალახონ” ამასწინანდელი სამხედრო მოქმედებებითა და 1990-იან წლებში ქართველებთან ომებითა და კონფლიქტებით გამოწვეული წყენა და უკმაყოფილება. მათ ასევე მოუწევთ საქართველოს მთავრობის აღიარება საკუთარ მთავრობად და უარის თქმა დამოუკიდებლობისა და თვითმმართველობისკენ მისწრაფებაზე.
სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ხელოვნური სულაც არ არის საქართველოს ხალხებს შორის უთანხმოება. მეორეც, ასეთი სცენარის პირობებში რუსეთმა მოულოდნელად და რადიკალურად უნდა შეცვალოს საკუთარი პოლიტიკა, გააუქმოს აფხაზეთის და სამხრეთ-ოსეთის აღიარების გადაწყვეტილება, უარი უთხრას მათ ეკონომიკურ დახმარებაზე და ჯარები გაიყვანოს. ასეთი გზა და რეზულტატი რეალობისგან შორსაა. რთული წარმოსადგენია ის, რომ რუსეთის ხელისუფლება კურსს
რადიკალურად შეცვლის და დაუყოვნებლივ აღიარებს იმას, რომ ეს კურსი მცდარი გახლდათ; შესაბამისად პირველი სცენარი «საქართველო გაყოფილი ბერლინის როლში” – დაუსრულებელი კონფლიქტის რეცეპტია.
ეს იმით დასრულდება, რომ საქართველო დანაწევრებული დარჩება, აფხაზეთი და სამხრეთ ოსეთი – რუსეთის იზოლირებული, გაღატაკებული და მილიტარიზებული პროტექტორატები იქნებიან, ხოლო რუსეთ-საქართველოს დაპირისპირება არ დასრულდება.”
“ხელოვნური სულაც არ არის საქართველოს ხალხებს შორის უთანხმოება” – ამბობენ ავტორები და დასძენენ, რომ აფხაზეთის და ცხინვალის მცხოვრებლებმა მაგიური ხერხებით უნდა “გადალახონ” სამხედრო მოქმედებებითა და 1990-იან წლებში ქართველებთან კონფლიქტებით გამოწვეული წყენა. რა იქნება ეს მაგიური ხერხი უცნობია, თუმცა როგორც ჩანს, მათ ვერც ჩვენს მიერ მიღებული სახელმწიფო სტრატეგია დაეხმარებათ ოკუპირებული ტერიტორიების მიმართ. პაატა ზაქარეიშვილი “გირს.ტვ”-ისთან საუბრისას ამბობს რომ სტრატეგია, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე დარჩენილი მოსახლეობის ინტერესებს ნაკლებად ითვალისწინებს.
ამერიკელი ექსპერტების ვარაუდით, ბერლინის კედლის სცენარი სტატუს ქვოს ექვივალენტია და ხელს უწყობს დაძაბულობას მთელს საერთაშორისო სისტემაში და ხელს უშლის აშშ-ს სხვა მნიშვნელოვანი ამოცანების განხორციელებას. შესაბამისად მიიჩნევენ, რომ შეერთებული შტატების ნაციონალური ინტერესებისთვის კონფლიქტის ტრანსფორმაციაში, სახელმწიფო დეპარტამენტის გააქტიურება, გაცილებით მომგებიანი იქნება მათთვის ვინაიდან:
“პირველი _ შეერთებულმა შტატებმა, თავის თავზე აიღო საქართველოს კონფლიქტების მოგვარებისთვის ხელშეწყობის ვალდებულება, ამ ქვეყნის აღიარებული საზღვრების ფარგლებში.
მეორეც _ გაყოფილი საქართველო ეს არის, არასტაბილური საქართველო, რომელსაც ამ არასტაბილურ რეგიონში, სასტიკი კონფლიქტებისა და ძვრების ახალი სერიის გამოწვევა შეუძლია.
მესამე _ არსებული «სტატუს ქვოს» შენარჩუნება, სერიოზულ დაძაბულობას ქმნის მთელს საერთაშორისო სისტემაში და ხელს უშლის აშშ-ს სხვა მნიშვნელოვანი ამოცანების განხორციელებას.
მეოთხე _ 1991 წლიდან, შეერთებული შტატები, მუდმივად საუბრობს იმაზე, რომ მისი მიზანი რეგიონში: პოსტ-საბჭოთა სახელმწიფოებში პოლიტიკური და ეკონომიკური გარდაქმნების რეალიზაციის ხელშეწყობაა. მოუგვარებელი კონფლიქტები ასეთ გარდაქმნებს ხელს უშლის, როგორც საქართველოში, ასევე რუსეთში.”
პაატა ზაქარეიშვილის თქმით, შეერთებულ შტატებს ერთგვარი მეურვეობა აქვს აღებული საქართველოს მხრიდან, თუმცა ასეთი ტიპის შეგონებებს დიდხანს სიცოცხე არ უწერია.
ფაქტია, რომ კავკასია შეერთებული შტატებისა და რუსეთის პოლიტიკურ აზროვნებაში მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს. თუმცა, რეგიონის მიმართ ბუშისა და ობამას ადმინისტრაციების დამოკიდებულების განსხვავებებზე სულ უფრო ხშირად საუბრობენ.
ანალიტიკურ პუბლიკაციებსა და პოლიტიკოსთა განცხადებებიდან კი, ხშირად ისმის ბუშის ადმინისტრაციის მიერ “დემოკრატიის გავრცელებისთვის” შემუშავებული პოლიტიკის მარცხის შესახებ. თუმცა საგარეო საქმეთა სამინისტროს, რუსეთის დეპარტამენტის ყოფილი ხელმძღვანელი და ახლა რუსეთის კვლევების საქართველოს ინსტიტუტის მოწვეულ ექსპერტი შეერთებული შტატების წვლილზე საქართველოს სახელმწიფოებრიობის განმტკიცებაში, უდაო ფაქტად მიიჩნევს: «მაშინ როდესაც რუსეთის მაღალჩინოსნები გამუდმებით საუბრობდნენ და საქართველოსთან მიმართებაში ამკვიდრებდნენ ტერმინს _ “არაკომპეტენტური სუვერენიტეტი”, დემოკრატიის შუქურის სტატუსის მონიჭება იყო ერთგვარი გამარჯვება ჩვენთვის, ვინაიდან მას შემდეგ აღნიშნული ტერმინის დამკვიდრება (არაკომპეტენტური სუვერენიტეტი) _ რუსეთის ადმინისტრაციას აღარც კი უცდია.
თუმცა, ექსპერტი ფიქრობს, რომ რომ შეერთებული შტატების ამჟამინდელი ადმინისტრაციის პირველი პირები, წინამორბედებისგან განსხვავებით პოლიტიკურ აქცენტებს ცვლიან: “ობამას ადმინისტრაცია ცდილობს მოხსნას ყველა ის გამაღიზიანებლები, რაც შეიძლება ხელს უშლიდეს რუსულ-ამერიკული ურთიერთობების პერსპექტივას”.
შტატების პოლიტიკური აქცენტების ცვლილებას, ზემოთ ნახსენებ ნაშრომში ფაქტად მიიჩნევენ სამუელ ჩარაპიცა და კორი ველტიც. მიდიან დასკვანმდე, რომ დღეის მდგომარეობით, შეერთებული შტატები უპირატესობას, ზემოთ ნახსენებ ბერლინივით ორად გაყოფილ საქართველოს ანიჭებს. შესაბამისად, ფიქრობენ რომ მიდგომა უნდა შეიცვალოს. თუმცა, შტატების მიდგომასთან ერთად, უნდა შეიცვალოს როგორც რუსეთის ასევე საქართველოს პოლიტიკაც კონფლიქტებთან მიმართებაში:
1. რუსეთმა უნდა აიღოს ვალდებულება, რომ საქართელოს წინააღმდეგ ძალას არ გამოიყენებს;
2. უნდა გაფორმდეს ორმხრივი შეთანხმებები საქართველოს მთავრობას და აფხაზეთისა და სამხრეთ-ოსეთის მთავრობებს შორის, ჰუმანიტარული პრობლემებისა და ადამიანთა უსაფრთხოების პრობლემების მოგვარებაზე;
3. საქართველოს და რუსეთის დღევანდელ პოლიტიკაში, რომელიც პროგრესს აბრკოლებს, ცვლილებები უნდა განხორციელდეს.
ასეთი გეგმის მიღება ყველა მხარის ინტერესში შედის. ექსპერტებს მიაჩნიათ, რომ აღნიშნული ზემოთ ჩამოთვლილი კომპონენტები არ მოითხოვს მხარეების მხრიდან პოზიციის გადახედვას არც ერთი იმ საკითხის ირგვლივ, რომელზეც ისინი ვერ თანხმდებიან.
აღნიშნული ნაშრომის ავტორთა მოსაზრებებზე და დასავლეთის პოლიტიკის ცვლილებებზე პირადი აზრის გამოხატვა, გრიგოლ ვაშაძეს რადიო “თავისუფლების” პრაღის ბიუროს ეთერში სთხოვეს.
“არ მაინტერესებს რას ფიქრობენ ამერიკელი “ენჯეოშნიკები”… მე მყავს ლიფტიორი, რომელიც არის “ენჯეოშნიკი”…
შესაძლებელია, ამერიკელი ექსპერტების მოსაზრება იმის შესახებ, რომ დღეს შტატების არჩევანი “ბერლინის კედლით ორად გაყოფილი საქართველოა” – აზრს მოკლებული არც იყოს. რადგან, არ უნდა გამოვრიცხოთ რომ კონფლიქტის ამოწურვის შემთხვევაში როგორც ამერიკულმა ისე რუსულმა მხარემ რეგიონში შესაძლებელია ერთმანეთზე ზემოქმედების ბერკეტი დაკარგოს. აღნიშნული ბერკეტი კი დაულაგებელ და ქაოსურ საერთაშორისო ურთიერთობებში ფრიად მნიშვნელოვან კომპონენტს წარმოადგენს.
რუსეთის კვლევების საქართველოს ინსტიტუტი
ორად გაყოფილი საქართველო _ ვიდეო
პროგრეს ცენტრის» მკვლევარების სამუელ ჩარაპისა და კორი ველტის 80 გვერდიან მოხსენებაში იკითხება. ნაშრომის მთავარ თემას, კონფლიქტების მოგვარების პროცესში, შეერთებული შტატების გააქტიურება წარმოადგენს.
ორგანიზაცია, რომელსაც 2003 წლიდან ბილ კლინტონის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი ჯონ პოდესტა უდგას სათავეში, 180-მდე მკვლევარ–მეცნიერს აერთიანებს. მათ შორის არიან, კლინტონისა და ბარაქ ობამას ადინისტრაციების ცნობილი ანალიტიკოსები.
წლის განმავლობაში, ორგანიზაცია რამდენიმე მილიონი დოლარის ოდენობის გრანტს განკარგავს და დემოკრატებისთვის რეკომენდაციული ხასიათის მოხსენებებს ამზადებს. ამერიკის პროგრეს–ცენტრში, მრგვალ მაგიდის ფორმატში გამართულ ერთ–ერთ შეხვედრას მიმდინარე წლის თებერვალში საქართველოს პრემიერიც ესწრებოდა. შესაბამისად, აღნიშნული ინსტიტუტის მიერ მომზადებული მოხსენება, ქართულ–ამერიკულ ურთიერთობებსა და კონფლიქტების მოგვარებაზე, უყურადღებოდ არც ჩვენთან დარჩა.
სცენარი, რომლის მიხედვითაც, საქართველოს საერთაშოროდ აღიარებულ საზღვრებში, რუსეთის მიერ “ბერლინის კედლის“ მშენებლობას გულისხმობს, ჩვენთანაც ვითარდება.
საქართველოში “ბერლინის კედლის“ სცენარის განვითარების პერსპექტიულობას “ამერიქან პროგრეს ცენტრის“ მკვლევარებიც განიხილავენ და არარეალურად მიიჩნევენ. ამონარიდი ნაშრომიდან:
“1989 წლის ბერლინის მსგავსი სიტუაციის დასასრული, ქართული კონფლიქტებისთვის ნაკლებ სავარაუდოა, გრძელვადიან პერსპექტივაშიც კი. თვითმმართველი წარმონაქმნების, რუსეთის და კიდევ სამი ქვეყნის მიერ, დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად აღიარებული აფხაზეთის და სამხრეთ–ოსეთის მცხოვრებლებმა, რაღაც მაგიური ხერხებით უნდა “გადალახონ“ ამასწინანდელი სამხედრო მოქმედებებითა და 1990-იან წლებში ქართველებთან ომებითა და კონფლიქტებით გამოწვეული წყენა და უკმაყოფილება. მათ ასევე მოუწევთ საქართველოს მთავრობის აღიარება საკუთარ მთავრობად და უარის თქმა დამოუკიდებლობისა და თვითმმართველობისკენ მისწრაფებაზე.
სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ხელოვნური სულაც არ არის საქართველოს ხალხებს შორის უთანხმოება. მეორეც, ასეთი სცენარის პირობებში რუსეთმა მოულოდნელად და რადიკალურად უნდა შეცვალოს საკუთარი პოლიტიკა, გააუქმოს აფხაზეთის და სამხრეთ–ოსეთის აღიარების გადაწყვეტილება, უარი უთხრას მათ ეკონომიკურ დახმარებაზე და ჯარები გაიყვანოს. ასეთი გზა და რეზულტატი რეალობისგან შორსაა. რთული წარმოსადგენია ის, რომ რუსეთის ხელისუფლება კურსს
რადიკალურად შეცვლის და დაუყოვნებლივ აღიარებს იმას, რომ ეს კურსი მცდარი გახლდათ; შესაბამისად პირველი სცენარი «საქართველო გაყოფილი ბერლინის როლში“ – დაუსრულებელი კონფლიქტის რეცეპტია.
ეს იმით დასრულდება, რომ საქართველო დანაწევრებული დარჩება, აფხაზეთი და სამხრეთ ოსეთი – რუსეთის იზოლირებული, გაღატაკებული და მილიტარიზებული პროტექტორატები იქნებიან, ხოლო რუსეთ–საქართველოს დაპირისპირება არ დასრულდება.“
“ხელოვნური სულაც არ არის საქართველოს ხალხებს შორის უთანხმოება“ – ამბობენ ავტორები და დასძენენ, რომ აფხაზეთის და ცხინვალის მცხოვრებლებმა მაგიური ხერხებით უნდა “გადალახონ“ სამხედრო მოქმედებებითა და 1990-იან წლებში ქართველებთან კონფლიქტებით გამოწვეული წყენა. რა იქნება ეს მაგიური ხერხი უცნობია, თუმცა როგორც ჩანს, მათ ვერც ჩვენს მიერ მიღებული სახელმწიფო სტრატეგია დაეხმარებათ ოკუპირებული ტერიტორიების მიმართ. პაატა ზაქარეიშვილი “გირს.ტვ“–ისთან საუბრისას ამბობს რომ სტრატეგია, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე დარჩენილი მოსახლეობის ინტერესებს ნაკლებად ითვალისწინებს.
ამერიკელი ექსპერტების ვარაუდით, ბერლინის კედლის სცენარი სტატუს ქვოს ექვივალენტია და ხელს უწყობს დაძაბულობას მთელს საერთაშორისო სისტემაში და ხელს უშლის აშშ–ს სხვა მნიშვნელოვანი ამოცანების განხორციელებას. შესაბამისად მიიჩნევენ, რომ შეერთებული შტატების ნაციონალური ინტერესებისთვის კონფლიქტის ტრანსფორმაციაში, სახელმწიფო დეპარტამენტის გააქტიურება, გაცილებით მომგებიანი იქნება მათთვის ვინაიდან:
“პირველი _ შეერთებულმა შტატებმა, თავის თავზე აიღო საქართველოს კონფლიქტების მოგვარებისთვის ხელშეწყობის ვალდებულება, ამ ქვეყნის აღიარებული საზღვრების ფარგლებში.
მეორეც _ გაყოფილი საქართველო ეს არის, არასტაბილური საქართველო, რომელსაც ამ არასტაბილურ რეგიონში, სასტიკი კონფლიქტებისა და ძვრების ახალი სერიის გამოწვევა შეუძლია.
მესამე _ არსებული «სტატუს ქვოს» შენარჩუნება, სერიოზულ დაძაბულობას ქმნის მთელს საერთაშორისო სისტემაში და ხელს უშლის აშშ–ს სხვა მნიშვნელოვანი ამოცანების განხორციელებას.
მეოთხე _ 1991 წლიდან, შეერთებული შტატები, მუდმივად საუბრობს იმაზე, რომ მისი მიზანი რეგიონში: პოსტ–საბჭოთა სახელმწიფოებში პოლიტიკური და ეკონომიკური გარდაქმნების რეალიზაციის ხელშეწყობაა. მოუგვარებელი კონფლიქტები ასეთ გარდაქმნებს ხელს უშლის, როგორც საქართველოში, ასევე რუსეთში.“
პაატა ზაქარეიშვილის თქმით, შეერთებულ შტატებს ერთგვარი მეურვეობა აქვს აღებული საქართველოს მხრიდან, თუმცა ასეთი ტიპის შეგონებებს დიდხანს სიცოცხე არ უწერია.
ფაქტია, რომ კავკასია შეერთებული შტატებისა და რუსეთის პოლიტიკურ აზროვნებაში მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს. თუმცა, რეგიონის მიმართ ბუშისა და ობამას ადმინისტრაციების დამოკიდებულების განსხვავებებზე სულ უფრო ხშირად საუბრობენ.
ანალიტიკურ პუბლიკაციებსა და პოლიტიკოსთა განცხადებებიდან კი, ხშირად ისმის ბუშის ადმინისტრაციის მიერ “დემოკრატიის გავრცელებისთვის“ შემუშავებული პოლიტიკის მარცხის შესახებ. თუმცა საგარეო საქმეთა სამინისტროს, რუსეთის დეპარტამენტის ყოფილი ხელმძღვანელი და ახლა რუსეთის კვლევების საქართველოს ინსტიტუტის მოწვეულ ექსპერტი შეერთებული შტატების წვლილზე საქართველოს სახელმწიფოებრიობის განმტკიცებაში, უდაო ფაქტად მიიჩნევს: «მაშინ როდესაც რუსეთის მაღალჩინოსნები გამუდმებით საუბრობდნენ და საქართველოსთან მიმართებაში ამკვიდრებდნენ ტერმინს _ “არაკომპეტენტური სუვერენიტეტი“, დემოკრატიის შუქურის სტატუსის მონიჭება იყო ერთგვარი გამარჯვება ჩვენთვის, ვინაიდან მას შემდეგ აღნიშნული ტერმინის დამკვიდრება (არაკომპეტენტური სუვერენიტეტი) _ რუსეთის ადმინისტრაციას აღარც კი უცდია.
თუმცა, ექსპერტი ფიქრობს, რომ რომ შეერთებული შტატების ამჟამინდელი ადმინისტრაციის პირველი პირები, წინამორბედებისგან განსხვავებით პოლიტიკურ აქცენტებს ცვლიან: “ობამას ადმინისტრაცია ცდილობს მოხსნას ყველა ის გამაღიზიანებლები, რაც შეიძლება ხელს უშლიდეს რუსულ–ამერიკული ურთიერთობების პერსპექტივას“.
შტატების პოლიტიკური აქცენტების ცვლილებას, ზემოთ ნახსენებ ნაშრომში ფაქტად მიიჩნევენ სამუელ ჩარაპიცა და კორი ველტიც. მიდიან დასკვანმდე, რომ დღეის მდგომარეობით, შეერთებული შტატები უპირატესობას, ზემოთ ნახსენებ ბერლინივით ორად გაყოფილ საქართველოს ანიჭებს. შესაბამისად, ფიქრობენ რომ მიდგომა უნდა შეიცვალოს. თუმცა, შტატების მიდგომასთან ერთად, უნდა შეიცვალოს როგორც რუსეთის ასევე საქართველოს პოლიტიკაც კონფლიქტებთან მიმართებაში:
1. რუსეთმა უნდა აიღოს ვალდებულება, რომ საქართელოს წინააღმდეგ ძალას არ გამოიყენებს;
2. უნდა გაფორმდეს ორმხრივი შეთანხმებები საქართველოს მთავრობას და აფხაზეთისა და სამხრეთ–ოსეთის მთავრობებს შორის, ჰუმანიტარული პრობლემებისა და ადამიანთა უსაფრთხოების პრობლემების მოგვარებაზე;
3. საქართველოს და რუსეთის დღევანდელ პოლიტიკაში, რომელიც პროგრესს აბრკოლებს, ცვლილებები უნდა განხორციელდეს.
ასეთი გეგმის მიღება ყველა მხარის ინტერესში შედის. ექსპერტებს მიაჩნიათ, რომ აღნიშნული ზემოთ ჩამოთვლილი კომპონენტები არ მოითხოვს მხარეების მხრიდან პოზიციის გადახედვას არც ერთი იმ საკითხის ირგვლივ, რომელზეც ისინი ვერ თანხმდებიან.
აღნიშნული ნაშრომის ავტორთა მოსაზრებებზე და დასავლეთის პოლიტიკის ცვ
“ბერლინის კედლით” ორად გაყოფილი საქართველო”
“ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა უნდა გადახედოს თავის დამოკიდებულებას ქართულ-რუსულ კონფლიქტთან მიმართებაში და თავის საგარეო პოლიტიკის ძალისხმევა მიმართოს კონფლიქტების გადაჭრისკენ”.
ეს ამონარიდი «ამერიქან პროგრეს ცენტრის» მკვლევარების სამუელ ჩარაპისა და კორი ველტის 80 გვერდიან მოხსენებაში იკითხება. ნაშრომის მთავარ თემას, კონფლიქტების მოგვარების პროცესში, შეერთებული შტატების გააქტიურება წარმოადგენს.
ორგანიზაცია, რომელსაც 2003 წლიდან ბილ კლინტონის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი ჯონ პოდესტა უდგას სათავეში, 180-მდე მკვლევარ-მეცნიერს აერთიანებს. მათ შორის არიან, კლინტონისა და ბარაქ ობამას ადინისტრაციების ცნობილი ანალიტიკოსები.
წლის განმავლობაში, ორგანიზაცია რამდენიმე მილიონი დოლარის ოდენობის გრანტს განკარგავს და დემოკრატებისთვის რეკომენდაციული ხასიათის მოხსენებებს ამზადებს. ამერიკის პროგრეს-ცენტრში, მრგვალ მაგიდის ფორმატში გამართულ ერთ-ერთ შეხვედრას მიმდინარე წლის თებერვალში საქართველოს პრემიერიც ესწრებოდა. შესაბამისად, აღნიშნული ინსტიტუტის მიერ მომზადებული მოხსენება, ქართულ-ამერიკულ ურთიერთობებსა და კონფლიქტების მოგვარებაზე, უყურადღებოდ არც ჩვენთან დარჩა.
სცენარი, რომლის მიხედვითაც, საქართველოს საერთაშოროდ აღიარებულ საზღვრებში, რუსეთის მიერ “ბერლინის კედლის” მშენებლობას გულისხმობს, ჩვენთანაც ვითარდება.
საქართველოში “ბერლინის კედლის” სცენარის განვითარების პერსპექტიულობას “ამერიქან პროგრეს ცენტრის” მკვლევარებიც განიხილავენ და არარეალურად მიიჩნევენ. ამონარიდი ნაშრომიდან:
“1989 წლის ბერლინის მსგავსი სიტუაციის დასასრული, ქართული კონფლიქტებისთვის ნაკლებ სავარაუდოა, გრძელვადიან პერსპექტივაშიც კი. თვითმმართველი წარმონაქმნების, რუსეთის და კიდევ სამი ქვეყნის მიერ, დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად აღიარებული აფხაზეთის და სამხრეთ-ოსეთის მცხოვრებლებმა, რაღაც მაგიური ხერხებით უნდა “გადალახონ” ამასწინანდელი სამხედრო მოქმედებებითა და 1990-იან წლებში ქართველებთან ომებითა და კონფლიქტებით გამოწვეული წყენა და უკმაყოფილება. მათ ასევე მოუწევთ საქართველოს მთავრობის აღიარება საკუთარ მთავრობად და უარის თქმა დამოუკიდებლობისა და თვითმმართველობისკენ მისწრაფებაზე.
სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ხელოვნური სულაც არ არის საქართველოს ხალხებს შორის უთანხმოება. მეორეც, ასეთი სცენარის პირობებში რუსეთმა მოულოდნელად და რადიკალურად უნდა შეცვალოს საკუთარი პოლიტიკა, გააუქმოს აფხაზეთის და სამხრეთ-ოსეთის აღიარების გადაწყვეტილება, უარი უთხრას მათ ეკონომიკურ დახმარებაზე და ჯარები გაიყვანოს. ასეთი გზა და რეზულტატი რეალობისგან შორსაა. რთული წარმოსადგენია ის, რომ რუსეთის ხელისუფლება კურსს
რადიკალურად შეცვლის და დაუყოვნებლივ აღიარებს იმას, რომ ეს კურსი მცდარი გახლდათ; შესაბამისად პირველი სცენარი «საქართველო გაყოფილი ბერლინის როლში” – დაუსრულებელი კონფლიქტის რეცეპტია.
ეს იმით დასრულდება, რომ საქართველო დანაწევრებული დარჩება, აფხაზეთი და სამხრეთ ოსეთი – რუსეთის იზოლირებული, გაღატაკებული და მილიტარიზებული პროტექტორატები იქნებიან, ხოლო რუსეთ-საქართველოს დაპირისპირება არ დასრულდება.”
“ხელოვნური სულაც არ არის საქართველოს ხალხებს შორის უთანხმოება” – ამბობენ ავტორები და დასძენენ, რომ აფხაზეთის და ცხინვალის მცხოვრებლებმა მაგიური ხერხებით უნდა “გადალახონ” სამხედრო მოქმედებებითა და 1990-იან წლებში ქართველებთან კონფლიქტებით გამოწვეული წყენა. რა იქნება ეს მაგიური ხერხი უცნობია, თუმცა როგორც ჩანს, მათ ვერც ჩვენს მიერ მიღებული სახელმწიფო სტრატეგია დაეხმარებათ ოკუპირებული ტერიტორიების მიმართ. პაატა ზაქარეიშვილი “გირს.ტვ”-ისთან საუბრისას ამბობს რომ სტრატეგია, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე დარჩენილი მოსახლეობის ინტერესებს ნაკლებად ითვალისწინებს.
ამერიკელი ექსპერტების ვარაუდით, ბერლინის კედლის სცენარი სტატუს ქვოს ექვივალენტია და ხელს უწყობს დაძაბულობას მთელს საერთაშორისო სისტემაში და ხელს უშლის აშშ-ს სხვა მნიშვნელოვანი ამოცანების განხორციელებას. შესაბამისად მიიჩნევენ, რომ შეერთებული შტატების ნაციონალური ინტერესებისთვის კონფლიქტის ტრანსფორმაციაში, სახელმწიფო დეპარტამენტის გააქტიურება, გაცილებით მომგებიანი იქნება მათთვის ვინაიდან:
“პირველი _ შეერთებულმა შტატებმა, თავის თავზე აიღო საქართველოს კონფლიქტების მოგვარებისთვის ხელშეწყობის ვალდებულება, ამ ქვეყნის აღიარებული საზღვრების ფარგლებში.
მეორეც _ გაყოფილი საქართველო ეს არის, არასტაბილური საქართველო, რომელსაც ამ არასტაბილურ რეგიონში, სასტიკი კონფლიქტებისა და ძვრების ახალი სერიის გამოწვევა შეუძლია.
მესამე _ არსებული «სტატუს ქვოს» შენარჩუნება, სერიოზულ დაძაბულობას ქმნის მთელს საერთაშორისო სისტემაში და ხელს უშლის აშშ-ს სხვა მნიშვნელოვანი ამოცანების განხორციელებას.
მეოთხე _ 1991 წლიდან, შეერთებული შტატები, მუდმივად საუბრობს იმაზე, რომ მისი მიზანი რეგიონში: პოსტ-საბჭოთა სახელმწიფოებში პოლიტიკური და ეკონომიკური გარდაქმნების რეალიზაციის ხელშეწყობაა. მოუგვარებელი კონფლიქტები ასეთ გარდაქმნებს ხელს უშლის, როგორც საქართველოში, ასევე რუსეთში.”
პაატა ზაქარეიშვილის თქმით, შეერთებულ შტატებს ერთგვარი მეურვეობა აქვს აღებული საქართველოს მხრიდან, თუმცა ასეთი ტიპის შეგონებებს დიდხანს სიცოცხე არ უწერია.
ფაქტია, რომ კავკასია შეერთებული შტატებისა და რუსეთის პოლიტიკურ აზროვნებაში მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს. თუმცა, რეგიონის მიმართ ბუშისა და ობამას ადმინისტრაციების დამოკიდებულების განსხვავებებზე სულ უფრო ხშირად საუბრობენ.
ანალიტიკურ პუბლიკაციებსა და პოლიტიკოსთა განცხადებებიდან კი, ხშირად ისმის ბუშის ადმინისტრაციის მიერ “დემოკრატიის გავრცელებისთვის” შემუშავებული პოლიტიკის მარცხის შესახებ. თუმცა საგარეო საქმეთა სამინისტროს, რუსეთის დეპარტამენტის ყოფილი ხელმძღვანელი და ახლა რუსეთის კვლევების საქართველოს ინსტიტუტის მოწვეულ ექსპერტი შეერთებული შტატების წვლილზე საქართველოს სახელმწიფოებრიობის განმტკიცებაში, უდაო ფაქტად მიიჩნევს: «მაშინ როდესაც რუსეთის მაღალჩინოსნები გამუდმებით საუბრობდნენ და საქართველოსთან მიმართებაში ამკვიდრებდნენ ტერმინს _ “არაკომპეტენტური სუვერენიტეტი”, დემოკრატიის შუქურის სტატუსის მონიჭება იყო ერთგვარი გამარჯვება ჩვენთვის, ვინაიდან მას შემდეგ აღნიშნული ტერმინის დამკვიდრება (არაკომპეტენტური სუვერენიტეტი) _ რუსეთის ადმინისტრაციას აღარც კი უცდია.
თუმცა, ექსპერტი ფიქრობს, რომ რომ შეერთებული შტატების ამჟამინდელი ადმინისტრაციის პირველი პირები, წინამორბედებისგან განსხვავებით პოლიტიკურ აქცენტებს ცვლიან: “ობამას ადმინისტრაცია ცდილობს მოხსნას ყველა ის გამაღიზიანებლები, რაც შეიძლება ხელს უშლიდეს რუსულ-ამერიკული ურთიერთობების პერსპექტივას”.
შტატების პოლიტიკური აქცენტების ცვლილებას, ზემოთ ნახსენებ ნაშრომში ფაქტად მიიჩნევენ სამუელ ჩარაპიცა და კორი ველტიც. მიდიან დასკვანმდე, რომ დღეის მდგომარეობით, შეერთებული შტატები უპირატესობას, ზემოთ ნახსენებ ბერლინივით ორად გაყოფილ საქართველოს ანიჭებს. შესაბამისად, ფიქრობენ რომ მიდგომა უნდა შეიცვალოს. თუმცა, შტატების მიდგომასთან ერთად, უნდა შეიცვალოს როგორც რუსეთის ასევე საქართველოს პოლიტიკაც კონფლიქტებთან მიმართებაში:
1. რუსეთმა უნდა აიღოს ვალდებულება, რომ საქართელოს წინააღმდეგ ძალას არ გამოიყენებს;
2. უნდა გაფორმდეს ორმხრივი შეთანხმებები საქართველოს მთავრობას და აფხაზეთისა და სამხრეთ-ოსეთის მთავრობებს შორის, ჰუმანიტარული პრობლემებისა და ადამიანთა უსაფრთხოების პრობლემების მოგვარებაზე;
3. საქართველოს და რუსეთის დღევანდელ პოლიტიკაში, რომელიც პროგრესს აბრკოლებს, ცვლილებები უნდა განხორციელდეს.
ასეთი გეგმის მიღება ყველა მხარის ინტერესში შედის. ექსპერტებს მიაჩნიათ, რომ აღნიშნული ზემოთ ჩამოთვლილი კომპონენტები არ მოითხოვს მხარეების მხრიდან პოზიციის გადახედვას არც ერთი იმ საკითხის ირგვლივ, რომელზეც ისინი ვერ თანხმდებიან.
აღნიშნული ნაშრომის ავტორთა მოსაზრებებზე და დასავლეთის პოლიტიკის ცვლილებებზე პირადი აზრის გამოხატვა, გრიგოლ ვაშაძეს რადიო “თავისუფლების” პრაღის ბიუროს ეთერში სთხოვეს.
“არ მაინტერესებს რას ფიქრობენ ამერიკელი “ენჯეოშნიკები”… მე მყავს ლიფტიორი, რომელიც არის “ენჯეოშნიკი”…
შესაძლებელია, ამერიკელი ექსპერტების მოსაზრება იმის შესახებ, რომ დღეს შტატების არჩევანი “ბერლინის კედლით ორად გაყოფილი საქართველოა” – აზრს მოკლებული არც იყოს. რადგან, არ უნდა გამოვრიცხოთ რომ კონფლიქტის ამოწურვის შემთხვევაში როგორც ამერიკულმა ისე რუსულმა მხარემ რეგიონში შესაძლებელია ერთმანეთზე ზემოქმედების ბერკეტი დაკარგოს. აღნიშნული ბერკეტი კი დაულაგებელ და ქაოსურ საერთაშორისო ურთიერთობებში ფრიად მნიშვნელოვან კომპონენტს წარმოადგენს.
რუსეთის კვლევების საქართველოს ინსტიტუტი
ლილებებზე პირადი აზრის გამოხატვა, გრიგოლ ვაშაძეს რადიო “თავისუფლების“ პრაღის ბიუროს ეთერში სთხოვეს.
“არ მაინტერესებს რას ფიქრობენ ამერიკელი “ენჯეოშნიკები“… მე მყავს ლიფტიორი, რომელიც არის “ენჯეოშნიკი“…
შესაძლებელია, ამერიკელი ექსპერტების მოსაზრება იმის შესახებ, რომ დღეს შტატების არჩევანი “ბერლინის კედლით ორად გაყოფილი საქართველოა“ – აზრს მოკლებული არც იყოს. რადგან, არ უნდა გამოვრიცხოთ რომ კონფლიქტის ამოწურვის შემთხვევაში როგორც ამერიკულმა ისე რუსულმა მხარემ რეგიონში შესაძლებელია ერთმანეთზე ზემოქმედების ბერკეტი დაკარგოს. აღნიშნული ბერკეტი კი დაულაგებელ და ქაოსურ საერთაშორისო ურთიერთობებში ფრიად მნიშვნელოვან კომპონენტს წარმოადგენს.
რუსეთის კვლევების საქართველოს ინსტიტუტი
