“რეალურად, დღეს, საქართველოს არა აქვს ტექსტი, რომელსაც შეიძლება შრომის კოდექსი ეწოდოს. ამიტომაც ჩვენ დავიწყეთ მუშაობა არა კაბინეტებში, როგორც ეს ადრე ხდებოდა, არამედ გვქონდა კონსულტაციები სხვადსხვა ორგანიზაციებთან, პროფკავშირებთან, დამსაქმებლებთან. ამ კოდექსში დაბალანსებულია დამსაქმებლისა და დასაქმებულის უფლებები, რაშიც დაგვეხმარა შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია. მთავარი ამ პროექტში არის ის რომ დამსაქმებელს არ შეეძლება დასაქმებულის ერთი ხელის მოსმით გაშვება სამსახურიდან, ეს არის ყველაზე დიდი სიახლე”_ განაცხადა თეა წულუკიანმა.
შრომის ახალი კოდექსთან დაკავშირებით მცირე შენიშვნები აქვს პროფკავშირების გაერთიანების თავმჯდომარე ირაკლი პეტრიაშვილს, თუმცა მთლიანობაში ის ფიქრობს, რომ პროფკავშირების ძირითადი მოთხოვნები პროექტში გათვალისწინებულია.
“პროექტის მიხედვით, შრომითი ურთიერთობის ზეპირი შეთანხმებები წერილობით ხასიათს შეიძენს. უფრო მაღალი ხარისხით იქნება დაცული დროებით დასაქმებულთა ინტერესები და აგრეთვე მე როგორც ქალ მინისტრს, მინდა რომ ქალთა უფლებები უფრო მეტად იყოს დაცული. ჩვენ ვითვალისიწინებთ ბიზნეს სამყაროს წუხილს, რომ საქართველოს არ უნდა ჰქონდეს მოუქნელი შრომის კანონმდებლობა, მაგრამ შრომის კოდექსი უნდა იყოს ისეთი, რომ დასაქმებულის უფლებები იყოს მაქსიმალურად დაცული. ზეპირი ფორმები შეიძენენ წერილობით და უფრო დეტალურ ხასიათს. დროებით დასაქმებულთა ინტერესები იქნება მაღალი ხარისხით დაცული. არავითარ შემთხვევაში არ უნდა იფიქროს დამსაქმებელმა, რომ შრომის კოდექსი მასზე იქნება მორგებული” _ განაცხადა იუტიციის მინისტრმა.
აღნიშნული პროექტით დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნის რამდენიმე საპატიო მიზეზი არსებობს: შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი შეიძლება გახდეს ეკონომიური გარემოებები, ტექნოლოგიური ან ორგანიზაციული ცვლილებები, რაც განაპირობებს წარმოებისათვის აუცილებელი სამუშაო ძალის შემცირებას. ხელშეკრულების ვადის გასვლა, დასაქმებულის გარდაცვალება, დასაქმებულის მიერ თანამდებობის, სამუშაოს დატოვება საკუთარი ინიციატივით, დასაქმებულის არაკომპეტენურობა, დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა ან სისტემატიური დარღვევა. დამსაქმებელი ვალდებულია ხელშეკრულების შეწყვეტა დასაქმებულს 30 დღით ადრე შეატყობინოს . იმ შემთხვევაში, თუ ამას ვერ მოახერხებს, ის დასაქმებულს 1 თვის ხელფასს უხდის. დამსაქმებელი ვალდებულია, დაასაბუთოს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სასამართლო დავის განხილვის დროს მტკიცების ტვირთი მას დაეკისრება და არა სამსახურიდან გათავისუფლებულს.
ახალი კანონმდებლობით გაუქმდა ისეთი ტერმინი როგორიცაა შრომითი ხელშეკრულების “მოშლა”, რადგან იუსტიციის მინისტის მოადგილის სანდრო ბარამიძის განმარტებით, ეს სიტყვა ყველას გვესმოდა როგორც ”შეწყვეტა” და კოდექსშიც ასე ჩაიწერება.
პროექტის მიხედვით, დაუშვებელია დისკრიმინაცია და დისკრიმინაციის ერთ-ერთ ფორმად მიჩნეულია დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვება რომელიმე პროფესიული კავშირის წევრობის გამო.
პროექტის ავტორები განსაზღვარევნ იმ პირთა წრეს, რომელთა სამსახურიდან დათხოვნა დაუშვებელია, და მათ შორის პარლამენტარ კობა დავითაშვილის დაჟინებული მოთხოვნით, მოხვდნენ ნაფიცი მსაჯულები. არც ერთ დამსაქმებელს არ ექნება უფლება სამსახურიდან გაათავისუფლოს დასაქმებული, თუ ის ნაფიცი მსაჯულის ფუნქციას ასრულებს.
ახალი კანონმდებლობით შემოტანილია ახალი ინსტიტუტი _ კოლექტიური დათხოვნა , რაც სულ მცირე, 10 კაცის სამსახურიდან ერთდროულად დათხოვნას გულისხმობს. ამ შემთხვევაში, დასაქმებული ვალდებულია წინასწარი შეტყობინება გააკეთოს 45-90 დღით ადრე და ეს ვადები დამოკიდებულია საწარმოს მოცულობასა და დათხოვნილთა რაოდენობაზე.
დამსაქმებლის მიერ განსაზღვრული სამუშაო დროის ხანგრძლივობა, რომლის განმავლობაშიც დასაქმებული ასრულებს სამუშაოს, არ უნდა აღემატებოდეს კვირაში 41 საათს. სამუშაო დროში არ იგულისხმება შესვენების და დასვენების დრო.
ზეგანაკვეთურ სამუშოად მიიჩნევა სამუშაოს შესრულება 41 საათზე ზემოთ, მაგრამ სამინისტრომ გაითვალისწინა დამსაქმებელთა ინტერესები და ზეგანაკვეთური ”შრომის ანაზღაურება დააკისრა 48 საათს ზემოთ შესრულებულ სამუშაოზე.
48 საათს ზემოთ შესრულებულ სამუშაოზე დამსაქმებელი დასაქმებულს უხდის ხელფასის საშუალო საათობრივი განაკვეთის არანაკლებ 1.25-ის ოდენობით.
კანონპროექტის ავტორებმა ჩვენში გაფიცვებთან დამკვიდრებული ტრადიციის მოშლაც განიზრახეს და ცალსახად განაცხადეს, რომ გაფიცვის დაწყება დამსაქმებელთან მოლაპარაკების დაწყებამდე, არაგონივრულია.
“ჩვენში იყო პრაქტიკა, რომ სანამ დაიწყებოდა მოლაპარაკებები, გამაფრთხილებელი გაფიცვები იმართებოდა. როგორ ჩვენმა უცხოელმა კოლეგებმა აგვიხსნეს, ეს სრულიად არაგონივრული მიდგომაა, რადგან გაფიცვა უნდა შემოინახო იმ დროისთვის როცა ვერ მიაღწევ მოლაპარაკებას, ამიტომ დაწესებულია 21 დღიანი ვადა, რომლის განმავლობაშიც გაფიცვა მიზანშეწონილი არ იქნება.
