შინაური მცოხნავი საქონლის დიქტიოკაულოზის გამომწვევ მიზეზს წარმოადგენს პარაზიტები ნემატოდების ოჯახიდან.ისინი, ძირითადად, შუა და მსხვილ ბრონქებში ლოკალიზდება, იშვიათად _ ტრაქეაში.
დიქტიოკაულოზებს ახასიათებს ღია ნაცრისფერი, რძისფერი ან ღია ჩალისფერი-მოყვითალო ფერის ძაფისებრი სხეული. მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის დიქტიოკაულოზის გამომწვევი ნემატოდა _ აღმძვრელი, მოყავისფრო-მოყვითალო ფერის არის, მამრების სხეულის სიგრძე 17-44 მმ-ის ტოლია, მდედრების _ 23-73 მმ, ღია მოყვითალო ფერის, კვერცხის ზომა ტოლია (0,112 _ 0, 138) X(0,069X0,090) მმ, ღია ყავისფერი, ოვალური ფორმის.
წვრილფეხა რქოსანი პირუტყვის დიქტიოკაულოზის გამომწვევია ნემატოდა რძისფერი-ნაცრისფერი, მსხვილი ნემატოდაა, მამრების სიგრძე 30-80 მმ-ია, მდედრების კი 50-150 მმ.
დიქტიოკაულოზის გამავრცელებლები არიან მოზრდილი ცხოველები, რომლებიც კლინიკურად გამოხატული ფორმით იშვიათად ავადდებიან.
დიქტიოკაულისების ლარვები მოხვდებიან რა პირის ღრუში, ახდენენ მიგრაციას ღვიძლის, გულის, ფილტვების გავლით, ხვდებიან ბრონქებში, სადაც იზრდებიან სქესობრივად სრულ სტადიამდე.
ინვაზიის მაღალი დონე აღინიშნება აგვისტოს მეორე ნახევარსა და სექტემბრის დასაწყისში.
დაავადებების ნიშნები: დაავადების პათოგენების განვითარების შესაბამისად, აღინიშნება მშრალი ხველა, რომელიც შემდგომ გადადის სველ ხველებაში. ცხვირის ღრუდან გამოდის ლორწოვანი გამონადენი, სუნთქვა ზედაპირულია და გახშირებული.
მატლების მიგრაციის ინტენსივობიდან გამომდინარე, წვრილი ნაწლავის ლორწოვან ფენაში ირღვევა საჭმლის მონელების ფუნქცია, აღინიშნება მწვავე და ქრონიკული ინვაზიის მიმდინარეობა.
დაავადების გართულებები: მიკრობრონქიტი, ბრონქიტი, პერიბრონქიტი, კერული ბრონქოპნევმონია _ შეიძლება გართულდეს კატარალური _ ჩირქოვანი პნევმონიით.
მსხვილფეხა და წვრილფეხა ცხოველების დეჰელმინთიზაცია ხდება ერთი და იგივე პრეპარატებით.
დიქტიოკაულოზის სამკურნალო საშუალებებია: პრომექტინი; ვილმექტინი; ვილმექტინ F; იზივერმეკი; ლევამიზოლი 7.5%; ფენბექსი 500 (250); ალბექსი 3000 (250, 600, 3000).
რეკომენდირებული სქემები დიქტიოკაულოზის სამკურნალოდ:
პრომექტინი (ვილმექტინ, ვილმექტინ F, იზივერმეკი) _ 1 მლ. 50 კგ. ცოცხალ წონაზე კანქვეშ. გამეორება შეგიძლიათ 21 დღეში.
ლევამიზოლი 7,5 %-იანი _ 1 მლ _ 10 კგ. ცოცხალ წონაზე კუნთში, კანქვეშ მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვისთვის _ კანქვეშ.
ალბექსი 3000 _ 1 აბი 200 კგ.ც. წონაზე დალევინებით, გამეორება 20 დღეში, თუ ახველებდა და ხველება შეუჩერდა, მაშინ გავიმეოროთ ალბექსი 3000-ით, თუ არა, პრომექტინით 1 მლ. 50 კგ. ც.წონაზე კანქვეშ.
ლევამიზოლი _ 7,5 1 მლ-10 კგ.ც. წონაზე მ.რ.პ. _ კანქვეშ, კუნთში. წ.რ.პ.-ში კანქვეშ 1 მლ- 10 კგ.ც. წონაზე, ორ კვირაში გავიმეოროთ. ფენბექსი 250 1 აბი 17 კგ.ც. წონაზე.
მკურნალობის შემთხვევაში, დოზა სამმაგდება და ერთი აბი ფენბექსი 500 ეძლევა 17-20 კგ.ც. წონაზე სამი დღის განმავლობაში. ფენბექსი 250 _ 1 აბი 8-10 კგ.ც. წონაზე 3 დღის განმავლობაში. მეხუთე ვარიანტი არის უნივერსალური, ის შეიძლება გამოვიყენოთ მაკეობის, ლაქტაციის პერიოდის დროს.
მოზარდისთვის, ჩამონათვალი პრეპარატებით ანტიჰელმინთური დამუშავება რეკომენდირებულია წლის ნებისმიერ დროს საჭიროების მიხედვით.
მაკეობის ბოლო 20-30 დღეს არ არის რეკომენდირებული პრომექტინის, ვილმექტინის, ვილმექტინ F-ის, იზივერმეკის და ამ რიგის სხვა პრეპარატების გაკეთება.
ლევამიზოლს შეზღუდვა აქვს საქონელში მაკეობის ბოლო მესამედში; ასევე, არ უკეთდება დასუსტებულ საქონელს. მ.რ.პ.-სთვის კეთდება კანქვეშ ან კუნთში, წვრილფეხაში _ კანქვეშ.
თუ ცხოველს მიღებული აქვს ფოსფორორგანული პრეპარატები, ლევომიციტინი, მაშინ ინექცია კეთდება 10 დღის შემდეგ.
ალბექსი 3000 (250, 400, 600)-ით შეგვიძლია ჩავატაროთ პროფილაქტიკური დამუშავება, შეზღუდვა _ მაკეობის ბოლო მესამედში.
დამუშავება ხდება, ძირითადად, გაზაფხულზე (მარტი, აპრილი) ზაფხულში (აგვისტო) ძირითადად საძოვარზე. შემოდგომაზე (სექტემბერი) უნდა გავითვალისწინოთ, რომ ზაფხულის ბოლოს და შემოდგომის დასაწყისში ყველა ასაკობრივი ჯგუფის ცხოველი ავადდება უფრო ინტენსიურად. შემოდგომაზე დაავადება მიმდინარეობს ლატენტურად (ფარულად), ამიტომ, (ოქტომბერ-დეკემბერში) აუცილებელია ცხოველის პროფილაქტიკური დამუშავება _ პრომექტინით (ვილმექტინ, ვილმექტინ F, იზივერმეკი).
დიქტიოკაულოზის გართულებების შემთხვევაში (ბრონქოპნევმონიები), ვაკეთებთ ანტიბიოტიკურ თერაპიას; მაგალითად, ოქსიტეტრაციკლინ-200 1 მლ-ს 10 კგ ც. წონაზე კუნთში _ ერთჯერადად, ზინაპრიმს 1 მლ 10 კგ ც.წ.-ზე კუნთში დღეში ერთხელ, 3-დღე.
მძიმე შემთხვევაში, ოქსიტეტრაციკლინ-200-ს და ზინაპრიმს ერთად, ან მარტო “პენბექსი”_ს 1 მლ 10-15 კგ.ც. წონაზე კუნთში დღეში ერთხელ, 3-5 დღე.
გვახსოვდეს!
აუცილებელია დროული მკურნალობა, დაგვიანების შემთხვევაში, მსხვილი ბრონქების, ტრაქეის პარაზიტებით დაცობის შედეგად, ცხოველი იღუპება.
დაავადებული ცხოველი სუსტია, გამხდარი, აქვს ცუდი მადა. ჰელმინთები მიგრაციის დროს აზიანებენ ქსოვილებს, ორგანოებს, იწვევენ პათოლოგიური მიკროფლორის თავმოყრას.
მიხეილ ჭიჭაყუა, ასოციაცია “მომავლის ფერმერი”, მთავარი ვეტექიმი,ბიოლოგიის დოქტორი
