ციხეში საეჭვო მიზეზით გარდაცვლილი პატიმრების რაოდენობა დიდი ხანია თითებზე ჩამოსათვლელ რიცხვებს გასცდა. საზოგადოებისთვის არც ისეთი ფაქტებია უჩვეულო, როდესაც სასჯელის გადავადებაზე მძიმედ დაავადებულ პატიმრებსაც კი უარს ეუბნებიან. საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია სწორედ მსგავს შემთხვევებს ეხმიანება და აღნიშნავს, რომ “კომისიის ქმედება არათუ არ შეესაბამება საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებს, არამედ შესაძლოა რიგი შემთხვევები დანაშაულის ნიშნებს შეიცავდეს”.
საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, ავადმყოფობის გამო სასჯელის გადავადების საკითხს განიხილავს სასამართლო, ხოლო გათავისუფლების საკითხს _ საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროს და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ერთობლივ მუდმივმოქმედი კომისია.
როგორც საია-ს თავმჯდომარე, თამარ ჩუგოშვილი აცხადებს, “პრაქტიკა ადასტურებს, რომ როგორც სასამართლოში, ასევე კომისიაში აღნიშნული საკითხის განხილვა ფორმალურ ხასიათს ატარებს და არ ხდება პატიმრის ჯანმრთელობის მდგომარეობის სათანადოდ შეფასება, განცხადებაზე დროული და ადეკვატური რეაგირება, რაც, არცთუ იშვიათად, ლეტალური შედეგით მთავრდება”.
პატიმრის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შეფასება რომ სათანადოდ არ ხდება, ამას პატიმარ, აწ უკვე გარდაცვლილ, ალექსანდრე აკაკის ძე დადიანის საქმეც ამტკიცებს _ მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა #18 სამკურნალო დაწესებულებაში იგი 2012 წლის 7 მარტს გარდაიცვალა.
გარდაცვლილის სამედიცინო ცნობაში გარდაცვალების მიზეზად ტუბინტოქსიკაციის ფონზე განვითარებული სუნთქვისა და გულ-სისხლძარღვთა მწვავე უკმარისობაა დასახელებული.
სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნაში კი მითითებულია: “ა. დადიანს ამჟამად აღენიშნება მძიმე ფტიზიატრიული პათოლოგია, ხოლო ჰეპატოლოგიური თვალსაზრისით მძიმე ავადმყოფი არ არის.”
_ მიუხედავად იმისა, რომ, დასკვნის თანახმად, დადიანი ჰეპატოლოგიური თვალსაზრისით მძიმე ავადმყოფი არ იყო, მხოლოდ მძიმე ფტიზიატრიული დაავადება სასჯელის მოხდის გადავადების საფუძველს წარმოადგენს, _ აცხადებენ საია-ში.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს, 2012 წლის 28 თებერვლის განჩინებით, “უსაფუძვლობის გამო” არ დაკმაყოფილდა ა. დადიანის შუამდგომლობა სასჯელის შემდგომი მოხდის გადავადების შესახებ, რაც, ბუნებრივია, სააპელაციო სასამართლოში გასაჩივრდა. ადვოკატმა საჩივარში მიუთითა, რომ მსჯავრდებული დადიანი დამოუკიდებლად ვეღარ გადაადგილდებოდა და მისი მდგომარეობა უკიდურესად მძიმე იყო. თუმცა, მიუხედავად მდგომარეობის სირთულისა, ამ ფაქტს სათანადო რეაგირება არ მოჰყოლია.
15 მარტს, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით, დადიანს კვლავ უარი ეთქვა სასჯელის გადავადებაზე. სასამართლო მიუთითებდა, რომ “მართალია, მსჯავრდებული ფტიზიატრიული თვალსაზრისით მძიმე ავადმყოფია, მაგრამ წარმოდგენილი დოკუმენტებით არ არის დადასტურებული, რომ მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა ხელს უშლის სასჯელის მოხდას.” თუმცა, სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას მნიშვნელობა აღარ ჰქონდა, რადგანაც არსებული დროისათვის, მსჯავრდებული დადიანი, მძიმე დაავადების გამო, უკვე 8 დღის გარდაცვლილი იყო.
საია-ს ადვოკატების პრაქტიკაში კიდევ ერთი მსგავსი შემთხვევა მოხვდა _ საქმე ოთარ ხაბელაშვილის გარდაცვალებას ეხება. ხაბელაშვილი მძიმედ იყო დაავადებული ტუბერკულოზით. მძიმე ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო სასჯელის შემდგომი მოხდის გადავადება-გათავისუფლების მიზნით, საია მას საადვოკატო დახმარებას უწევდა.
სასამართლოსთვის უშედეგო მიმართვის შემდეგ, 2011 წლის 7 ნოემბერს ხაბელაშვილმა მუდმივმოქმედ კომისიაში შეიტანა განცხადება. თუმცა, ამ განცხადებაზე დღემდე რეაგირება არ მომხდარა. 2012 წლის 2 მარტს საია-ს ადვოკატმა კვლავ მიმართა კომისიას და აცნობა, რომ მსჯავრდებულის მდგომარეობა მძიმეა და შეიძლება გარდაიცვალოს, შესაბამისად, კვლავ ითხოვა განცხადების განხილვის დაჩქარება. უკვე 10 აპრილს საია-ს წარმომადგენლებს სხვა პატიმარმა აცნობა ხაბელაშვილის გარდაცვალების შესახებ, რაც ოჯახის წევრებმაც დაადასტურეს. თუმცა #18 სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში ინფორმაციის გადასამოწმებლად მისულ ადვოკატს განუცხადეს, რომ ასეთი პატიმარი მათთან, უბრალოდ, არ ირიცხებოდა. აღსანიშნავია, რომ პატიმარი სწორედ ზემოთხსენებულ დაწესებულებაში იხდიდა სასჯელს.
ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ ზუსტი ინფორმაციის მიღების მიზნით წერილობით მიმართა სასჯელაღსრულების დეპარტამენტს, რაზეც ოფიციალური პასუხი ჯერჯერობით არ მიუღია.
საია კიდევ რამდენიმე მსგავს პატიმარს უწევს საადვოკატო დახმარებას. “უსაფუძვლობის გამო” მათაც უარი ეთქვათ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.
საია-ს ადვოკატები შიშობენ, რომ “რომ თუკი, გადაწყვეტილების მიმღები ორგანოები – სასამართლო და კომისია ზემოაღნიშნულ ფორმალურ მიდგომას ან უმოქმედობას გააგრძელებენ, ამ პატიმრებთან მიმართებაში, აზრს დაკარგავს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სასჯელის მოხდის გადავადება-გათავისუფლების შესაძლებლობა, რამაც შესაძლოა ხშირ შემთხვევაში სიცოცხლის უფლების ხელყოფა გამოიწვიოს”.
