“გურია ნიუსი” ზემოხსენებული ბანკის საკრედიტო პოლიტიკით დაინტერესდა და “ქართუში” დარეკა. აღმოჩნდა , რომ ბანკი რამდენიმე წელია იპოთეკურ სესხებს არ გასცემს.
“ქართუ ბანკის” პრესსამსახურის უფროსი ელზა ნაბახტეველი გვიდასტურებს, რომ ბანკის ძირითადი პროფილი ბიზნეს სესხებია :
_ არა, ჩვენი ბანკი იპოთეკურ სესხებს არ გასცემს. მე ვიცი რომ მხოლოდ კომერციულ სესხებს გავცემთ.
_ სოზარ სუბარმა თქვენი ბანკიდან იპოთეკური სესხი აიღო . ამის შესახებ მის ქონებრივ დეკლარაციაშია მითითებული.
_ ეტყობა რაღაცა გამონაკლისის სახით გაუკეთეს ან შეიძლება ეს იმ დროს იყო, როდესაც ბანკი გასცემდა იპოთეკურ სესხებს. მაგრამ ახლა , ამ წუთას არ გასცემენ. არ არის გამორიცხული, რომ იმ პერიოდში აიღო სოზარმა.
_ ბანკში დავრეკეთ და გვითხრეს, რომ იპოთეკური სესხები რამდენიმე წელია არ გაიცემა.
_ შესაძლოა. თუ უფრო მეტი ინფორმაცია გაინტერესებთ, დარეკეთ “ქართუს” ქოლცენტრში და სთხოვეთ სამდივნოს დაგაკავშირონ. ისინი თვითონ გადაწყევეტენ სამდივნოში ვის დაგაკავშირონ.
ელზა ნაბახტეველის მიერ მითითებულ ნომერზე “ქართუს” თანამშრომელმა ანიმ გვიპასუხა.
ის გვიხსნის, რომ ბანკი არ გასცემს იპოთეკურ სესხებს დაახლოებით 10 წელია. ჩვენ მას სამდივნოსთან დაკავშირებას ვთხოვთ, მაგრამ ანი გვეუბნება, რომ ვერ დაგვაკავშირებს, ვიდრე არ ვეტყვით “კონკრეტულად რა გვაინტერესებს”.
ვუხსნით, რომ სოზარი სუბარის იპოთეკასთან დაკავშირებით გვინდა რამდენიმე საკითხის გარკვევა.
_ მაგას ვერავინ გეტყვით ქალბატონო – ანი უარს ამბობს სამდივნოსთან ჩვენს დაკავშირებაზე.
როგორ აიღო სოზარ სუბარმა 140 000 დოლარიანი იპოთეკური სესხი ბანკისგან, რომელიც 10 წელზე მეტია ამ სახის სესხს არ გასცემს? სასჯელაღსრულების სამინისტროს პრესსამსახურის უფროსი ირაკლი კორძაია გვეუბნება, რომ საპარლამენტო არჩევნებამდე და არჩევნების შემდეგ იყო რაღაც მოკლე პერიოდი, როდესაც “ქართუმ” იპოთეკური სესხების გაცემა დაიწყო.
“მე ვესაუბრე ბანკის ხელმძღვანელობას და “ქართუს” ძირითადი პროფილი იყო მსხვილი კორპორატიული სესხები, მაგრამ მას შემდეგ რაც წინა ხელისუფლებამ იერიში მიიტანა ბანკზე და იყო საინკასაციო მანქანის დაყაჩაღების ფაქტებიც, ბანკმა დაიწყო იპოთეკური და ავტოსესხების გაცემა არჩევნებამდე და არჩევნების შემდეგაც რამდენიმე ხანს ეს პროცესი გრძელდებოდა. თუ გადაამოწმებთ ბანკის ხელმძღვანელობასთან , ალბათ გეტყვიან, რომ იმ პერიოდში ბევრი სესხია გაცემული და ერთ ერთი მსესხებელია სოზარ სუბარი”.
იურისტი ლევან ალაფიშვილი “გურია ნიუსთან” ამბობს, რომ ბანკის ხელმძღვანელობის გადასაწყვეტია გასცემს თუ არა რომელიმე სახის სესხს და ვისზე გასცემს.
_ ეს არის ის საკითხი, რომელიც კონკრეტულად რისკების შეფასების კვალობაზე წყდება თვითონ ბანკის ხელმძღვანელების მიერ. დავუშვათ, რაღაც სახეობის ქონებასთან დაკავშირებით აქვთ აკრძალვა რომ არ გაიცემა სესხი. შეიძლება ორი იდენტური შემთხვევიდან სესხი გაიცეს ერთ შემთხვევაში, მეორე შემთხვევაში კი არ გაიცეს, თუმცა ეს კანონმდებლობით წმინდად ბანკის მმართველობითი საკითხია. რა თქმა უნდა, სუბიექტურიც, მაგრამ მთლიანად ბანკის რისკია ეს ყველაფერი. რატომ უღირს არ ვიცი, მაგრამ ალბათ ბანკსაც უღირს ამ რისკიანი ოპერაციის განხორციელება.
_ ანუ ბანკისთვის რისკიანი ოპერაციაა , როდესაც 190 000 დოლარად ღირებულ უძრავ ქონებაზე 140 000 დოლარიან სესხს გასცემს?
_ ეს რისკია, მაგრამ თუკი უზრუნველყოფა არის 50 ათასიანი, ბანკს შეუძლია თვითონ აიღოს ეს რისკი . ამ ტიპის რისკებზე ზედამხედველობას ახორციელებს ეროვნული ბანკი და რისკის გამწევ ბანკს ევალება დარეზერვება ანუ ამ ტიპის სარისკო ოპერაციის შემთხვევაში მან უნდა მოახდინოს დანაკარგების პროპორციული თანხის რეზერვირება. ბანკმა შეიძლება გასცეს მილიონი ლარი უზრუნველყოფის გარეშეც, მაგრამ ეს არის სარისკო ოპერაცია და გარდა იმისა, რომ კლიენტს მისცემს ამ ერთ მილიონს, ბანკმა თავისივე სახსრები უნდა დაარეზერვოს ანუ რეალურად ბანკს ეს დაუჯდება 1 200 000 ლარი.
ექსპერტი კახა კახიშვილი ფიქრობს, რომ ჩინოვნიკების მიერ ხელისუფლებასთან დაკავშირებულ ბანკებიდან სესხის აღება ტენდენციად იქცა.
“ძალიან საინტერესოა, თუ ბანკს არა აქვს იპოთეკური სესხების გაცემის პრაქტიკა, მაშინ როგორ მოხდა რომ 10 წლის ვადით სოზარ სუბარმა აიღო ასეთი სესხი. ვფიქრობ, რომ ცოტა უცნაური ტენდენციაა , როდესაც თანამდებობის პირებს ის ბანკები აძლევენ კრედიტებს, რომლებიც ახლოს დგანან ხელისუფლებასთან. ამიტომ შესაძლებელია აქ გამონაკლისებს ადგილი არ ჰქონოდა, მაგრამ ერთი შეხედვით ასე ჩანს და ცუდი არ იქნებოდა თუ ბანკის ხელმძღვანელობა და ეს ჩინოვნიკებიც განმარტავენ, რის საფუძველზე სარგებლობენ გამარტივებული სასესხო პროგრამებით”.
დაახლოებით 2 თვის წინ მთავარი პროკურორი ოთარ ფარცხალაძე ამტკიცებდა, რომ ძვირადღირებული ბინა ვერაზე “პროკრედიტ ბანკიდან” აღებული სესხით შეიძინა, თუმცა ეს ბინა იპოთეკით დაიტვირთა ამ განცხადებიდან სამი კვირის შემდეგ და თანაც არა “პროკრედიტ ბანკში”. არამედ კახი კალაძის “პროგრეს ბანკში.”
