ოზურგეთის სოფლებს შორის ერთ-ერთი თვალსაჩინო სოფელია ლიხაური, რომელიც თავისი ისტორიული წარსულით, მაღალი კულტურით, საუკეთესო ტრადიციებით და ულამაზესი ბუნებით ოდითგანვე იპყრობდა ადამიანების ყურადღებას, რის გამოც ის ყოველთვის მოწინავე სოფლად ითვლებოდა.
სოფელი მდიდარია ისტორიული ძეგლებით: სოფლის ცენტრში მდებარეობს XV საუკუნეში აგებული ღვთისმშობლის ეკლესია და სამრეკლო; აჭის ტერიტორიაზეა XIII საუკუნეში აგებული წმინდა გიორგის ეკლესია ღირსშესანიშნავი ფრესკებით; ამ სოფელშია XVI საუკუნეში აგებული ციხე-სიმაგრე…
სოფლის მშვენებას წარმოადგენს ანკარა მდინარე აჭისწყალი, რომელიც მოუსვენრად მოედინება უზარმაზარ ლოდებს შორის და თავისი სანახაობით ატკბობს ადამიანებს.
ბუნების ამ შესანიშნავ წიაღში დაიბადა და აღიზარდა ისტორიისა და ეთნოგრაფიის დიდი მკვლევარი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაარსების ერთ-ერთი აქტიური მონაწილე, აკადემიკოსი ექვთიმე თაყაიშვილი, რომელსაც მადლიერმა ხალხმა სოფლის ცენტრში დიდების ძეგლი აუგო; აგრეთვე, გადაწყდა, რომ მისი დიდების უკვდავსაყოფად ყოველწლიურად გაიმართოს სახალხო დღესასწაული "ექვთიმობა". 1984 წელს "ექვთიმობის" საზეიმო დღესასწაულზე საძირკველი ჩაეყარა სოფლის ცენტრში ექვთიმეს სახლ-მუზეუმის მშენებლობას, თუმცა, რატომღაც აღნიშნული ტრადიცია აღარ გაგრძელდა.
სოფელში, ექვთიმეს გარდა, კიდევ ბევრი შესანიშნავი ადამიანი აღიზარდა, რომლებმაც თავიანთი წვლილი შეიტანეს სოფლისა და ქვეყნის კეთილდღეობის საქმეში:
ერთ-ერთი მათგანი იყო ამბერკი ურუშაძე, რომლის უშუალო ინიციატივით მდინარე აჭისწყალზე, სოფელ ლიხაურში 1935 წელს აიგო და ამუშავდა 96-კილოვატიანი სიმძლავრის ჰიდროელექტრო სადგური, რომელმაც 25 წლის მანძილზე იარსება.
აღსანიშნავია, აწ განსვენებული ნოდარ მიხეილის ძე სურგულაძის შემოქმედებითი საქმიანობა, რომლის ინიციატივით, 1957 წელს ლიხაურში ჩამოყალიბდა კინომოყვარულთა ჯგუფი. ამ ჯგუფმა გადაიღო დოკუმენტური ფილმი "ჩვენი სოფელი" და სხვა. ბატონმა ნოდარმა, როცა სოფლის კულტურის სახლის დირექტორად მუშაობდა, შემოიკრიბა მოწინავე ახალგაზრდობა და მრავალი შემოქმედებითი წრე ჩამოაყალიბა, რითაც ხალისიანი და მიმზიდველი გახადა სოფლის ცხოვრება. აღნიშნული კულტურის სახლი მრავალჯერ იქნა დაჯილდოებული მთავრობის მიერ.
უნდა აღინიშნოს, აწ განსვენებული რობერტ გოგოლიშვილის საქმიანობა, რომელმაც დიდი წვლილი შეიტანა ობელისკი-მემორიალისა და ექვთიმე თაყაიშვილის ძეგლის მშენებლობის საქმეში.
თავისი მოკრძალებული წვლილი შეიტანა მეცნიერების განვითარების საქმეში მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორმა, აწ განსვენებულმა გულვან ხომერიკმა, რომელიც უანგაროდ ემსახურებოდა საზოგადოებას.
დიდ ყურადღებას იმსახურებს აწ განსვენებული მამია ცეცხლაძე, მის მიერ დაწერილი ლექსებით, რომლის მიერ შექმნილი უამრავი ლექსები, ლექსთა თხრობის მგზნებარე მანერა, დიქცია და თეატრალური საქმიანობა საზოგადოების დიდ მოწონებას და აღტაცებას იწვევდა.
ასევე, აღსანიშნავია აწ განსვენებული დოქტორისა და აკადემიკოსის გიზო ჭელიძის დიდი ღვაწლი მეცნიერებაში, რომელიც მოიცავს ფოლკლორისტიკას, ქართველოლოგიას, პალოგრაფიას (დამწერლობათმცოდნე), ლიტერატურათმცოდნეობას და სხვა.
აქვე უნდა აღვნიშნოთ აწ განსვენებული სოკრატ სალუქვაძე, რომელმაც თავისი წვლილი შეიტანა ფარმაკოლოგიის განვითარების საქმეში; მინდია სალუქვაძის, კარპეზ დონაძის და სხვათა შემოქმედებითი საქმიანობა.
სოფლის ცენტრში, რომელსაც მრავალწლოვანი ბერმუხა ამშვენებდა, ხშირად იმართებოდა მოწინავე საზოგადოების თავყრილობანი, სადაც იხილებოდა და წყდებოდა სოფლის საჭირბოროტო საკითხები.
ჩვენი მამა-პაპანი უფრთხილდებოდნენ და მტკიცედ იცავდნენ თავისი სოფლის ავტორიტეტს და ტრადიციებს _ მტრულად განწყობილი ვაჟკაცები ერთმანეთს უთანასწორო ბრძოლაში არ შეებმებოდნენ და ადამიანის ლაჩრულად მოკვლა დიდ სირცხვილად და ამორალურ საქციელად ითვლებოდა.
წვეულებებში და ქორწილებში წარსაგზავნ პირებს არა მხოლოდ ნათესაური ნიშნებით, არამედ მათი ვაჟკაცობის, შესახედაობის, ყოფაქცევის, სიტყვაკაზმულობის და მუსიკალური განათლების მიხედვით არჩევდნენ.
არსებობს ასეთი თქმულება _ სოფლის ტერიტორიაზე, ქვედა ნიაბაურში ერთ-ერთ ოჯახს სწვევია სტუმრები მეზობელი სოფლიდან. შესანიშნავი სუფრაზე მრავალხმიანი გურული სიმღერები რომ შეესრულებინათ, ერთი ხმა დააკლდათ. ამ ხმის კარგი შემსრულებელი ყოფილა მასპინძლის მეზობელი, რომელიც იმ პერიოდში მომდურავად ყოფილა ამ ოჯახთან. მიუხედავად ამისა, ოჯახის თავკაცს წვეულებაზე ეს მეზობელი მოუწვევია. სოფლის ავტორიტეტის გულისთვის მასაც მიუღია მიწვევა, მისულა მომდურავ ოჯახში და თავისი ვალი ვაჟკაცურად მოუხდია, ხოლო როცა წვეულება დამთავრებულა, წასვლის წინ მადლობა გადაუხდია და ოჯახის თავკაცისათვის განუცხადებია, რომ ჩვენს შორის მომდურაობა კვლავ გრძელდებაო.
ასე რომ, ჩვენ სოფელში ბევრი შესანიშნავი ადამიანი ცხოვრობდა, რომლებიც გამოირჩეოდნენ მაღალი ზნეობრივი თვისებებით, ვაჟკაცობით, შემოქმედებით, იუმორით და მათ სოფლისათვის და ქვეყნისთვის ბევრი სასარგებლო საქმე უკეთებიათ. აქედან გამომდინარე, იქმნება იმის საჭიროება, რომ სოფლის ცენტრში, თვალსაჩინო ადგილას აიგოს დიდების მუზეუმი, სადაც უკვდავყოფილი იქნება ამ დიდებული ადამიანების საქმიანობა. ეს სტიმულს მისცემს მომავალ თაობებს, მშობლიური სოფლისათვის სასიკეთო საქმეები აკეთონ.
დიდი ბედნიერება იყო, როცა, ამ რამდენიმე წლის წინ, მოეწყო ლიხაურ-ანასეულის წყალსადენი, რომლის ნორმალურად მოწესრიგება არ მოხერხდა, რის გამოც მოსახლეობას დიდი შეფერხებებით, სასმელად უვარგისი, ტექნიკური წყალი მიეწოდებოდა. ამის შესახებ პრესის საშუალებით და წერილობით მივმართეთ ხელმძღვანელობას. მიუხედავად იმისა, რომ მას შემდეგ საკმაოდ დიდმა დრომ განვლო, ეს პრობლემა ვერ მოგვარდა და მოსახლეობას კვლავ დიდი შეფერხებებით, სასმელად უვარგისი წყალი მიედინება, რაც სოფელში კონფლიქტის მიზეზი გახდა _ საქმე იმაშია, რომ რამდენიმე დღის წინ, გაღმა ნიაბაურის ტერიტორიაზე მოსახლეობის ერთმა ნაწილმა მეორე ნაწილს გადაუკეტა წყალსადენი. ამ ქმედებას დაპირისპირება მოჰყვა, რომელიც, საბედნიეროდ ხელმძღვანელობის ჩარევით მშვიდობიანად დასრულდა, მაგრამ არ არის გამორიცხული, რომ ასეთი კონფლიქტური სიტუაციები სოფლის სხვა უბნებშიც წარმოიშვას და ცუდი შედეგებით დამთავრდეს.
აქედან გამომდინარე, საზოგადოების სახელით, ვთხოვთ მუნიციპალიტეტის ხელმძღვანელობას, აღნიშნული წყალსადენი გატანილი იქნას აუქციონზე და გაიყიდოს, მყიდველმა კი უზრუნველყოს სოფლის სასმელი წყლით მომარაგება.
საყურადღებოა ისიც, რომ სოფლის რიგ უბნებში მოსახლეობას აქვს საკუთარი წყალსადენი, თუმცა, წყლის ავზებში და მილებში, წვიმების შემდეგ, ზედაპირული წყლები ჩაედინება, ავზები არ იქლორება, რამაც, შესაძლებელია მოსახლეობაში ეპიდემია გამოიწვიოს. ამიტომ, აღნიშნული წყალსადენები კონტროლზე უნდა იქნას აყვანილი და მოწესრიგდეს, რაზედაც პასუხისმგებლობა შესაბამის ორგანოებს დაეკისროს.
საზოგადოება დიდი სიხარულით შეხვდა ოზურგეთ-ლიხაურის და სოფელ აჭის მიმართულებით გზის მოასფალტებას. გვპირდებიან, რომ მომავალი წლისათვის გზის მოწყობა გათვალისწინებულია ქვედა ნიაბაურის ტერიტორიაზე.
ჩვენ დიდი იმედით ველით, რომ დადებითად გადაწყდება ციტრუსის და ხილის რეალიზაციის საკითხი, რისთვისაც საჭიროა ოზურგეთში აშენდეს მძლავრი გადამამუშავებელი საწარმო, რაც მნიშვნელოვნად გააძლიერებს მოსახლეობის და ქვეყნის ეკონომიკას.
გარდა ამისა, უნდა განვითარდეს ფერმერული მეურნეობა, რაც მთავრობის ხელშეწყობით უნდა მოხდეს, მაგრამ არა ისე, რომ სოციალურად დაუცველმა მოსახლეობამ გაყიდოს მათ სარგებლობაში არსებული სავარგულები, რაც კიდევ უფრო მძიმე მდგომარეობაში ჩააგდებს მათ _ ძლიერი ოჯახი ძლიერი სახელმწიფოს საწინდარია!
ამ ბოლო პერიოდში მასობრივად გავრცელდა საშიში საკარანტინო მავნებელი _ ამერიკული თეთრი პეპელა, რომელიც 300-ზე მეტი სახეობის მცენარეს აზიანებს და გამოირჩევა დიდი ნაყოფიერებით. ამ მავნებლის კერები მთლიანად არ არის ლიკვიდირებული. ამიტომ ამ მიმართულებით კვლავ უნდა გაგრძელდეს მუშაობა; აუცილებელია, სოფელში ფუნქციონირებდეს მცენარეთა და ცხოველთა მავნებელთა და დავადებათა წინააღმდეგ მებრძოლი სამსახურები, ვეტექიმის და აგრონომ-ენტომოლოგ-მიწათმომწყობის შტატებით.
სოფლის მშრომელების მოთხოვნაა, შეიქმნას დასუფთავების სამსახური, სოფელს გამოეყოს ნაგავსაყრელი, სოფლის ტერიტორიაზე განლაგებული იქნას სანაგვე ურნები და მოხდეს საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გატანა; პერიოდულად უნდა ხორციელდებოდეს კონტროლი, რომ სოფლის ტერიტორიაზე არ იყოს ღია ტუალეტები ან ეს ტუალეტები არ იყოს მიერთებული გამდინარე წყლებზე; სოფელშიც უნდა მოეწყოს საკანალიზაციო სისტემა, რაც მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს სანიტარულ-ჰიგიენური პირობების, ეკოლოგიური გარემოს დაცვისა და საზოგადოების ჯანმრთელობის გაუმჯობესების საქმეს.
რეზო გორგოშიძე,
დამსახურებული აგრონომი, შრომის ვეტერანი, პენსიონერი
