ოკუპირებული აფხაზეთის დე-ფაქტო პრეზიდენტი რაულ ხაჯიმბა იმ ხელშეკრულების გადახედვას ითხოვს, რომლის საფუძველზეც, ენგურჰესიდან აფხაზეთი ელექტროენერგიით მარაგდება.
ხაჯიმბა ამბობს, რომ "ის, რაც მდებარეობს ჩვენს ტერიტორიაზე, აფხაზ ხალხს უნდა ეკუთვნოდეს“. თუმცა, საქართველოს ხელისუფლება ამ თემაზე რაიმე სახის მოლაპარაკებების დაწყებას გამორიცხავს და ამბობს, რომ ენგურჰესის 100%-იანი წილი საქართველოს ეკუთვნის, ჰესის გათიშვის ბერკეტი კი აფხაზურ მხარეს არ გააჩნია.
ხაჯიმბას აზრით, "პრეზიდენტმა და აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ უნდა მიიღოს შესაბამისი ზომები, რომ შევიმუშაოთ დოკუმენტები, რომლებიც გადაწყვეტენ ენგურჰესის საკუთრების საკითხებს,” – ამბობს ის და აღნიშნავს, რომ "ეს საკითხები საკმაოდ რთულია და არცთუ ისე სწრაფად მოგვარებადი, მაგრამ ამ პრობლების გადაჭრა ერთხელ და სამუდამოდ შესაძლებელია“.
ხელშეკრულება დე-ფაქტო აფხაზეთმა საქართველოსთან 2004 წელს გააფორმა, რის საფუძველზეც გამომუშავებული ელექტროენერგიის 40% ოკუპირებულ აფხაზეთს ხმარდება, დანარჩენი 60% კი, საქართველოს განკარგულებაშია.
დე-ფაქტო პრეზიდენტი ეჭვობს, რომ გამომუშავებული ელექტროენერგიის 40% აფხაზეთს არ ხმარდება, რის გამოც დოკომენტაციის მომზადებას და იანვარში ე.წ. პარლამენტისთვის წარდგენას აპირებს.
ხაიჯმბას განცხადების შინაარსი გაუგებარია ენერკგეტიკის მინისტრ კახა კალძისთვის. მისი განცხადებით, საქართველო ნაკისრ ვალდებულებებს სრულად ასრულებს.
"ხაჯიმბას განცხადების შინაარსი ვერ გავიგე. ის საუბრობდა 40%-ის წაღებაზე, თუმცა, ელექტროენერგია მათ მიაქვთ და სწორედ ამ ენერგიით მარაგდება სრულიად აფხაზეთი. ეს არის საქართველოს მფლობელობაში, კაშხალი ჩვენს ტერიტორიაზე, აგრეგატები კი ოკუპირებულ ტერიტორიაზე“, _ ამბობს კალაძე.
პარლამენტის დეპუტატები ხაჯიმბას ამ განცხადებას კრემლის პოლიტიკის გაგრძელებას უკავშირებენ. მმართველ გუნდში ფიქრობენ, რომ დე-ფაქტო ლიდერი თავისი იმიჯის გამყარებას სკანდალური განცხადებებით ცდილობს.
"ენგურჰესის წყალსაცავი არის ჩვენ ტერიტორიაზე, შპს "ენგურჰესის" წილების 100%-იანი მფლობელიც სახელმწიფოა და ამ განცხადების საფუძველს ვერ ვხვდები. საქართველოს აქვს სახელმწიფო პოლიტიკა აფხაზეთთან მიმართებაში და ამ პოლიტიკის ფარგლებში მოხდება ამ განცხადების შეფასება, მაგრამ არა მგონია, ამან რაიმე ცვლილება გამოიწვიოს "ენგურჰესის" მართვასთან დაკავშირებით", _ აცხადებს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრი ელგუჯა ხოკრიშვილი.
"თავისუფალი დემოკრატების“ ერთ-ერთი ლიდერის, ზურაბ აბაშიძის აზრით კი, რაულ ხაჯიმბას მიერ გამოთქმული პრეტენზიები ენგურჰესთან დაკავშირებით შემაშფოთებელია. ამიტომ ოპოზიცია ხელისუფლებას საერთაშორისო ასპარეზზე გააქტიურებისკენ მოუწოდებს.
ზურაბ აბაშიძის თქმით, ხაჯიმბა დამოუკიდებლად არ მოქმედებს და ის რუსეთის ინტერესებს აჟღერებს.
იგივე ქმედებებისკენ მოუწოდებს მთავრობას "ნაციონალური მოძრაობაც“. უმცირესობის დეპუტატების აზრით, საქართველომ ხმა უნდა აიმაღლოს, რომ ამ უმნიშვნელოვანესი ობიექტის გადაცემა არ მოხდეს. საპარლამენტო ოპოზიცია საერთაშირისო საზოგადოებისთვის საგანგებო მიმართვის გაგზავნას არ გამორიცხავს. ისინი ვარაუდობენ, რომ რუსეთი ახალი პროვოკაციისთვის ემზადება.
"რაკი აფხაზები ხედავენ, რომ ნებისმიერი მოთხოვნა იწვევს საქართველოს კაპიტულანტური ხელისუფლების მხრიდან უკან დახევას, მათ უჩნდებათ ახალი მოთხოვნები და იმედი აქვთ, რომ მეტ სარგებელს მიიღებენ,“ – აცხადებს ნუგზარ წიკლაური.
რა მოხდება იმ შემთხვევაში, თუ დე-ფაქტო აფხაზეთის მთავრობამ ჰესის გათიშვის გადაწყვეტილება მიიღო? – სპეციალისტები ამბობენ, რომ მსგავსი რამ თითქმის გამორიცხეულია.
"ხაჯიმბამაც მშვენივრად იცის, რომ ქართული მხარის გარეშე, ანუ წყალსაცავის გარეშე სადგური ვერ იმუშავებს. ელექტრო–ენერგეტიკულად ყველაფერს დაკარგავს აფხაზეთი ამ კონფლიქტის შემთხვევაში. მჯერა, რომ ასე არ იქნება. დალაგებული ურთიერთობები აქვს დღევანდელ ენერგეტიკის სამინისტროსაც და ყველა დროში კონფლიქტები ამ მიმართულებით არ ყოფილა,“ _ აცხადებს საქართველოს ენერგეტიკის ყოფილი მინისტრი დავით მირცხულავა.
საქმე იმაშია, რომ ენგურჰესის დამოუკიდებლად მართვა საოკუპაციო რეჟიმს არ შეუძლია. მართვის პულტი თბილისში მდებარეობს, თაღოვანი კაშხალი კი, სოფელ ჯვარში, რომელიც საქართველოს კონტროლირებად ტერიტორიაზეა. მხოლოდ სამანქანო დარბაზი და ელექტროსადგურია ოკუპირებულ ტერიტორიაზე.
თუ ხაჯიმბა ელექტროსადგურს გათიშავს, ეს 500 კილოვოლტიანი ხაზის პარალიზებას გამოიწვევს, რის გამოც, საქართველოს ხელისუფლების მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიის მხოლოდ მცირე ნაწილი დარჩება ელექტროენერგიის გარეშე, მაგრამ იმისთვის, რომ ოკუპირებული რეჟიმის წარმომადგენლებმა ელექტროენერგია გათიშონ, ამისთვის ჯერ ეს ენერგია უნდა გამოიმუშავონ, რისთვისაც ერთადერთი რესურსი, მდინარე ენგურის წყალია საჭირო, რომელიც მთლიანად ქართული მხარის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე მიედინება.
სწორედ ეს მთავარი რესურსი მიდის 15 კილომეტრიანი გვირაბით საოკუპაციო ხაზის მეორე მხარეს, მაგრამ თუკი ქართული მხარე გამშვები ფარებს გადაკეტავს, წყალი გვირაბში აღარ შევა და ელექტროენერგიის გამომუშავება შეწყდება, შედეგად ოკუპირებული ტერიტორიის ენერგოსისტემა თითქმის სრულად პარალიზებული აღმოჩნდება.
ამასთანავე, ნებისმიერი მოქმედება ენგურჰესზე ქართული მხარის თანხმობით, სადისპეჩერო პულტის მეშვეობით უნდა განხორციელდეს, რომელიც თბილისში მდებარეობს. ყველა სხვა მანიპულაცია დივერსიად განიხილება და ის სისხლის სამართლის დანაშაულად ითვლება.
ცნობისთვის, ენგურჰესის მთლიანი ობიექტი დასავლეთ საქართველოში, სვანეთის ნაწილს, ზუგდიდის რაიონსა და ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიის ნაწილს მოიცავს და შავ ზღვამდეა განლაგებული. ჰესის მთავარი თაღოვანი კაშხალი, რომლის სიმაღლე 271 მეტრია და მსოფლიოში ანალოგი არ აქვს, საქართველოს ხელისუფლების კონტროლირებად ტერიტორიაზე, სოფელ ჯვარში მდებარეობს.
ენგურჰესი წელიწადში 3 მილიარდ 600 მილიონ ელექტროენერგიას გამოიმუშავებს. ენგურის ჰიდროელექტროსადგურის საპროექტო სიმძლავრე 1640 ათ. კვტ-ია. მისი მშენებლობა 1961 წელს დაიწყო, ექსპლუატაციაში კი, 1978 წლიდან გავიდა. კაშხალის მუშაობა, მინიმუმ 200 წელზეა გათვლილი. დასაქმებულთა რაოდენობა კი, 250 კაცია.
რა გადაწყვეტილებას მიიღებს ქართული მხარე საბოლოოდ და მიმართავს თუ არა საერთაშორისო საზოგადოებას დასახმარებლად, ჯერჯერობით უცნობია. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს დღეს თავისი პოზიცია არ დაუფიქსირებია, საკითხის განხილვა ორშაბათისთვის არის ჩანიშნული.
