ქართველ მსახიობებს არაერთი წერილი მივუძღვენი და მათ თავს დატრიალებული სახალისო ისტორიებიც გაგახსენეთ. დღეს სიტყვას ჩვენს სასიქადულო მწერლებს გადავცემ. ქართველი ლიტერატორების ხუმრობები, ანეკდოტები, სახალისო ისტორიები და მოსწრებული გამონათქვამები ხალხში თაობიდან-თაობებში გადადიოდა.
ამ წერილისათვის მასალის ძიებისას ერთ სახალისო ისტორიას წავაწყდი.
როგორც ცნობილია, დაღესტნელი პოეტი რასულ გამზათოვი თავისი პოეზიით იმპერიის სამსახურში ჩადგა. ცნობილია ისიც, რომ მოგვიანებით იგივე გააკეთა ბალყარელმა ყაისინ ყულიევმაც.
სწორედ ეს ამბავი აღნიშნა ერთხელ ერთმა ლიტერატორმა – ამ ბოლო დროს ეს ყულიევი ნამეტანი გამოგამზათოვდაო!
ამაზე ტარიელ ჭანტურიამ მიუგო თურმე – ყულიევი ხომ გამოგამზათოვდა, სხვათა შორის, გამზათოვიც გვარიანად გამოყულიევდაო!
ბატონ ტარიელ ჭანტურიაზე კიდევ ერთი ამბავი გამახსენდა.
მუხრან მაჭავარიანი ბულგარეთში მიავლინეს იქაური პოეზიის ანთოლოგიის სათარგმნელად.
– კი, მაგრამ, მუხრანმა ბულგარული ენის ინჩიბინჩი იცის? – კითხულობდა მავანი და მავანი.
– მუხრანმა რომ რუსული იცის, ეს სწორედ ის არის ბულგარული! – გაეპასუხა ტარიელ ჭანტურია.
ტარიელ ჭანტურიას შემდეგ ბატონი რევაზ მიშველაძის ორ მოგონებას შემოგთავაზებთ.
„კრიტიკოსი ბესო ჟღენტი მოხსენებას კითხულობს. “კითხულობს” სწორი არ იქნება. ბატონი ბესო ხომ მუდამ ზეპირმეტყველებდა. ასე რომ, ბესო ჟღენტი მოხსენებას ამბობს.
– ზოგიერთები, ჩვენი სოციალისტური რეალიზმის უნაყოფო წარმომადგენლები დღესაც აქ ზიან ამ დარბაზში! – დაამთავრა მომხსენებელმა.
– ზიან კი არა, სხედან! – დაუძახა დიმიტრი ბენაშვილმა.
ბესო წამით შეჩერდა. დარბაზს დააკვირდა. სურდა, ხმის მიხედვით გამოეცნო მორეპლიკე. გამოსავალი ახლაც ზუსტად იპოვა.
– დიახ, ამხანაგებო, სხედან და ზიანს აყენებენ ჩვენს საქმეს, ჩვენს პროლეტარულ მწერლობას!“
„ირაკლი აბაშიძე ლენინგრადში პოეტთა დელეგაციას გზავნის. მოსაგვარებელი დარჩა მთავარი საკითხი – ვის დაავალოს დელეგაციის ხელმძღვანელობა. დელეგაციაში ორი “წონიანი პოეტია”, ალიო მირცხულავა და კარლო კალაძე.
იფიქრა, იფიქრა და ხონურ-გენიალურ გამოსავალს მიაგნო. კარლო კალაძეს უხმო:
– ჩემო კარლო, ლენინგრადში რომ ჩახვალთ, ჟურნალისტები დაგეხვევიან. ყველაზე პოეტური შესახედაობა შენ გაქვს და პირველად შენთან მოვლენ. პირველი შეკითხვა ასეთი იქნება: ვისი მეთაურობით ჩამოხვედითო? რა გენაღვლება, უთხარი, საშუალო პოეტი ალიო მირცხულავაა ხელმძღვანელი-თქო. სინამდვილეში-შენ იყავი“.
ბატონი ლადო მრელაშვილი “დიდოსტატის მარჯვენის” ავტორის შესახებ ერთ სახალისო მოგონებას ყვებოდა:
“კონსტანტინე გამსახურდია ხშირად დადიოდა კახეთში და თელავის რაიონის ერთ-ერთი სოფლის კოლმეურნეობის თავმჯდომარესთანაც მეგობრობდა, რომელსაც ნიკოდ მოიხსენიებდა.
ერთხელ ასეთი რამ მიამბო:
– ერთი კვირა დღისთვის სანადიროდ დამპატიჟა ნიკომ, ჭაბუკო. წავედი. შუადღემდე კარგადაც ვინადირეთ და მერე კაი დროც გავატარეთ. სუფრაზე ვიღაცამ თქვა – თელავში ქათმები კვირაობით ძალიან იაფიაო. ვიფიქრე: ათიოდე რომ ვიყიდო, თბილისში ცოცხლები წავიყვანო და ეზოში გავუშვა, ძალიან ჭკვიანური იქნება-მეთქი.
წავედი ბაზარში. თოთხმეტი ვარია ვიყიდე და ნიკოსთან მივიყვანე. შოფერს ვუთხარ: მანქანა შეკაზმე-მეთქი, მაგრამ ვინ გამოგიშვა.
საღამომდის ვისხედით სუფრასთან. სანამ კარგად არ ჩამობნელდა, მანქანას არ გამაკარეს.
როცა თბილისში დავბრუნდი, იმ დღისთვის ღირებული ორიოდე შთაბეჭდილება ჩავიწერე და მერე დავწექი.
შუაღამისას საშინელი ბრახუნი ატყდა ჭიშკარზე. უმალ ფეხზე წამოვარდი. ოცდაჩვიდმეტი წელია და დღე-დღეზე დაპატიმრებას ველოდები. ჩავიცვი ტანზე, პიჯაკის ჯიბეში ჩემი ბრაუნინგი ჩავიდე და გარეთ გავედი. ლოგინიდან ჭიშკრამდე მთელმა ჩემმა ცხოვრებამ კინოლენტივით გამირბინა თვალწინ, ჭაბუკო. რაც მე ბუტირსკის ციხეში გადავიტანე, გადავწყვიტე: ცოცხალი თავით არ დავნებებულიყავ! ამოვიღე ჯიბიდან ბრაუნინგი და მეხივით ვიქუხე:
– ვინა ხართ-მეთქი?
ჭიშკრის გარედან მოკრძალებით დაიკნავლეს:
– თელაველები ვართ, ბატონო კონსტანტინე, გვაპატიეთ, ამ შუაღამით თქვენი შეწუხება – თავმჯდომარემ გამოგვზავნა: ვაი, თქვენი ტყავის ბრალი, თუ ამ ვარიებს ახლავე ქალაქში არ ჩაუყვანთ ბატონ კონსტანტინე გამსახურდიასო! ვარიები დაგრჩენიათ თავმჯდომარესთან, ბატონო კონსტანტინე.
კარგა ხანს ხმა ვერ ამოვიღე. ვიდექი და სიმწრის ოფლს ვიწმენდდი სახიდან. ახლა, შენ წარმოიდგინე, ჭაბუკო, როგორ სიხარულს მომგვრიდა იმ დროს იმ ვარიების ჩამოყვანა თბილისში”.
1966 წლის ზაფხულში პოეტ ირაკლი აბაშიძის თავკაცობით ჩვენს ქვეყანაში აღინიშნა “რუსთველის დღე”. საზღვარგარეთიდან მოწვეულნი იყვნენ არა მარტო “ვეფხისტყაოსნის” მთარგმნელები, არამედ თითქმის ყველა ქართველოლოგი. მთელი კვირის მანძილზე ჩატარდა სხვადასხვა მიღებები, შეხვედრები, კონცერტები და ექსკურსიები. ასევე თბილისში თითქმის ყველგან შეხვდებოდით რუსთაველის გამონათქვამებს. მაგალითად რკინიგზის სადგურზე, დაახლოებით 20-მეტრიან ტილოზე ეწერა – “კოკასა შიგან რაცა დგას, იგივე წარმოსდინდების”.
დასრულდა საზეიმო დღეები და სტუმრებმაც თბილისის დატოვება დაიწყეს. ქართველ მწერალთა ერთი ჯგუფი აეროპორტისაკენ აცილებდა ისტორიკოს ჯეიმს ალენს და ქართველოლოგ დევიდ მარშალ ლენგს. როდესაც აეროპორტის ტრასაზე გავიდნენ, უცებ ახარხარდა დევიდ ლენგი და მასპინძლებს მანქანის გაჩერება სთხოვა. როდესაც ამისი მიზეზი ჰკითხეს, მან ხელი გაიშვირა ვეებერთელა სარეკლამო დაფისკენ, სადაც დიდი ასოებით ეწერა – “სჯობს სიცოცხლესა ნაძრახსა, სიკვდილი სახელოვანი”, ქვევით კი – “ იფრინეთ აეროფლოტით”.
აკა მორჩილაძე ახალი თაობის მწერალთა კატეგორიას განეკუთვნება. რამდენიმე წლის წინ ლიტერატურული პრემია “საბა” გადასცეს. სამადლობელ სიტყვაში მოკლედ განაცხადა: “ მე ბევრი ჭკვიანური ლაპარაკი არ ვიცი, მაგრამ მადლობის გადახდა შემიძლია. პრიზი გამიხარდა! რაც შეეხება ფულად პრემიას, ის ჩემს მევალეებს გაუხარდათ”.
დღევანდელი მოგონებების დასასრულს თბილისელ სტუდენტებში ერთ დროს მოარული ისტორია მინდა რომ გაგაცნოთ.
80-იან წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე შემსვლელებს საგამოცდო თემად მისცეს “ჩემი ოცნება”. ერთ-ერთმა ოხუნჯმა აბიტურიენტმა მოკლედ გააცნო გამომცდელებს სანუკვარი სურვილი:
“საოცნებო ქოხი ტყეში
და გოგონა სამჯერ დღეში”
საგამოცდო ნაშრომი შესაფასებლად ერთ ხნიერ პროფესორს შეხვდა, რომელსაც გამოსაცდელზე არანაკლები იუმორის გრძნობა აღმოაჩნდა და პასუხად მიაწერა:
“წელკავია სიბერეში,
თანახმა ვარ ერთხელ დღეში! “
