ქართული სანელებლების შესახებ გახმაურებულ ამბავმა, რაც ამერიკის ჯანდაცვის დეპარტამენტის პრესსპიკერის განცხადებას მოჰყვა, არაერთგვაროვანი რეაქცია გამოიწვია. გაჩნდა კითხვები _ ამ კონკრეტულ პროდუქტში მართლა არის ჯანმრთელობისთვის სახიფათო ნივთიერება თუ ეს არის მიზანმიმართული დისკრედიტაცია ერთ-ერთი სტრატეგიული პროდუქტისა, რომელიც ძალზე პოპულარულია ქვეყნის შინ და გარეთ?
რიგითი ადამიანები, რომლებიც სანელებლების ვაჭრობით პურის ფულს შოულობენ, შიშმა მოიცვა _ ვაითუ, ამ პროდუქტის რეალიზაცია აიკრძალოს?!
ნაილი მარგველანს, რომელიც, როგორც თვითონ ამბობს, 25 წელია ამზადებს სვანურ მარილს, სასაცილოდ არ ჰყოფნის ქართული სანელებლების შემადგენლობაში მომწამლავი ნივთიერებების არსებობა:
_ ეს რა მოუფიქრებია ვიღაცას? რა ტყვია და რკინა აუტყდათ?! სადმე წესიერი ლაბორატორია არ არის? მე ბავშვობიდან ვიცი სვანური მარილის დამზადება, ნამდვილი სვანური მარილის, რომელსაც მესტიაში მოწეული სანელებლის _ გიცრულის არომატის გარეშე, ფასი არ აქვს. ისე, ბევრი ამზადებს ახლა ბოსტნის ბალახ-ბულახს, შეაზავებენ წიწაკით და მარილით და სვანური მარილიაო _ იძახიან. სვანური მარილის კეთება ჩემი ბებიისგან, ელისაბედ ჯამბურიძისგან მაქვს ნასწავლი. მახსოვს, ბავშვობაში, როცა ბიჭები ქეიფობდნენ, ელისაბედის მარილი მოგვიტანეთო, იძახდნენ. არაფერს მიაკლებდა, ექვსნაირი სანელებლისგან ამზადებდა. 25 წელია, სვანურ მარილს, ამ საოცარ სანელებელს ვყიდი. ხან მე თვითონ მივდივარ სვანეთში, ხან იქiდან მიგზავნიან გიცრულს, ქინძს, სხვა სანელებლებს, რომელიც მხოლოდ მესტიაში უნდა მოიყვანონ _ იქაური დამტვერვა სულ სხვა არომატს სძენს სანელებლებს. ნამდვილი სვანური მარილი ექვსი სანელებლისგან შედგება და თორმეტ დაავადებას უხდებაო, _ ამბობდა ბებიაჩემი. ერთსაც გაგიმხელთ _ ბებია ამბობდა, ძალიან ადრე, ცოტა რაოდენობით, გიცრულთან ერთად სვანურ მარილს, ამ საოცარ სანელებელს, კანაფსაც ურევდნენო. ოღონდ მინიმალური რაოდენობით. თუმცა, თანდათან უარყვეს. არავინ დაიჯეროს, რომ ჩვენებურ სანელებელში რაიმე საზიანო იყოს. აი, ვინც ავრცელებს მაგ ხმებს, მათ ხომ არ უდევთ გულში ასეთი ზრახვები? _ კითხვას სვამს ნაილი მარგველანი.
ოზურგეთის ბაზრებსა და სავაჭრო წერტილებში ოცამდე ადგილი მოვიარეთ, სადაც სანელებლებით ვაჭრობენ.
რაისა ხუტორნაია, ეროვნებით რუსი, საქართველოში დაბადებული ქალბატონია:
_ დიდი ხანია, სუნელებით ვვაჭრობ. ყველაფერი მაქვს. აქ ჩამოდიან ქუთაისიდან და ჩვენ მათგან ვყიდულობთ. ყოველ პარასკევს ჩამოდიან. მე მაქვს როგორც დაფქვილი, ისე მზა მასა სანელებლებისა. ზოგს თესლად უნდა და ამიტომ ორივე სახით ვყიდულობ. არასდროს მახსოვს, ვინმე მოეწამლოს. შინ ამას ვხმარობ და ხალხიც სულ ყიდულობს. მე ეს ამბავი, რაღაც სისულელე და ბოროტად გამიზნული მგონია. იქნებ, ჩვენ, ამ საცოდავ ხალხს აგვიკრძალონ ახლა სანელებლების ყიდვა-გაყიდვა!
სანელებლებით მოვაჭრეთაგან ზოგი გვარ-სახელს არ გვეუბნება და მხოლოდ საკუთარ დახლზე დალაგებული სანელებლების გადაღების უფლებას გვაძლევს, თან ბრაზობს: “კაცი როგორ არ უნდა გაგიჟდე?! 1990 წლიდან, რაც ქვეყანა აირია, ამ სანელებლებს ვყიდი. დათესილიც საკმაო ფართობზე გვაქვს. ვყიდულობ მზა მასალას, ვფქვავ და მერე ვყიდი. 27 წელია, არავინ მოუწამლავს და ახლა ამერიკაში “ჩაფრინდა” ჩვენგან საწამლავი ნივთიერება? კვების ტექნოლოგიის სპეციალისტი ვარ, ტექნიკური უნივერსიტეტი დავამთავრე, ქვეყანა რომ დაინგრა, მაშინ. ამ საქმის გამეგებოდა და იმიტომ ვცადე, პურის ფული მეშოვა. ვიცი, ახლა ჩვენ მოგვადგებიან. შეამოწმონ ერთი, ჩემს ეზოში მოწეულს ვყიდი, ძირითადად. თავს მიხედონ მაგ ამბების მომფიქრებლებმა”, _ გვეუბნება ოზურგეთის ბაზარში სანელებლებით მოვაჭრე ერთ-ერთი ქალბატონი.
ნორა თავდიშვილი 79 წლის პენსიონერია, რომელიც 30 წელია სანელებლებით ვაჭრობს ოზურგეთის ბაზარში. ის გვიჩვენებს ყავის საფქვავს, რომელსაც სანელებლების დასაფქვავად იყენებს. გვეუბნება, რომ 30 წელია, სანელებლების გაყიდვით შოულობს პურის ფულს და მოკლე პასუხი აქვს:
“ჭორია ეგ! რომელი ქართველისგან იყიდეს იმ ამერიკელებმა საწამლავი სანელებელი?! კაცმა ცოტა ხანს მაინც რომ დაიჯეროს, ისეთი ტყუილი თქვა იმ ამერიკელმა. მან ამერიკული სუნელი ჭამოს, ქართულმა კი გვაწყინოს ჩვენ”, _ ასე საჩქაროდ, გურული სისწრაფით გვითხრა ქალბატონმა ნორამ და სანელებელზე მიგვიპატიჟა: “წაიღეთ, გაასინჯეთ ვისაც გინდათ სირცხვილს არ გაჭმევთ!”
ოზურგეთის აგრარულ ბაზრის (რომელიც ახლა შპს “სოფლის ნობათის” სახელითაა დაფიქსირებული) დირექტორი ნოდარ ცინცაძე გვეუბნება, რომ აქ სარეალიზაციოდ არაერთი რეგიონიდან შემოაქვთ სანელებლები და დღემდე მსგავსი არაფერი სმენია: “ქუთაისიდან შემომტანები ამბობენ, რომ სურსათის ეროვნული სააგენტო ამოწმებს და აკონტროლებს. მეტს ვერაფერს გეტყვით”.
ბაზარში განლაგებული დახლების შუაგულში, დიდი ტრაფარეტია გამოკრული წარწერით: “უცხო და ხმელი სუნელები _ საბითუმო ფასები. წისქვილი”. ადგილზე გამყიდველს გავესაუბრეთ, რომელმაც გვითხრა, რომ ტომრებით უდგას დასაფქვავი სანელებლები _ ქინძი, ცერეცო, წიწაკა, უცხო სუნელი, ზაფრანი და ადგილზე ფქვავს, მომხმარებლის თვალწინ:
_ მე დაფქულ სანელებელს არასდროს ვყიდულობ. აქვე ვამზადებ. ჩემთან, ძირითადად, რესტორნებიდან და კვების სხვადასხვა ობიექტიდან მოდიან. არ მაქვს გაყიდვის პრობლემა, _ გვითხრა მან და დააკონკრეტა, რომ სანელებლით მოწამლული საქართველოში, რაც თავი ახსოვს, არავინ უნახავს.
როგორი მოწამვლა არ გამიგია და უცხო სუნელს კაცი მოეწამლოს, პირველად მესმის. რაღაც ახალი აღმოაჩინეს, ალბათ, ამერიკაში და იმედია, საბოლოოდ გვეტყვიან სიმართლეს.
“გურია ნიუსი” ეწვია ოზურგეთის პირველ სავაჭრო სახლს, რომელსაც ახალ ბაზარსაც ეძახიან.
მმართველი მენეჯერი თამილა გალოგრე “გურია ნიუსთან” საუბრისას ამბობს, რომ სავაჭრო სახლში შემოდის, როგორც დაფქული, ისე, მზა სანელებელი. ფასებიც რეალურია. რაც შეეხება შემოწმებას, სურსათის უვნებლობის სამსახური მუდამ იღებს სინჯებს. ჯერ არ ყოფილა შემთხვევა, რომ სანელებლებში ტყვია ან რაიმე საშიში ნივთიერება აღმოჩენილიყო.
“გურია ნიუსი”, ასევე, დავუკავშირდით ოზურგეთში სანელებლების ერთ-ერთ მთავარ რეალიზატორს ზაზა კვერნაძეს, რომელსაც, როგორც ამბობენ, ყოველი კვირის ბოლოს ქუთაისიდან ჩამოაქვს დიდი რაოდენობით სხვადასხვა დასახელების სანელებელი და ამარაგებს აქაურ ბაზრებსა და სავაჭრო ცენტრებს.
_ მე ამ საქმეზე ვმუშაობ, თუმცა, არ ვარ გადამყიდველი. წყალტუბოში ერთ ჰექტარ ფართობზე მომყავს ქინძი, ცერეცო, უცხო სუნელი. უკვე ავიღე მოსავალი. ამ დროისთვის ხმება. ასევე, შემომაქვს სხვა ქვეყნის სანელებლებიც. ინდოეთიდან შემოდის, ძირითადად. დღესაც ამ საქმეზე ვარ. საბაჟოზე აიღეს ნიმუშები. ბათუმში წაიღეს შესამოწმებლად. მე მაქვს ინფორმაცია, რომ მხოლოდ აჯიკაში იყო ტყვიის შემცველობა. ახლა ზუგდიდში ვარ. დალუქულია წყალიც კი, რომლითაც აჯიკისთვის საჭირო მასალა გაირეცხა. საგანგაშო არაფერი მსმენია. რვა დღეში გვეცოდინება პასუხი. ვფიქრობ, რომ აქ ვიღაცის ბიზნეს-ინტერესები იკვეთება, თან მაღალ დონეზე, _ გვითხრა კვერნაძემ.
“გურია ნიუსი” დაუკავშირდა სურსათის უვნებლობის სამსახურის პრესსამსახურის უფროსს თეა შველიძეს:
“უახლოეს საათებში ველოდებით პასუხს ლაბორატორიიდან. როგორც კი დაზუსტებული ინფორმაცია გვექნება, მაშინვე მოგაწვდით”, _ გვითხრა თეა შველიძემ.
ჩვენი წყაროს ინფორმაციით, ოზურგეთში აღებული სანელებლების შვიდი სინჯიდან არც ერთში არ აღმოჩნდა ტყვია.
