კანონთან კონფლიქტში მყოფი არასრულწლოვნების დასჯა თუ ალტერნატიული მეთოდის გამოყენება_ეს საკითხი საზოგადოებაში კამათის საგნად რჩება, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს მთავრობის, ევროკავშირისა და გაეროს ბავშვთა ფონდის თანამშრომლობის შედეგად არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების სისტემაში ცვლილებები 2010 წლიდან დაიწყო და დღესაც გრძელდება.
როგორც იუსტიციის მინისტრი, თეა წულუკიანი აცხადებს, “როდესაც ბავშვი გაიტაცებს ქილა მურაბას ან მობილურს, ან სხვა რამეს დააშავებს, არის ხოლმე მოწოდებები ჩავაგდოთ ციხეში”.
თუმცა, წულუკიანი აღნიშნავს, რომ სახელმწიფოს ვალდებულებაა, პირველი ასეთი შეცდომისას ბავშვი საპატიმროში არ გაუშვას, ხოლო თუ 14 წლის ზემოთ მყოფ მოზარდს ეხება საქმე, პატიმრობა იყოს უკანასკნელი გამოსავალი და პრიორიტეტი ალტერნატიულ მიდგომას მიანიჭოს.
განრიდებისა და მედიაციის პროგრამის დახვეწა, არასრულწოვნებისთვის პატიმრობის გარემოს გაუმჯობესება ბავშვთა უფლებების დაცვისთვის_ევროკავშირის მხარდაჭერით გახორციელებული რეფორმების მიზანია.
2010 წლიდან საქართველოს არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების რეფორმის შედეგების მიხედვით, 3000 მოზარდს საკუთარი შეცდომების გაანალიზების და გამოსწორების საშუალება მიეცა, მნიშვნელოვნად შემცირდა პატიმრობაში მყოფ და დაკავებულ ბავშვთა რაოდენობა, არასრულწლოვანთა განმეორებითი დანაშაულის დონე 9%-ია, (152 არასრულწლოვანი), 2000-ზე მეტი პროფესიონალი (მოსამართლეები, პროკურორები, იურიდიული კონსულტანტები, სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის პერსონალი და სხვ.) გადამზადდა არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებასთან დაკავშირებულ საკითხებში. გარდა ამისა, გაძლიერდა სოციალური მუშაობის კომპონენტი და სისხლის სამართლის სამართალწარმოების ყველა ეტაპზე შემოტანილ იქნა ბავშვების ინდივიდუალური საჭიროებების შეფასება, პროკურატურის მიერ ბოლო წლების განმავლობაში პრიორიტეტად იქნა მიჩნეული არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების სისტემაში ჩატარებული რეფორმები. ანალოგიურად შინაგან საქმეთა სამინისტროში 2018 წლის დასაწყისში, ჩამოყალიბდა ადამიანთა უფლებების ახალი დეპარტამენტი არასრულწლოვანთა მიერ ან მათ წინააღდეგ ჩადენილ დანაშაულებებზე რეაგირების მიზნით. შინაგან საქმეთა სამინისტრომ მუშაობა დაიწყო არასრულწლოვანთათვის რეფერალური სისტემის შექმნაზე. სასამათლოს წინა პერიოდში, არასრულწლოვანთა მიმართებაში მოხდა რისკებისა და საჭიროებების შეფასებები, დაკავებისა და დაპატიმრების ალტერნატივები, სასჯელის მოხდის ინდივიდუალური დაგეგმვა არასრულწლოვანთა მიმართებაში.
საქართველოში ევროკავშირის ელჩის, კარლ ჰარცელის განცხადებით, რეფორმების ძირითადი არსი არასრულწლოვანთა საჭიროებების დაკმაყოფილებაა.
“ჩვენ მოხარული ვართ, რომ დღეს ამ დახმარების შედეგად, 3000-ზე მეტმა მსაჯვრდებულმა ახალგზარდამ მოახერხა საკუთარი დანაშაულის გამოსწორება რეაბილიტაციის გზით და არა მხოლოდ დასჯადი მეთოდებით. მეტიც, ჩვენი ერთობლივი ძალისხმევით, ყველა ბავშვი უზრუნველყოფილი იქნება უკეთესი მოპყრობის პირობებით მართლმსაჯულების სისტემის ნებისმიერ ეტაპზე, იქნება ეს მსხვერპლი, დამნაშავე თუ მოწმე ბავშვი”,_აცხადებს ჰარცელი.
როგორც საქართველოში გაეროს ბავშვთა ფონდის წარმომადგენელი, ღასან ხალილი ამბობს, მნიშვნელოვანი გამოწვევა კოდექსის გახორციელებაა.
“კოდექსის შედეგად მართლმსაჯულების სისტემა მოვიდა შესაბამისობაში საერთაშორისო სტანდარტებთან. ძალიან მნიშვნელოვანი გამოწვევაა კოდექსის გახორციელება”,_ამბობს ის.
