დღეს ქართული საფეხბურთო სამყაროს რამდენიმე წარმომადგენლის თავს გადამხდარ სახალისო ისტორიებს შემოგთავაზებთ.
ბატონი ელგუჯა გუგუშვილი ერთი პერიოდი თურქმენეთში მოღვაწეობდა და ადგილობრივ ნაკრებს წვრთნიდა. იმ ხანებში თურქმენეთის ეროვნული გუნდი წარმატებით ასპარეზობდა და იქაურები ჩვენებურ მწვრთნელს დღემდე დიდი სიყვარულით მოიხსენიებენ.
ერთ დღეს თურქმენებმა პატივისცემის ნიშნად ქართველს პატარა კოზაკი აჩუქეს. ამ სევდიან ისტორიას ბატონი ელგუჯა დღემდე დიდი სიყვარულით იხსენებს.
ელგუჯა გუგუშვილი: „1998-99 წლებში, თურქმენეთში ამ ქვეყნის ფეხბურთის ნაკრებს ვწვრთნიდი და ტრაბახი არ გამომივა, თუ ვიტყვი, რომ გუნდმა შესანიშნავ წარმატებას მიაღწია. მთელი ქვეყანა ჩემს ქებაში იყო.
იქაურები ყველანაირად ცდილობდნენ რაიმე ესიამოვნებინათ ჩემთვის. მაგრამ პატივისცემა ინდივიდუალურია. ასე მოხდა იმ შემთხვევაშიც.
ბაზარში ვარ. მომესალმა ერთი მამაკაცი – ფანი. გაცნობის შემდეგ ჩემთვის სრულიად მოულოდნელი რამ მომახალა.
– ია ხაჩუ ვამ მალენკი ვერბლიუდ პადარიტ…
– რა? – გადავირიე – კოზაკი რად მინდა? სასტუმროში ვცხოვრობ… არა, კოზაკი რად მინდა?
არაო, – არ მეშვება. მართალია, 6 შვილი მყავს, მაგრამ შვილს ვერ გაჩუქებ, განა მენანება, კანონი კრძალავს და ისევ კოზაკს გაჩუქებო. ზრდილობიანი უარით და ხელის სავსავით დავშორდი.
რად გინდა! – მეორე დილით სასტუმროს პერსონალმა გამაღვიძა და გარეთ გამახედა. შენობის წინ პატარა კოზაკი ება, შუბლზე მიმაგრებული წარწერით: „ვ ზნაკ ბლოგოდარნოსტი“.
რას ვიზამდი? – ერთი თვის ასაკის უმწეო არსებას ქუჩაში ხომ არ დავტოვებდი?!
დავიხმარე დამლაგებელი ქალი და სასტუმროს სარდაფში მომცრო ოთახი მივუჩინეთ. სახელად „ჟერებიონოკი“ დავარქვი. მომეჩვეოდა აბა რა, სულ სნიკერსებით და საუკეთესო ნამცხვრებით ვუმასპინძლდებოდი.
ასე გაგრძელდა კარგა ხანს, მაგრამ თურქმენეთში ჩემი მოღვაწეობა დასრულდა. საქართველოში გამომგზავრების წინ „შვილობილს“ გამოსამშვიდობებლად მივაკითხე. არ ვიცი როგორ იგრძნო, რომ სამუდამოდ ვშორდებოდი. ძალიან უხასიათოდ შემხვდა. დავუძახე და არ მოვიდა, ისევ მე მივედი. ცრემლიანი თვალებით ამომხედა და ჩემს მიერ მირთმეულ ნუგბარს არა თუ პირი არ დააკარა – ზედაც არ შეხედა. ცრემლით გლოვობდა ჩვენს განშორებას, რამაც კინაღამ მე და ჩემი თანამოზიარე დამლაგებელიც აგვატირა. სხვას არ დავუჯერებდი, ჩემი თვალით რომ არ მენახა…“
თუ ელგუჯა გუგუშვილი კოზაკ „ჟერებიონოკს“ პატრონობდა, საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის ყოფილი გენერალური მდივანი დავით კვინიკაძე, ქალაქ ციურიხში შვეიცარიელი ძროხებით იყო დაინტერესებული.
დავით კვინიკაძე: „შვეიცარიაში „დინამო“ – „მრეტების“ საქმეზე ჩავედი. ციურიხში გიო ნემსაძე დამხვდა. რა თქმა უნდა, სასტუმროში არ გამიშვა, მასთან ვცხოვრობდი.
დათო პეტრიაშვილიც ჩამოვიდა. მეორე დღეს ფიფა-ს ოფისში, რუფინენთან უნდა მივსულიყავით. გიოს კლუბთან რაღაც პრობლემები ჰქონდა მოსაგვარებელი და პეტრიაშვილის ჩამოსვლით ისარგებლა. კლუბის ოფისში ჩემი შეყოლა არ გამოდიოდა, ამიტომ ციურიხის ერთ – ერთ მოედანზე დავშორდით ერთმანეთს და შეხვედრაც იქვე დავთქვით.
ორიენტაციისთვის იქაურობა შევათვალიერე. ძროხის ორი ქანდაკება დავინახე და დავწყნარდი, ამ ადგილს რა დამავიწყებს-მეთქი. სეირნობას მივყევი. მალე უკან დაბრუნების დროც მოვიდა.
პარალელური ქუჩით მოვდივარ. რომ ვიფიქრე მივუახლოვდი – მეთქი, რას ვხედავ, ძროხის დაახლოებით 100-120 ქანდაკება დგას. ერთი ძროხა ჩემსას მივამსგავსე, მაგრამ… მივხვდი, დავიკარგე. ვიღას ახსოვდა „დინამო“ და რუფინენი.
გავიფიქრე, სტადიონზე მივალ და გიოს მისამართს გავიგებ. ბოლოს ტაქსი გავაჩერე და ფიფა-ს ოფისში წავედი. გიო და დათო აფორიაქებულები დამხვდნენ, დათო ძია, სად ხარო. რამდენი ხანია გელოდებით, რატომ დააგვიანეთ, ამხელა შეხვედრას ეხუმრებით?
მერე გიოსგან გავიგე, თურმე შვეიცარიაში ძროხების კულტი ყოფილა, ყოველ 10-15 მეტრში ძროხა დგას, სხვადასხვა ფერის და ფორმის. ვთქვათ, მუსიკალურ მაღაზიასთან ნოტები ახატია, აფთიაქთან – მედიცინის ნიშანი და ა. შ. მე კიდევ, ძროხა რომ დავინახე…“
ფეხბურთის სტაჟიან ქართველ გულშემატკივრებს ალბათ ახსოვთ ევროპის ჩემპიონატის ის მეოთხედფინალური შეხვედრა რომელიც 1963 წელს, მოსკოვში გაიმართა. სსრკ-ის ნაკრები იტალიას დაუპირისპირდა და საბჭოთა გუნდის კარი რამაზ ურუშაძემ დაიცვა.
რამაზ ურუშაძე: „1963 წელია და სსრკ-ის ნაკრებში გამომიძახეს. თავს არ შეგაწყენთ და იტალიის ნაკრებს ვხვდებით მოსკოვში „ლუჟნიკის“ სტადიონზე. თამაშის წინა საღამოს მიშა მესხი და სლავა მეტრეველი მეუბნებიან:
– რამაზ, ხვალ შენ დაიცავ სსრკ ნაკრების კარს.
მოდი და დაიჯერე! მოდი და სიზმარი ნუ გეგონება! – მე, ლანჩხუთელმა ჭაბუკმა უნდა დავიცვა სსრკ ნაკრების კარი. თანაც როდის? როდესაც გუნდის ძირითადი მეკარე მსოფლიოს კარის დარაჯების ეტალონი, ლევ იაშინია.
– თქვენ რა იცით? – თითქოს გამოვედი სიზმრიდან. – არა, არა და არა! არ მჯერა.
– მაშინ ასე – ამბობს მიშა მესხი – თუ ხვალ შენ ითამაშებ, ერთ ბოცა „ადესას“ იკისრებ სამშობლოში. თუ არა, ჩვენ შამპანურში „გაბანავებთ“.
თამაშის დღეს, 12 საათზე ბესკოვმა კარში მართლაც მე დამასახელა. ის თამაში 2:0 მოვიგეთ. ცუდად არ მითამაშია. გასახდელში ლევ იაშინმა ხელი ჩამომართვა და „მალადეც რამაზ, მალადეც რამაზ პავლოვიჩ!“ – მითხრა.
ეს სიტყვები მთელ ჩემს კარიერას გადასწონიდა.
რჩებოდა პირობა… „ადესა“, რომელიც გურიაში „იშოვება“, ოღონდ ერთი ბოცა კი არა… 11 ბოცა ჩამოვუტანე მიშა მესხს (ის ხომ 11 ნომერი იყო)“.
1976 წელს თბილისის „დინამომ“ სსრკ-ის თასი პირველად მოიპოვა. ფინალურ შეხვედრაში ქართველებმა ერევნის „არარატი“ დაამარცხეს – 3:0. მატჩის შემდეგ ე. წ. „მესამე ტაიმი“ გაიმართა, რომლის პერიპეტიებსაც „დინამოს“ იმდროინდელი წევრი ვახტანგ ქორიძე შემდეგნაირად იხსენებს.
ვახტანგ ქორიძე: „ყველა ქართველ გულშემატკივარს ემახსოვრება სსრკ-ს თასი რომ ავიღეთ. პირველმა შთაბეჭდილებებმა რომ ოდნავ გაიარა და მაყურებელთა თვალს მოვცილდით, დაიწყო თასის „შინამონათვლა“ – ჩვენს წრეში და ძმაკაცებში, თითოეულ მონაწილეს ღვინით სავსე ის თასი უნდა შეგვესვა.
თასის მოპოვება ადვილი არ გახლავთ, მაგრამ უფრო ძნელი მისი დაცლა ყოფილა. ზოგმა თქვა – რა საჭიროა, რა აუცილებელია! მაგრამ გუნდში გვყავდა მაგის ოსტატებიც. ამ საქმეში პირველი ჩვენი ფირუზ კანთელაძე გახლდათ. ამ უბადლო ფეხბურთელმა ქეიფი და დროსტარებაც უბადლო იცოდა.
აიღო ეს თასი, პირამდე გაავსო სუფთა „რქაწითელით“. ჩვენს გამარჯვებას გაუმარჯოსო! – იყვირა და მოიყუდა. ჩამოცალა ეს თასი ფირუზამ. დედის რძესავით შეერგო და შეავსო.
– ალავერდი შენთან! – მე არ გადმომაწოდა?! ვაი შენს ვახოს! (ზუსტად ორი ლიტრი ჩადის).
აკანკალებული ხელებით ჩამოვართვი ეს თასი. რა ვქნა ახლა!
– შენ თუ ამას დალევ… შენ თუ ამას დალეევ! – მერე მე ვიცი – გადმომხედა ღიმილით.
– შენ თუ ამას დალევ! – ჩამესმა ისევ და… მოვიყუდე.
პირველი ორი ყლუპი გამიჭირდა, მაგრამ მერე წავიდაა… თუმცა, ერთ ლიტრს ვერ გავცდი, ცუდად ვხდები, სასწრაფოდ შევწყვიტე პროცედურა. ამღვრეული თვალებით ავხედე ფირუზას ქვევიდან.
კანთელაძე მიხვდა, რა „კატასტროფის“ წინაშეც ვიდექი და ამჯერადაც არ უღალატა რაინდობას, გამომართვა და ის ჩემი წილიც უცერემონიოდ ჩაიცალა. ფირუზასთან ერთად არც ერთ სუფრაზე დალევის არ მეშინია, რადგან „დახმარება“ მუდამ გარანტირებული მაქვს“.
