CNN აქვეყნებს სტატიას ენდრიუ კნოლის შესახებ. ის ამერიკელი პალეონტოლოგია.
სტატიაში წარმოდგენილია მეცნიერული თვალსაზრისი და პალეონტოლოგი ენდრიუ კნოლის ჩატარებული კვლევები.
იანვარს შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემია პალეონტოლოგ ენდრიუ ნოლს პრესტიჟულ “Crafoord”-ის პრემიას გადასცემს თავისი წვლილისთვის მეცნიერების დარგში. ზემოთქმული პრემია, ზოგიერთი მეცნიერის აზრით, ნობელის პრემიის წინამორბედად განიხილება.
საინტერესო მოსასმენია ისტორია, რომელშიც გადმოცემულია, თუ როგორ განვლო დედამიწამ ცხოვრების უგრძესი გზა. კომეტებითა და მეტეორებით დაფარული მწვანე და ლურჯი ქანები. ხოლო შემდეგ ეს ყველაფერი სიცოცხლით სავსე პლანეტამდე მივიდა, რომელსაც არაერთი წინაპირობა ჰქონდა მანამ, სანამ ამ პერიოდამდე მოაღწევდა.
რთული ცხოვრების შემდეგ, ჩვენს სამყაროში არსებულმა ცოცხალმა ორგანიზმებმა, კონკრეტულად კი, ცხოველებმა, ჩამოყალიბება დაახლოებით 540 მილიონი წლის წინ დაიწყო. მოვლენას, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ცხოველების განვითარებას, კამბრიული აფეთქება ეწოდება. მაგრამ კნოლის მიერ ბაქტერიების მსგავსი ორგანიზმების, ერთუჯრედიანი პროტოზოებისა და წყალმცენარეების მიკროსკოპული უჯრედების აღმოჩენამ, რომლებიც თარიღდება 3 მილიარდი წლით აჩვენა, რომ ევოლუციური გზა ჩვენს თანამედროვე ცხოველურ და მცენარეულ ცხოვრებასთან შედარებით, გაცილებით უფრო ადრე დაიწყო.
„ამ დროის განმავლობაში, მხოლოდ კნოლმა შეძლო, რომ ეს აღმოჩენები კვლევებით დაედასტურებინა“ – ამბობს კატრინ კონლი, რომელიც 2006-წლიდან 2018-წლამდე იყო NASA-ს პლანეტარული დაცვის მე-6 ოფიცერი.
კნოლმა ასევე პირველად აღწერა ე.წ „მოსაწყენი მილიარდი წელიწადი დედამიწაზე“ – ამ პერიოდში დედამიწაზე საერთოდ არაფერი ხდებოდა ბიოლოგიური ან კლიმატური ცვლილების მხრივ. მიუხედავად ამისა, კნოლმა თქვა, რომ ეს გადამწყვეტი პერიოდი იყო, რომელმაც გზა დღევანდელ ცხოვრებას გაუკვალა.
„ბავშვობიდან ვფიქრობდი, რომ თუ ქვას გავტეხავდი, ისეთ რამეს ვნახავდი, რაც არავის არასდროს უნახავს“ – ამბობს კნოლი და ამატებს, რომ ეს ფიქრები დღესაც ისეთივე მოტივაციას აძლევს თავის საქმეში, როგორც ათობით წლის წინ.
გარდა ამისა, კნოლმა შუჰაი სიაოსთან ერთად(გეობიოლოგიის პროფესორი ვირჯინიის ტექნიკურ ფაკულტეტზე), შეიმუშავა დედამიწის ნახშირბადის ციკლის სისტემა და დაამტკიცა ის, რომ პლანეტაზე ნახშირბადის წარმოქმნა ატმოსფეროში დიდ როლს ასრულებს.
კნოლი იყო ერთ-ერთი პირველი ადამიანი, ვინც გამოიყენა ნახშირბადის იზოტოპები, რათა გაეგო, თუ რამდენი ორგანული ნახშირბადი იყო შენახული კლდეში და, შედეგად, გაიგო, რამდენი ნახშირორჟანგი(CO2) და ჟანგბადი იყო დედამიწის ატმოსფეროში ნებისმიერ დროს. დღესდღეობით უამრავი მეცნიერი იყენებს ამ სქემას იზოტოპების პალეოგარემოზე სასაუბროდ.
აღსანიშნავია კნოლის სამუშაო დედამიწის ისტორიის პირველი 3 მილიარდი წლის დადგენასა და გამოკვლევაზე, რომლის საშუალებითაც დედამიწის ფსკერის ქანების ასაკის დადგენა გახდა შესაძლებელი.
კნოლმა ასევე მოიპოვა ყველაზე სარწმუნო ახსნა დედამიწის მესამე და უდიდესი გადაშენების შესახებ, რომლის დროსაც ოკეანეში ცოცხალი ორგანიზმების 90%, ხოლო ხმელეთზე 70% გადაშენდა. ამ მოვლენას კნოლმა „დიდი კვდომის“ პერიოდი უწოდა.
კნოლის კლვევებიდან გამომდინარე, არაერთი თეორია შეიქმნა კლიმატის ცვლილების, დედამიწაზე ცხოველებისა და მცენარეების განვითარებისა და ოკეანეების სიმაღლის ზრდის შესახებ. ენდრიუ კნოლი დღემდე აგრძელებს აქტიურ მოღვაწეობას პალეონტოლოგიის დარგში და გვპირდება, რომ კიდევ არაერთ საინტერესო რამეს აღმოაჩენს მეცნიერების მიმართულებით
ავტორი: ცოტნე ქევხიშვილი
