BBC-ის ინფორმაციით, მას შემდეგ რაც ავღანეთი თალიბანმა დაიპყრო და ქვეყნების დახმარება შეწყრდა, მილიონობით ადამიანი შიმშილის წინაშეა.
“ჩვენი შვილები ტირიან და არ სძინავთ. ჩვენ არ გვაქვს საჭმელი. ამიტომ მივდივართ აფთიაქში, ვიღებთ ტაბლეტებს და ვაძლევთ ბავშვებს, რომ ძილიანობა იგრძნონ”, – თქვა აბდულ ვაჰაბმა.
ის ცხოვრობს ჰერატის მიღმა, ქვეყნის სიდიდით მესამე ქალაქთან, ათასობით პატარა ტალახიანი სახლების დასახლებაში, რომელიც ათწლეულების განმავლობაში გაიზარდა, სავსეა იძულებით გადაადგილებული და ომითა და სტიქიური უბედურებებით დაზარალებული ხალხით.
აბდული ათამდე კაცის ჯგუფს შორისაა, რომლებიც ჩვენს ირგვლივ შეიკრიბნენ. ჩვენ ვკითხეთ, რამდენი აძლევდა წამლევს შვილებს დასამშვიდებლად?
„ბევრი ჩვენგანი, ყველანი“,_ უპასუხეს მათ.
ღულამ ჰაზრატმა ტუნიკის ჯიბეში ჩაიყო ხელი და ტაბლეტები ამოიღო. ის იყო დამამშვიდებლები, რომლებიც ჩვეულებრივ ინიშნება შფოთვითი აშლილობის სამკურნალოდ.
ღულამს ექვსი შვილი ჰყავს, ყველაზე პატარა ერთი წლის. – მე კი ვაძლევ მას, – თქვა მან.
ექიმები ამბობენ, რომ მცირეწლოვან ბავშვებში, რომლებიც არ იღებენ სათანადო კვებას, ასეთმა წამლებმა შეიძლება გამოიწვიოს ღვიძლის დაზიანება, სხვა პრობლემებთან ერთად, როგორიცაა ქრონიკული დაღლილობა, ძილისა და ქცევის დარღვევები.
ადგილობრივ აფთიაქში აღმოვაჩინეთ, რომ შეგიძლიათ შეიძინოთ წამლის ხუთი ტაბლეტი, რომელიც დაახლოებით 10 აშშ ცენტად, ან ერთი ნაჭერი პურის ფასად.
ერთმა ქალმა გვითხრა, რომ დილით მშრალ პურს ჭამდნენ, ღამით კი წყალში ასველებდნენ, რომ დატენიანებულიყო.
გაერომ განაცხადა, რომ ავღანეთში ახლა ჰუმანიტარული “კატასტროფა” ვითარდება.
კაცების უმრავლესობა ჰერატის მიღმა მდებარე რაიონში მუშაობს დღიურად ანაზღაურებად მუშად. ისინი წლების განმავლობაში რთულ ცხოვრებას ეწეოდნენ. მაგრამ რაც თალიბანმა დაიპყრო, ახალი დე-ფაქტო მთავრობის საერთაშორისო აღიარების გარეშე, ავღანეთში შემოსული უცხოური სახსრები გაიყინა, რამაც გამოიწვია ეკონომიკური კოლაფსი, რამაც კაცები უმეტეს დღეებში სამუშაოს გარეშე დატოვა.
იმ იშვიათ დღეს, როდესაც ისინი სამუშაოს პოულობენ, გამოიმუშავებენ დაახლოებით 1 დოლარს (0,83 ფუნტ სტერლინგს).
ყველგან, სადაც მივდიოდით, ვხვდებოდით ადამიანებს, რომლებიც იძულებულნი იყვნენ გადაედგათ უკიდურესი ნაბიჯები შიმშილისგან ოჯახების გადასარჩენად.
ამარმა (მისი ნამდვილი სახელი არ არის) თქვა, რომ ოპერაცია გაიკეთა თირკმლის ამოღების მიზნით სამი თვის წინ და გვაჩვენა ცხრა დიუმიანი ნაწიბური. ის ოცდაათი წლისაა. ჩვენ მის ვინაობას ვმალავთ, რომ დავიცვათ.
“გასასვლელი არ იყო. გავიგე, რომ თირკმელების გაყიდვა შეგეძლო ადგილობრივ საავადმყოფოში. მივედი და ვუთხარი, რომ მინდოდა. რამდენიმე კვირის შემდეგ დამირეკეს, რომ საავადმყოფოში მოვსულიყავი. რამდენიმე ანალიზი გამიკეთეს, მერე რაღაც ინექცია გამიკეთეს, რამაც უგონო მდგომარეობაში ჩამაგდო. შემეშინდა, მაგრამ სხვა გზა არ მქონდა”,_ თქვა მან.
ამარს ამისთვის გადაუხადეს დაახლოებით 3100 აშშ დოლარი, რისი უმეტესი ნაწილიც გადაიხადა ფულის დასაბრუნებლად, რომელიც ნასესხები ჰქონდა ოჯახისთვის საკვების შესაძენად.
“ერთ ღამეს თუ ვჭამთ, მეორეს არა. თირკმელების გაყიდვის შემდეგ ვგრძნობ, რომ ნახევრად ადამიანი ვარ. თავს უიმედოდ ვგრძნობ. თუ ცხოვრება ასე გაგრძელდება, შეიძლება მოვკვდე”, – თქვა მან.
ორგანოების ფულზე გაყიდვა ავღანეთში იშვიათი არ არის. ეს ხდებოდა ჯერ კიდევ თალიბების ხელში ჩაგდებამდე. მაგრამ ახლა, ასეთი მტკივნეული არჩევანის გაკეთების შემდეგაც კი, ადამიანები აღმოაჩენენ, რომ გადარჩენის საშუალებებს მაინც ვერ პოულობენ.
შიშველ, ცივ სახლში შევხვდით ახალგაზრდა დედას, რომელმაც თქვა, რომ თირკმელი შვიდი თვის წინ გაყიდა. ვალის გადახდაც მოუწიათ – ცხვრის ფარის საყიდლად ნასესხები ფულის. ცხოველები რამდენიმე წლის წინ წყალდიდობისას დაიღუპნენ და მათ საარსებო წყარო დაკარგეს.
2 700 დოლარი, რომელიც მან თირკმელზე მიიღო, საკმარისი არ არის.
“ახლა იძულებულნი ვართ გავყიდოთ ჩვენი ორი წლის ქალიშვილი. ადამიანები, ვისგანაც ვისესხით, ყოველდღე გვავიწროებენ და გვეუბნებიან, რომ შენი შვილი მოგვეცი, თუ ვერ იხდით”, – თქვა მან.
“ძალიან მრცხვენია ჩვენი მდგომარეობის გამო. ხანდახან ვგრძნობ, რომ ჯობია მოვკვდე, ვიდრე ასე ვიცხოვრო”, – თქვა მისმა ქმარმა.
არაერთხელ გვესმოდა ადამიანების შესახებ, რომლებიც ყიდდნენ თავიანთ ქალიშვილებს.
“მე გავყიდე ჩემი ხუთი წლის ქალიშვილი 100000 ავღანად”, – თქვა ნიზამუდინმა. ეს ნახევარზე ნაკლებია, ვიდრე თირკმელი მიდის, იმის მიხედვით, რაც ადგილზე აღმოვაჩინეთ. ტუჩზე იკბინა და თვალები გაუბრწყინდა.
ღირსება, რომლითაც აქ ხალხი ცხოვრობდა, შიმშილმა დაარღვია.
”ჩვენ გვესმის, რომ ეს ეწინააღმდეგება ისლამურ კანონებს და რომ ჩვენ საფრთხეში ვაგდებთ ჩვენი შვილების სიცოცხლეს, მაგრამ სხვა გზა არ გვაქვს”, – თქვა აბდულ გაფარმა, თემის ერთ-ერთმა ხელმძღვანელმა.
ერთ სახლში შევხვდით ოთხი წლის ნაზიას, მხიარულ პატარა გოგონას, რომელიც სასაცილო სახეებს იღებდა, როცა თავის 18 თვის ძმა შამშულასთან თამაშობდა.
”ჩვენ არ გვაქვს ფული საკვების საყიდლად, ამიტომ ადგილობრივ მეჩეთში გამოვაცხადე, რომ ჩემი ქალიშვილის გაყიდვა მინდა”, – თქვა მამამ.
ნაზია გაიყიდა, რათა გათხოვილიყო ბიჭზე, კანდაჰარის სამხრეთ პროვინციაში. 14 წლის ასაკში მას გააგზავნიან. აქამდე ჰაზრატულაჰამ მისთვის ორი გადასახადი მიიღო.
“მე მის უმეტეს ნაწილს საკვების საყიდლად ვიყენებდი, ნაწილს კი ჩემი უმცროსი შვილის წამლებისთვის. შეხედეთ მას, ის ცუდად იკვებება”, – თქვა ჰაზრატულაჰამ და შამსულას პერანგი ასწია, რათა ეჩვენებინა მისი მუცელი.
არასრულფასოვანი კვების მაჩვენებლების განსაცვიფრებელი მატება მიუთითებს იმაზე, თუ რა გავლენას ახდენს შიმშილი ავღანეთში ხუთ წლამდე ასაკის ბავშვებზე.
ექიმები საზღვრებს გარეშე ორგანიზაციამ (MSF) დაინახა, რომ ბაშვების მაჩვენებელი მათ დაწესებულებებში, რომლებიც მკურნალობენ არასრულფასოვნებას მთელი ქვეყნის მასშტაბით, გაიზარდა 47%-ით, ვიდრე გასულ წელს.
MSF-ის კვების ცენტრი ჰერატში არის ერთადერთი კარგად აღჭურვილი დაწესებულება, რომელიც ემსახურება არა მხოლოდ ჰერატს, არამედ მეზობელ პროვინციებს ჰორსა და ბადგისს, სადაც არასრულფასოვანი კვების მაჩვენებელი 55%-ით გაიზარდა გასული წლის განმავლობაში.
გასული წლიდან მათ გაზარდეს საწოლების რაოდენობა, რათა გაუმკლავდნენ ავადმყოფი ბავშვების რაოდენობას, რომელთა მიღებაც უწევთ. მაგრამ ასეც რომ იყოს, დაწესებულება თითქმის ყოველთვის სავსეა. სულ უფრო ხშირად ჩამოსულ ბავშვებს უწევთ მკურნალობა ერთზე მეტ დაავადებაზე.
ომიდი არასრულფასოვანია, აქვს თიაქარი და სეფსისი. 14 თვის ასაკში ის მხოლოდ 4 კგ-ს იწონის. ექიმებმა გვითხრეს, რომ ამ ასაკში ნორმალური ბავშვი მინიმუმ 6,6 კგ-ს იწონის. დედამისს აამნას მოუწია ფულის სესხება, ბავშვის საავადმყოფოში მისაყვანად.
ჩვენ ვკითხეთ ჰერატში თალიბანის პროვინციული მთავრობის წარმომადგენელს, ჰამედულა მოტავაკილს, რას აკეთებდნენ ისინი შიმშილის დასაძლევად.
“სიტუაცია ავღანეთზე საერთაშორისო სანქციების და ავღანეთის აქტივების გაყინვის შედეგია. ჩვენი მთავრობა ცდილობს დაადგინოს რამდენი გაჭირვებულია. ბევრი იტყუება საყოფარცხოვრებო პირობების შესახებ, რადგან ფიქრობენ, რომ შეუძლიათ მიიღონ დახმარება”, – თქვა მან.
მან ასევე განაცხადა, რომ თალიბანი სამუშაო ადგილების შექმნას ცდილობს.
„ჩვენ ვაპირებთ რკინის მადნის მაღაროების გახსნას და გაზსადენის პროექტის გახორციელებას”. ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ეს მალე მოხდება.
ხალხმა გვითხრა, რომ თავს მიტოვებულად გრძნობდნენ თალიბანის მთავრობისა და საერთაშორისო საზოგადოების მხრიდან.
შიმშილი არის ნელი და ჩუმი მკვლელი. მისი ეფექტი ყოველთვის არ ჩანს მაშინვე.
მსოფლიოს ყურადღების მიღმა, ავღანეთის კრიზისის მასშტაბები შესაძლოა არასოდეს გამოჩნდეს სინათლეზე, რადგან არავინ ითვლის.
