ბარბალობა, ჩემი მეხსიერების შრეებში მკვეთრად შემონახული ქალღვთაების , ბარბალეს (ნაყოფიერების მფარველის) დღესასწაულია და ის , მაგალითად, იმერეთში, არანაკლებ აღინიშნებოდა, ვიდრე ახალი წელი.
მეკვლე-მეფერხე ანუ იმერეთში დამკვიდრებული სიტყვის თანახმად, ოჯახის „მფერხავი“, უმეტესად ბავშვი იყო. (ამ შემთხვევაში მე).
დილაადრიან უნდა წამოვმხტარიყავი. წინა საღამოს, ბებიაჩემი და დედაჩემი, სამზადისის დაწყებამდე, ერთმანეთს შეახსენებდნენ, ხოლმე, კვირხილი ( თხილის მამრობითი ყვავილებიანი ტოტები) არ დაგვავიწყდესო… „მფერხავის“ ტაბაკი სწორედ ამ ტოტებით იყო მორთული.
დილაუთენია გადავდიოდი ეზოდან, სინით ხელში. მასზე მოთავსებული იყო ნაყოფიერების და სიმტკიცის სიმბოლოები: ღერღილი (ან ბრინჯი), ხურდა ფული, ზემოდან დაფენილი კვირხილიანი ტოტები, მარცვლეული ან მარცვლის ფორმის ტკბილეული თუ ნაყოფიც, გადავდიოდი ეზოდან. წაღმა უნდა შემოვბრუნებულიყავი და ისე უნდა შემომეღო ჭიშკარი, მარჯვენა ხელით. ფეხიც მარჯვენა უნდა შემომედგა. დედაჩემი კი (ან ბებიაჩემი) ტრადიციულად შემომცინოდა:
პირველი შემოვდივარ ეზოს ჭიშკარში ,მერე სახლის კარზე ვაკაკუნებ, დედაჩემი მეგებება:
_ მობრძანდი, ფეხბედნიერო! მარჯვენა ფეხი შემოდგი და მარჯვენა ხელით აიღე ღეღილი. წაღმა შემოიარე და შემოაყარე ყველაფერს…
და მეც ვიწყებდი მუჭით ღეღილის აღებას! (ნახევრად მძინავდა) და ასე ერთი წრეს ვუვლიდი და ბუტბუტით „ვთესავდი“ ღერღილს: „ასე გავმრავლდეთ“… „ამდენი ხვავი და ბარაქა“…
მერე უკანა კარით გავდიოდი , შინაური ცხოველების და ფრინველების სადგომ-საქათმეს ვუვლიდი წრიულად და იგივეს ვიმეორებდი. შინ შემოსულს კი მაგიდაზე საგულდაგულოდ ამ დღისთვის მომზადებული უპირველესი სამზარეულო სუფრა მხვდებოდა _ მოხარშული კვახი, ლობიანი და ნიგვზიანი პურები. იქვე იდგა პატარა დოქით ღვინო და ჭიქა… ჩემს სინს შუაში ჩავდგამდი…
ოჯახის დიასახლისს, აღნიშნული აუცილებელი ლობიან-ნიგვზიანის თუ კვახის გარდა, შეეძლო დანარჩენი ყველა სახის კერძი შეემატებინა სუფრისთვის.
არ მახსოვს ამ სუფრაზე სანთელი.
არაერთგან გავრცელებული ინფორმაცია, რომ იმერეთში, თთქოს, ეს დღე მხოლოდ ქათმის ფერხვის დღესასწაული იყო, არასწორია. აქ მეორე დღეს, 18 დეკემბერს გრძელდებოდა ქათმის ფერხვის დღე. მეზობლების ნაწილი ტრადიციის თუ რიტუალის საკმაოდ უსიამო მხარესაც ამკვიდრებდა თუ აგრძელებდა. მაგალითად: არ უნდა გადაგევლო მის ეზოზე, არ უნდა დაგეძახა, არ უნდა მისულიყავი სტუმრად თუ მეგობრულად, თორემ ერთი წიწილაც რომ წაეღო მსუნაგ მელიას მომავალ წელს, „მფერხავს“ დაბრალდებოდა…
ავტორი
