ძილში კბილების კრაჭუნი ალბათ ყველასთვის კარგად არის ცნობილი. ყველაზე ხშირად ეს მოვლენა ბავშვებში გვხვდება, მაგრამ ხანდახან „ჩვევა“ მრავალი წლის განმავლობაში ნარჩუნდება და შეიძლება არა მხოლოდ ღამით, დასვენების დროს, არამედ დღის განმავლობაში, სიფხიზლის პერიოდშიც გამოვლინდეს. მედიცინის ენაზე კბილების კრაჭუნდა ბრუქსიზმი ეწოდება და ზოგიერთი ცნობით, ბრუქსიზმი პლანეტის ყოველ მეექვსე ადამიანში გვხვდება.
მშობლებს, რა თქმა უნდა, აშფოთებს ბავშვის კბილების კრაჭუნის ჩვევა: ხომ არ დააზიანებს ეს უნებლიე მოძრაობები კბილებს ან რა იწვევს მას, ხომ არ იმალება მის მიღმა ჯანმრთელობის რაიმე სერიოზული პრობლემა – ეს კითხვები განსაკუთრებით აღელვებთ მშობლებს.
ორთოდონტების ზარით, ბრუქსიზმის განვითარების არაერთი მიზეზი შეიძლება არსებობდეს, მაგრამ ბავშვობაში ეს საკმაოდ გავრცელებული მოვლენაა და საშიში არ არის.
ბრუქსიზმი საღეჭი კუნთების სპაზმისა და ყბების უნებლიე დაჭიმვის დროს წარმოიქმნება, რაც კბილების ხახუნს და კრაჭუნს იწვევს.
დიდი ხნის განმავლობაში ითვლებოდა, რომ ამ სპაზმს პარაზიტული ინფექცია იწვევდა, კერძოდ ჭიები, რომლებიც გამოყოფენ ტოქსინს, რომელიც ნერვულ დაბოლოებებზე მოქმედებს და განივზოლიანი კუნთების მათ შორის საღეჭი კუნთების შეკუმშვას იწვევს. მაგრამ ეს შეხედულება მცდარი აღმოჩნდა – კბილების კრაჭუნსა და პარაზიტებით ინფიცირებას შორის კავშირი არ არის.
სინამდვილეში, ბრუქსიზმს ყველაზე ხშირად კბილების არასწორი განლაგება და ფსიქო-ემოციური სტრესი იწვევს.
- პირველ ვარიანტში, როდესაც დარღვეულია ზედა და ქვედა კბილების დახურვა, ადამიანი დისკომფორტს განიცდის და ცდილობს მოიშორის ეს უსიამოვნო შეგრძნება. ამ დროს კუნთების უნებლიე რეფლექსური შეკუმშვა ხდება და იწყება კბილების ერთმანეთზე ხახუნი.
- ბრუქსიზმის კიდევ ერთი მიზეზი არის სტრესია, რომლისგანაც სხეული დაცვას ცდილობს. ემოციები იწვევს ცალკეული კუნთების უკონტროლო სპაზმებს. ამიტომ, სიზმარში რთული დღის ან ემოციური აფეთქების შემდეგ, ადამიანი კბილებს კბილებზე აჭერს.
როდისაა ბრუქსიზმი უვნებელი
არ ინერვიულოთ, თუ შეამჩნევთ, რომ ბავშვმა კბილების ღრჭიალი დაიწყო. უფრო მეტიც, ეს არ არის იმის მიზეზი, რომ იგი ჭიებზე შეამოწმოთ. სკოლამდელ ასაკში ბრუქსიზმი ხშირია და დროთა განმავლობაში თავისით გაქრება. რატომ ხდება ასე?
1. პირველი კბილები
ბავშვებში ბრუქსიზმი სამი წლის შემდეგ ჩნდება – ამ დროს ყალიბდება კბილების პირველი თაობა. ბავშვი “ეცნობა” ახალ შეგრძნებას და გაიგებს, თუ როგორ მუშაობს მისი დენტოალვეოლარული სისტემა. მას შეუძლია ყბის დაჭიმვა და კბილების ერთმანეტზე გახახუნება. ჩვეულებრივ, 7-8 წლის შემდეგ ბავშვს ავიწყდება ეს „ჩვევა“.
2. ნეგატიური ემოციებისგან თავის დაღწევა
ბრუქსიზმი ჩვეულებრივ ვლინდება ღამით ძილის დროს. ამ დროს აქტიურდება თავის ტვინის ქერქქვეშა სტრუქტურების მუშაობა, დღისით გროვდება ნეგატიური ემოციები და ტვინი მათ ღამით ათავისუფლებს. ემოციურ მდგომარეობას, თავის მხრივ, შეუძლია კბილების კრაჭუნის პროვოცირება.
ანუ ბრუქსიზმი ფსიქიკის ერთ-ერთი დამცავი მექანიზმია, რომელიც ხელს უწყობს ნეგატიური ემოციების განდევნას და ორგანიზმის დაცვას სტრესის მავნე ზემოქმედებისგან.
ბავშვები, ისევე როგორც მოზრდილები, განიცდიან სტრესს, ამიტომ ძილის დროს მათ შეიძლება განიცადონ ბრუქსიზმის ეპიზოდები.
როდის არის ბრუქსიზმი საშიში
ზოგიერთ შემთხვევაში ბრუქსიზმი ჯანმრთელობის პრობლემაზე მიუთითებს და საჭიროებს სამედიცინო დახმარებას. საღეჭი კუნთების რეგულარულმა სპაზმმა შეიძლება გამოიწვიოს ტკივილი და უარყოფითად იმოქმედოს კბილების მდგომარეობაზე.
პრობლემები წარმოიქმნება, თუ ბავშვს აქვს კბილების არასწორი პოზიცია. ამ შემთხვევაში ბრუქსიზმი იწვევს სტომატოლოგიურ სისტემაზე გადაჭარბებულ დატვირთვას, ძვლოვანი ქსოვილის განადგურებას, მინანქრის აბრაზიას და კარიესის განვითარებას. ქვედა ყბის სახსარი გადატვირთული და დეფორმირებულია.
თუ თანკბილვა სწორია, მაშინ ყველა კბილზე დატვირთვა თანაბრად ნაწილდება და პათოლოგიების განვითარების რისკი მინიმალურია.
ზოგჯერ ბრუქსიზმი ვლინდება, როგორც ისეთი მედიკამენტების გვერდითი ეფექტი, როგორიცაა ანტიფსიქოტიკა ან ანტიდეპრესანტები. ამ რეაქციის შემთხვევაში წამლები უნდა შეიცვალოს.
ნებისმიერ შემთხვევაში, ბრუქსიზმის ზუსტი მიზეზის დასადგენად, სპეციალისტის რჩევაა საჭირო.
