Amnesty International-ის განცხადებით, საქართველოში ქალი მომიტინგეები ძალადობის ესკალაციისა და გენდერული ნიშნით ანგარიშსწორების სამიზნეები არიან.
საქართველოში პოლიცია სულ უფრო ხშირად იყენებს გენდერულ ძალადობას, მათ შორის სექსისტურ შეურაცხყოფას, სექსუალური ძალადობის მუქარას და უკანონო და დამამცირებელ ჩხრეკას პროტესტში მონაწილე ქალების წინააღმდეგ, მშვიდობიანი მომიტინგეების დაშინებისა და დასჯის ფართომასშტაბიანი კამპანიის ფარგლებში.
პოლიციის სისასტიკის სცენები, ასევე უცნობი პირების მიერ მშვიდობიანი მომიტინგეების წინააღმდეგ ძალადობრივი ფიზიკური თავდასხმები საქართველოში შემაშფოთებლად გახშირდა მას შემდეგ, რაც გასულ წელს ქვეყანაში პროევროპული, ანტისამთავრობო პროტესტების ძლიერი ტალღა დაიწყო. სახელმწიფო რეპრესიების წინააღმდეგ, ქალი მომიტინგეები გამბედაობის სიმბოლოებად იქცნენ – მაგრამ ასევე დამცირების, ძალადობისა და ფსიქოლოგიური ძალადობის სამიზნედ, როგორც სამართალდამცავი ორგანოების თანამშრომლების, ასევე უცნობი თანაშემწეების მხრიდან.
„ხელისუფლებას შესაძლოა იმედი ჰქონდა, რომ ქალების მიმართ სექსუალური ძალადობის მუქარით, მათ სახლებში ჩხრეკით, უკანონო სკამზე ჩხრეკითა და თვითნებური დაკავებით, ისინი ჩაახშობდნენ წინააღმდეგობის სულისკვეთებას, შეაჩერებდნენ მომიტინგეებს შემდგომი შეკრებებისგან და გააჩუმებდნენ მათ. ამის ნაცვლად, საქართველოში ქალები უფრო თამამად აჯანყდნენ, დაგმეს ძალადობა, მოითხოვეს სამართლიანობა და რეპრესიები წინააღმდეგობად და დაუმორჩილებლობად აქციეს“, – განაცხადა დენის კრივოშეევმა, „ამნესტი ინტერნეშენალის“ აღმოსავლეთ ევროპისა და ცენტრალური აზიის დირექტორის მოადგილემ.
ბოლო თვეების განმავლობაში, Amnesty International-მა დააფიქსირა მრავალი შემთხვევა მომიტინგეების მიმართ, რომლებიც დაექვემდებარნენ სექსისტურ შეურაცხყოფას და სექსუალური ძალადობის მუქარას, ასევე დამამცირებელ ჩხრეკას გაშიშვლებით. როგორც ჩანს, ასეთი მოპყრობა სულ უფრო მეტად მიმართულია ქალი მომიტინგეების მიმართ და მათზე არაპროპორციულად მოქმედებს. ეს ძალადობები არა მხოლოდ არღვევს საქართველოს კანონმდებლობას, რომელიც კრძალავს ჩხრეკის დროს სრულ გახდომას, არამედ საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა კანონმდებლობას და სტანდარტებს, რომლებიც მიზნად ისახავს ადამიანის ღირსების დაცვას და ადამიანების დაცვას გენდერული ძალადობისგან.
ოპოზიციის ლიდერმა ელენე ხოშტარიამ აღწერა, თუ როგორ ძალადობრივად დააკავა პოლიციამ, გააშიშვლეს და აიძულეს იატაკზე შიშველი წოლა 2025 წლის 28 მარტს დაკავების დროს. მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიუხედავად, ოფიცრებმა უარი თქვეს მედიკამენტებსა და სველ წერტილზე წვდომაზე, მას შემდეგაც კი, რაც მას განუვითარდა ჰიპერტენზია და განმეორებითი ღებინება.
საპროტესტო Facebook ჯგუფის თანადამფუძნებელი კრისტინა ბოტკოველი იძულებული გახდა გაშიშვლებულიყო ხანდაზმული დედის წინაშე, გარდა ამისა, დაემუქრნენ პოლიციის მიერ მათ სახლში 2025 წლის 1 თებერვალს ჩატარებული რეიდის დროს. კრისტინას პანიკის შეტევა დაემართა, რამაც სასწრაფო სამედიცინო დახმარება დასჭირდა.
აქტივისტი ნინო მახარაძე 2025 წლის 13 იანვარს მშვიდობიანი საპროტესტო აქციის დროს დააკავეს და დროებითი დაკავების იზოლატორში პირის გაშიშვლების მიზნით ჩხრეკა ჩაუტარდა. მას არ მისცეს ოჯახის წევრებისა და მეგობრებისთვის ადგილსამყოფელის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების უფლება და მხოლოდ პირის გაშიშვლების შემდეგ მიეცა ადვოკატთან შეხვედრის საშუალება. 5 მაისს მან განაცხადა, რომ პროტესტიდან სახლში დაბრუნებისას ორ მეგობარ ქალთან ერთად ჩასაფრების ობიექტი გახდა. უცნობმა თავდამსხმელმა მათ შეურაცხყოფის მიყენებისას წიწაკის სპრეი და მწვანე საღებავი შეასხურა. როგორც ამბობენ, სამივე ქალმა მიიღო დაზიანებები, მათ შორის ქიმიური დამწვრობა, რის გამოც ჰოსპიტალიზაცია გახდა საჭირო.
მშვიდობიანი მომიტინგეების მიმართ სექსისტური სიტყვიერი შეურაცხყოფა და სექსუალური ძალადობის მუქარა კიდევ ერთი გავრცელებული ტაქტიკაა, რომელსაც სამართალდამცავი ორგანოები იყენებენ დაშინებისა და შევიწროების მიზნით. 2025 წლის 2 თებერვალს, „თბილისი მოლთან“ გამართული დემონსტრაციის დროს, „ამნესტი ინტერნეშენალის“ წარმომადგენელმა დაინახა, თუ როგორ უწოდებდნენ პოლიციელები ქალ მომიტინგეებს „მეძავებს“ და ემუქრებოდნენ მათ და მათი ოჯახის წევრებს. რამდენიმე ქალმა ასევე განაცხადა, რომ ნიღბიანი პოლიციელები გაუპატიურებით ემუქრებოდნენ.
ნათია ძიძიგური, 2024 წლის 19 ნოემბერს გამართული საპროტესტო აქციების დროს დაკავების შემდეგ, იძულებული გახდა დაჩოქილიყო პოლიციის ფურგონში, რომელიც მამაკაცებით იყო გარშემორტყმული, სანამ პოლიციელები მას სექსუალურად შეურაცხმყოფელ სიტყვებსა და ჟესტებს ესროდნენ.
მზია ამაღლობელი, ცნობილი ჟურნალისტი, ორჯერ დააკავეს 2025 წლის 11 იანვარს მშვიდობიანი საპროტესტო აქციების დროს. ორივე შემთხვევაში, იგი პოლიციის მხრიდან სექსისტური ძალადობის მსხვერპლი გახდა, სავარაუდოდ, ბაღვაშის პოლიციის უფროსი აფურთხებდა და ძალადობით ემუქრებოდა. ხელისუფლებამ გამოიყენა ვიდეო, რომელშიც მზია ამაღლობელი პოლიციის უფროსს ურტყამს მათი სიტყვიერი შელაპარაკების შემდეგ, მის წინააღმდეგ სისხლისსამართლებრივი დევნის განსახორციელებლად. მათ უგულებელყვეს ვიდეო, რომელშიც პოლიციის უფროსი მას სექსისტურ შეურაცხყოფას და სიტყვიერ შეურაცხყოფას აყენებს. მზია ამაღლობელი დააკავეს სწრაფი მოსმენის შემდეგ, რომლის დროსაც იგი სასამართლოში კიდევ უფრო უსამართლო გახდა, როდესაც მოსამართლემ უარი თქვა მისი დაცვის არცერთი მტკიცებულების დაშვებაზე. ხელისუფლებამ დღემდე არ გამოიძია არცერთი პოლიციელი, რომლებმაც, სავარაუდოდ, არასათანადოდ მოეპყრნენ და სხვაგვარად შეურაცხყვეს იგი და სხვა მომიტინგეები. გამოძიების დროს არც ერთი ოფიცერი, რომლის წინააღმდეგაც სერიოზული ბრალდებები იყო წაყენებული, მზია ამაღლობელის ან სხვების მიერ, არ შეუჩერებიათ უფლებამოსილება.
ეს ცნობები არ არის იზოლირებული, არამედ, როგორც ჩანს, ქმნის საქართველოს სამართალდამცავი ორგანოების მიერ ძალადობისა და დაუსჯელობის უფრო ფართო ნიმუშს. საქართველოში ქალი მომიტინგეების მიმართ მიმართული დამცირება, სექსისტური რიტორიკა და ფიზიკური ძალადობა თანხვედრაშია მიმდინარე საპროტესტო აქციებში მონაწილეთა დაშინების უფრო ფართო მცდელობებთან. ადგილობრივი ადამიანის უფლებათა დამცველები ხაზს უსვამენ, რომ პოლიციის მხრიდან დამამცირებელი მოპყრობის მრავალი მსხვერპლი, როგორც ქალები, ასევე მამაკაცები, შიშის ან სირცხვილის გამო დუმს.
ასეთი ქმედებები შეიძლება წარმოადგენდეს წამებას ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სასჯელს და არღვევდეს არა მხოლოდ საქართველოს კონსტიტუციას და ეროვნულ კანონმდებლობას, არამედ მის ვალდებულებებს საერთაშორისო სამართლის, მათ შორის გაეროს წამების საწინააღმდეგო კონვენციისა და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად.
„როგორც ჩანს, საქართველოში უკანონო, ინვაზიური და დამამცირებელი შიშველი ჩხრეკა გამოიყენება მომიტინგეების, განსაკუთრებით ქალების, დამცირებისა და დაშინების იარაღად. ეს არის როგორც შიდა, ასევე საერთაშორისო სამართლის აშკარა დარღვევა. საქართველოს ხელისუფლებამ დაუყოვნებლივ უნდა შეწყვიტოს გენდერული ნიშნით ანგარიშსწორების ყველა ფორმა და სამართალდამცავი ორგანოების მიერ ძალის უკანონო გამოყენება, გამოიძიოს საპროტესტო აქციების დროს ძალადობის ყველა ბრალდება და უზრუნველყოს ანგარიშვალდებულება ყველა დონეზე“, – განაცხადა დენის კრივოშეევმა.
