ანტარქტიდაში ფლორიდის ზომის მყინვარი, რომელსაც შეუძლია მკვეთრად გაზარდოს გლობალური ზღვის დონე, უფრო სწრაფად იშლება, ვიდრე ადრე იყო ნაწინასწარმეტყველები, ნათქვამია ორშაბათს ჟურნალ Nature Geoscience-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში.
საერთაშორისო მკვლევართა ჯგუფმა შეადგინა დასავლეთ ანტარქტიდის მყინვარის ტვაიტესის ისტორიული ნაკვალევი – მეტსახელად “განკითხვის დღის მყინვარი” მასიური ზემოქმედების გამო, რაც მის ნგრევას უფრო თბილი ტემპერატურის გამო მოჰყვება. მათ აღმოაჩინეს “წარსულში უკან დახევის განსაკუთრებული ტემპები”, მათ შორის – ბოლო ორი საუკუნის რაღაც მომენტში – პერიოდი, როდესაც მყინვარი წელიწადში 1,3 მილით უკან წავიდა. ეს ორჯერ უფრო სწრაფია, ვიდრე უკან დახევის მაჩვენებელი, რომელიც აღმოაჩინეს 2010-იან წლებში.
„ჩვენ უნდა ველოდოთ დიდ ცვლილებებს მცირე დროში მომავალში, თუნდაც წლიდან მომდევნო წლამდე- როგორც კი მყინვარი თავის კალაპოტში არაღრმა ქედის მიღმა დაიხევს“, – განაცხადა კვლევის თანაავტორმა რობერტ ლარტერმა საინფორმაციო გამოშვებაში, რომელიც თან ახლდა კვლევის პუბლიკაციას.
კვლევაში ჩართული მეცნიერების აზრით, ამ დნობის გამოხმაურება შეიძლება იყოს უზარმაზარი. ”თქვენ არ შეგიძლიათ წაართვათ Thwaites და დატოვოთ დანარჩენი ანტარქტიდა ხელუხლებელი”, – თქვა ალასტერ გრეჰემმა, საზღვაო გეოლოგმა სამხრეთ ფლორიდის უნივერსიტეტიდან და კვლევის თანაავტორმა.
NASA-ს ცნობით, ტვაიტის მყინვარი ერთ-ერთი ყველაზე ფართოა დედამიწაზე, მაგრამ ეს მხოლოდ დასავლეთ ანტარქტიდის ყინულის ფურცლის მცირე ნაწილია, რომელიც შეიცავს საკმარის ყინულს, რომ დნობის შემთხვევაში ზღვის დონე 16 ფუტით აიწიოს.
Thwaites დაფუძნებულია ოკეანის ფსკერზე და არა ხმელეთზე, რაც განსაკუთრებით მიდრეკილია დნობისკენ წყლების დათბობის გამო. 2020 წელს მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ თბილი წყალი დნებოდა ტვაიტის ქვედა დინებას. ადრე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ სათბურის გაზების გამონაბოლქვით გამოწვეული დათბობის 90% შეიწოვება ოკეანეების მიერ და რომ ოკეანეები უფრო სწრაფად თბება, ვიდრე აქამდე ეგონათ.
გარემოს დაცვის სააგენტოს მონაცემებით, ტვეიტების დნობა უკვე შეადგენს ზღვის დონის წლიური აწევის დაახლოებით 4%-ს, რაც ამჟამად არის დაახლოებით 0,12-დან 0,14 ინჩამდე წელიწადში. მსოფლიოს მოსახლეობის 40%-ზე მეტი ცხოვრობს სანაპიროდან 60 მილის მანძილზე, ბევრი იმ რაიონებში, რომლებიც დაიტბორება ზღვის დონის 3 ფუტზე მეტი აწევით.
ეს არ არის პირველი გამაფრთხილებელი ნიშანი იმისა, რომ ტუვეიტები შესაძლოა არასტაბილურ მდგომარეობაში აღმოჩნდნენ გლობალური ტემპერატურის მატების გამო. გასული წლის ბოლოს გადაღებული სატელიტური სურათები აჩვენებს, რომ მყინვარის აღმოსავლეთ ნაწილში ყინულის თაროზე ბზარის ნიშნებია.
„აქ მოვლენები მართლაც სწრაფად ვითარდება“, – განუცხადა მაშინ ჟურნალისტებს ტედ სკამბოსმა, კოლორადოს ბოლდერის უნივერსიტეტის გლაციოლოგმა და საერთაშორისო Thwaites Glacier Collaboration-ის ლიდერმა. “ეს დამაშინებელია.”
ამ კვლევაში ჩართულმა მკვლევარებმა გააფრთხილეს, რომ ყინულის თარო შეიძლება დაცლილიყო ზღვის ფსკერიდან, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ყინულის კლდის კოლაფსი, პროცესი, რომელიც შემდგომში უფრო მეტ დნობას გამოიწვევს.
„ეს გახდებოდა თვითშენარჩუნებული და გამოიწვევდა საკმაოდ დიდ უკან დახევას გარკვეული მყინვარებისთვის“, მათ შორის ტვეიტებისთვის, _ თქვა ანა კროუფორდმა, სენტ-ენდრიუსის უნივერსიტეტის გლაციოლოგმა, ამ კვლევის გამოქვეყნების დროს.
გრეჰემმა თქვა, რომ მის გუნდს არ შეეძლო დარწმუნებით იწინასწარმეტყველა, მთლიანად დაიშლება თუ არა ტუაიტსის მყინვარი, მაგრამ ემისიების შემცირება გადამწყვეტი იქნება რისკის შესამცირებლად.
”ახლა ჩვენ შეგვიძლია რაიმე გავაკეთოთ ამის შესახებ – განსაკუთრებით თუ შევძლებთ ოკეანის დათბობის შეჩერებას,” – თქვა მან.
