გურიაში, კონკრეტულად ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, კვლავ იჩინა თავი დაავადებამ _ ღორის აფრიკულმა ცხელებამ, რომლის სახელიც ამავე სახელწოდების ვირუსს უკავშირდება. ის ხასიათდება მომაკვდინებელი ჰემორაგიული დაავადებით შინაურ ღორებში. ამ ვირუსით ზოგი სახეობის ტკიპაც ავადდება.
უკვე ორი თვეა, ოზურგეთში აქტიურად საუბრობენ, რომ რიგ სოფლებში ბევრი ღორი დაიხოცა. ამ შინაურ ცხოველს, რომლის გამოზრდა და მერე რეალიზება ადგილობრივი მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობის განუყოფელი ნაწილი იყო, 2007 წლიდან სერიოზული საფრთხე დაემუქრა. პროცესი ხან შენელდება, ხანაც ისევ აქტიურდება. ხალხი მაინც ცდილობს, როგორმე ორიოდე ღორი მაინც გამოზარდოს.
ეს დაავადება, როგორც ცნობილია იშვიათად იკურნება. ახასიათებს პერიოდული გააქტიურება ე. წ. “მიძინების” შემდეგ. ადგილობრივები ამას ხსნიან ცხოველის მომრავლების მომენტში ჩასაფრებულ “შავ ჭირად”:
_ არც შავი ჭირია და ზოგადად _ არც ჭირი, საშინელი ვირუსია. თუმცა, ჩვენთვის გაცილებით მეტი უბედურებაა. სოფელში სულ იმით ვიყავით ძლიერი, რომ ღორი, ძროხები, შინაური ფრინველი გვყავდა, ახლა იმის მეათედი აღარ ჰყავს ხალხს.
ხალხი ტრადიციის თუ ჩვეულებრივი საოჯახო შრომითი კულტურის თანახმად, საახალწლოდ განსაკუთრებით სურს დასაკლავი ღორი ჰყავდეს. ახლახან ლიხაურელებს ღორები დაეხოცათ. იძულებული გახდნენ, ყველა დაეკლათ _ სურდათ თუ არა ეს. ძალიან ცუდი მდგომარეობაა ამ მხრივ. ჭირია თუ ცხელებაა, კი გააღარიბა ხალხი. ლიხაურში, რამდენიმე ოჯახს გოჭებიანად დაეხოცა ღორები _ ვერც ერთი ვერ გადაარჩინეს, _ გვეუბნებიან ადგილობრივები.
ნანა ვარშანიძე: “ჩემი მშობლები სოფელ ლიხაურში ცხოვრობენ. შინაური ცხოველები და ფრინველები ჰყავთ, ბევრს შრომობენ. ახლა, როცა სოფელში ასე შრომობს ხალხი, ხან აფეთქდება ეს საშინელება, ხან _ მინელდება. თითქოს, ჩასაფრებულია, ადამიანს რომ სული არ მოათქმევინოს…”
იმავეს გვეუბნებიან მელექედურშიც _ ადგილობრივებს აქაც დაეხოცათ ღორები და ნერვიულობენ, რაღა ამ საახალწლოდ ჩაგვისაფრდა და შემოგვიტიაო.
დიმიტრი ხურციძე, სოფელ ქაქუთის მცხოვრები (ჭანიეთის თემი): “ორი თვის წინ სამი უშველებელი ღორი მომიკვდა. გაჭირვებით და წვალებით ვზრდით, თან ვყვებით და მოულოდნელად ისე კვდება, ვერანაირ სარგებელს ვერ ვნახულობთ.
არ იქნა ამ დაავადების გაქრობა და ასე მოულოდნელად მაინც როგორც იფეთქებს ხოლმე, საკვირველია… ჩემს მეზობლებსაც მოუკვდა. ვისაც ჰყავს, შიშის კანკალით შესცქერის თავის ნაშრომ-ნაწვალებს…”
ღორის აფრიკული ჭირის (მონტგომერის დაავადება) ხასიათდება ციებ-ცხელებით, სხვადასხვა ორგანოს ჰემორაგიული ანთებით და სწრაფი სიკვდილიანობით. განურჩევლად ხნოვანებისა, ყველა ასაკის ღორი ავადდება. გარეული ღორიც ავადდება, თუმცა, ის შემთვისებელია და უძლებს ამ დაავადებას.
“ასეთი არაფერი გამიგია. ღორების მეტს რას ზრდიდნენ ჩვენი ოჯახის წევრები. ეს ვირუსი ღორის ფეკალიაში 150 დღეზე მეტს ძლებსო და გაყინულ ხორცშიც კი 150 დღეს ინარჩუნებს სიცოცხლის უნარსო. ყველაფერი მშრომელ ადამიანს არის შეჩენილი. ახლა ზამთრისთვის ორი უნდა დამეკლა. კიდევ სამი ნაზარდი მყავს და სამომავლოდ ვაპირებდი დატოვებას. იძულებული ვარ, დავკლა. ვირუსი ისეა მოდებული, რომც დაამწყვდიო, შაშვმა რომ გადაიტანოს სადმე ფეკალიის ან დავირუსებული მიწის ნამცეცი, სულ ადვილი შესაძლებელია, ღორები დაავადდესო”, _ გვეუბნება ოზურგეთელი თამუნა ხაჩატურიანი.
“გურია ნიუსი” ამ წლის ზამთარში მომხდარ ფაქტებზეც წერდა, როცა სოფელ ნატანებში ადგილობრივებს ღორები დაეხოცათ. შემდეგ კი თითქოს მინელებული იყო ასეთი შემთხვევები, თუმცა, ახლა ისევ იფეთქა.
“კარგა ხანია, არ ყოფილა ღორის სიკვდილიანობის შემთხვევები. თუმცა, ამ ზამთარში და მას შემდეგ, ახლახანაც, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნატანებში მრავალ ოჯახში დაეხოცათ ღორები.
მე, პირადად, მარტო დამარხვას ვერ ავუთავდი _ ორი მაკე ღორი და სამი ბურვაკი მომიკვდა. ახლახან მეზობლებსაც დაეხოცათ ღორები. რომ არ იჩინოს თავი პერიოდულად ამ ავადმყოფობამ, არ იქნება”, _ გვითხრა სოფელ ნატანების მკვიდრმა თამაზ ტუღუშმა.
როგორც “გურია ნიუსს” უთხრეს, მაშინ სოფელ შემოქმედშიც იყო ანალოგიური ფაქტები.
” კი, იყო, მოკვდა აქაც და მერე ერთს დამარხვაც შეეზარა. სადღაც ბუჩქნარში მკვდარი რომ ნახა, იქაურობას ცეცხლი მოუკიდა და ღორიც დაწვა, ეგონა.
თავიდანვე უნდა დაიმარხოს მკვდარი ღორი. ამჯერად კი გადავრჩით, მაგრამ ხომ უნდა იცოდეს ადამიანმა, რომ ელემენტარული უსაფრთხო და სანიტარული ზომები დროულად გაატაროს”, _ გვითხრა მაშინ ერთ-ერთმა შემოქმედელმა ქალბატონმა.
“გურია ნიუსი” სეს-ის გურიის რეგიონულ სამსახურს დაუკავშირდა და ჰკითხა, თუ არსებობს გამოსავალი, რომ ხალხი ასე აფორიაქებული არ იყოს.
“სამწუხაროდ, წინაწარ არავინ იცის, რა მოხდება. დრო და დრო ხდება აფეთქებები, რაც ამ აფრიკულ ცხელებას ახასიათებს. ზოგადად საჭიროა, ღორი აცრილი ჰყავდეს მოსახლეობას. ეს თავად უნდა გააკეთოს ყველამ _ შეიძინოს საჭირო პრეპარატი და აცრას ცხოველი.
აფრიკული ცხელება ხშირად იჩენს ხოლმე თავს, როცა ცხოველი მომრავლდება. დაავადების სწრაფი გავრცელება შეიძლება მოახდინოს ჩიტის გადატანილმა ფეკალიის ნამცეცმაც კი, რომელშიც ვირუსია. ასეთი სამწუხარო რეალობის მოწმე ვართ ხოლმე. მაქსიმალურად ფრთხილად უნდა ვიყოთ. სხვა რა გზაა?!” _ გვითხრა აღნიშნული სამსახურის თანამშრომელმა ჯუმბერ ხომერიკმა.
გურიაში აფრიკული ცხელების კვლავ მოულოდნელად გააქტიურებამ გამოიწვია ის, რომ ბაზარში ცოცხალი გოჭის ფასი (ერთი კილოგრამი) ახლა 25 ლარი ღირს.
ავტორი
