“ ჩვენი ხე(ლ)ებით“_ მოდით, ბუნებას რაც წავართვით, მცირედით მაინც დავუბრუნოთ უკან!

ტყის ეკოსისტემების მდგრადი მართვა სასიცოცხლო მნიშვნელობისაა არა მხოლოდ თავად გარემოს სიჯანსაღისთვის, არამედ, ადამიანის ყოველდღიური ყოფის, მისი კეთილდღეობისთვისაც. სამწუხაროდ, ადამიანების დიდი ნაწილი ამას ვერ აცნობიერებს და მხოლოდ მომხმარებლურად ექცევა გარემოს, ტყეებს. ბევრს ვსაუბრობთ ჩვენი ქვეყნის ლამაზი ბუნების შესახებ, მაგრამ ყოველი ფეხის ნაბიჯზე ვხვდებით დაბინძურებულ გზისპირებს, ნაგავსაყრელად და საკანალიზაციო არხებად ქცეულ მცირე მდინარეებს,  ნარჩენებით მოფენილ “საქეიფო“ ადგილებს. სამწუხაროდ, ჩვენი ყოველდღიურობის ნაწილია სხვადასხვა საუკუნეში, სხვადასხვა მიზეზით გაჩეხილი, გახრიოკებული ნატყეურები.

ეს განსაკუთრებით იმგვარ ადგილებს ეხება, რომლებიც, შესაძლოა, უცხოელი ვიზიტორების მიზიდულობის არეალი არაა, მაგრამ ადგილობრივ თემებში პოპულარულია. სწორედ ამგვარი ადგილის შესახებ გიამბობთ, რომელიც ადგილობრივი ახალგაზრდების ზრუნვის შემდეგ, საინტერესო, ლამაზ და მოწესრიგებულ დასვენების კერად იქცევა.

ეს ტერიტორია, სოფელ ბუკისციხესა და საყვავისტყის (დაბლაციხის თემი) მომიჯნავედ მდებარეობს. აქ, ჯერ კიდევ გასული საუკუნის სამოცდაათიან წლებში, ჩოხატაურელმა მეტყევეებმა, რომელსაც საკოლმეურნეობათაშორისი სატყეო მეურნეობის დირექტორი მამია მამალაძე ხელმძღვანელობდა, ულამაზესი შერეული ტყე გააშენეს. სამწუხაროდ, სახელმწიფო მიწის დიდი ტერიტორია 90-იან წლებში პირწმინდად გაიჩეხა. ძველი ტყის მასივიდან მხოლოდ რამდენიმე მუხის და რცხილის, აკაციის გიგანტური ხე, სოჭისა და ნაძვის მცირე კორომი, რამდენიმე შავი ფიჭვის ხეღა შემორჩა (სხვათაშორის, სოფელ ბუკისციხის სხვა უბანში, რამდენიმე მოქალაქის ძალისხმევით გადარჩა მაშინ გაშენებული ტყე და ეს ულამაზესი კორომი, ახლა სოფლის, ამ კუთხის მშვენებაა).

90-იან წლებში ჩადენილი ვანდალიზმის გამოსწორება არც ისე ადვილი გამოდგა – ტყემ თვითაღდგენა ვეღარ შეძლო, დაიწყო მიწის ფერდობების კოროზია და მეწყრული პროცესები. აქვე, მოსახლეობამ სტიქიური ნაგავსაყრელი მოაწყო _ სოფლიდან ნაგვის გატანა სულ რამდენიმე წელია დაიწყო, თუმცა, ამ ტერიტორიის სიახლოვეს ნაგვის ყუთების განთავსება მარტივი _ არა, მაგრამ საჭირო კია.

არადა, სწორედ ამ ტერიტორიას ჩაუდის მცირე ანკარა მდინარე  ორპირა, აქვეა საერთო სარგებლობის წისქვილი,  მოსახლეობისთვის საყვარელი “საქეიფო“ და საბანაო “ჭა“. ცოტა ზევით მდინარის კალაპოტში ძველი ჩამურის (ღომის საცეხვი) გათლილი ქვით ნაშენი მოწყობილობის ნაშთები და ასევე, მცირე ჩანჩქერიანი საბანაო “ჭაა“.

_ ეს ადგილი იმითაცაა მნიშვნელოვანი, რომ მიმდებარე ტერიტორიიდან მარაგდება ბუკისციხე და მოსაზღვრე სოფლები სასმელი წყლით, მოსახლეობა აგროვებს ტყის მეორეულ პროდუქტებს _ მარწყვს, მაყვალს, ეკალას… ახალგაზრდები მოდიან საბანაოდ ან დროის ერთად გასატარებლად…. მოკლედ, საჭირო და ლამაზი ადგილია, თუმცა, ზრუნვა და ხელის შევლება სჭირდება. მოვლითა და მზრუნველობით აქაურობა ადამიანებს მეტ სიამოვნებას მიანიჭებს და წყლის დებეტის შემცირების, ხანძრების, დაბინძურების რისკებისგანაც მეტად დაცული ვიქნებით,  _ ამბობს აკაკი სიხარულიძე, რომელიც სოფელ ბუკისციხეში ცხოვრობს და საინტერესო პროექტის _ “ ჩვენი ხე(ლ)ებით“! დირექტორია.

აკაკი სიხარულიძე

საზოგადოებისთვის ცნობილია, რომ საქართველოში ტყის მდგრადი მართვის გაუმჯობესებას ჩვენი პარტნიორი ქვეყნები უჭერენ მხარს და ფინანსურადაც ეხმარებიან. ჯერ კიდევ 2023 წელს, ტყის მდგრადი მართვის საკითხებზე პროექტ ECO.Georgia-ს ინიციატივით,  გამოცხადდა საპროექტო იდეების კონკურსი, რომელიც რვა სამიზნე მუნიციპალიტეტს, მათ შორის, მთელ გურიას მოიცავდა. ECO.Georgia საქართველოში სატყეო სექტორის რეფორმის განხორციელების მხარდაჭერის პროექტია, რომელიც კლიმატის მწვანე ფონდის (GCF), გერმანიის ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ფედერალური სამინისტროს (BMZ) და შვეიცარიის განვითარებისა და თანამშრომლობის სააგენტოს (SDC) მიერ ფინანსდება და გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის საზოგადოებისა (GIZ) და საქართველოს მთავრობის მიერ ხორციელდება. პროექტში, საწყისი ეტაპიდანვე აქტიურად იყო ჩართული ადგილობრივი მუნიციპალური თვითმმართველობა.

სწორედ ამ კონკურსში გაიმარჯვა ახალგაზრდების ჯგუფის პროექტმა “ჩვენი ხე(ლ)ებით“! რომლის ფარგლებში, პირველ ეტაპზე, დონორების მცირე გრანტით, გაიწმინდება/მოწესრიგდება პაწია მდინარის ორპირას ტერიტორიაზე სტიქიური ნაგავსაყრელი, მოეწყობა საპიკნიკე, საცეცხლე ადგილები; გასუფთავდება ეკალ-ბარდებისგან საბანაო “ჭა“ ორ მცირე ჩანჩქერზე, შეკეთდება თითქმის დანგრეული საერთო სარგებლობის წისქვილი, დაიდგმება ბიოტუალეტები, შემოკავდება მავთულით ღობე, რომ ნარგავები პირუტყვისაგან იყოს დაცული….

_ მუშაობა უკვე დავიწყეთ და პირველ რიგში, მდინარის ხეობაში მიმავალი გზის გაწმენდა დაგვჭირდა _ დიდთოვლობის გამო ჩამოწოლილი იყო მიწის მასა, მოთხრილი დამტვრეული ხეებით ჩახერგილი იყო გზა.  ასევე, შემდგომი მუშაობისთვის აუცილებელია, ეკლებისგან გაიწმინდოს ხეები, გზისპირები, საბანაო “ჭები“, ჩანჩქერები. სამწუხაროდ, აღმოჩნდა, რომ ძველ წისქვილს შეკეთებით ვეღარ  დავიხსნით დანგრევისგან – მთლიანად ჩამპალია და ხის მასალის, სახურავის მთლიანად შეცვლა დაგვჭირდება, _ ამბობს პროექტის სტაფის წევრი მამუკა მამალაძე.

მამუკა მამალაძე

საქმე იმაშია, რომ თუნუქის სახურავი, რომელიც წვიმისგან იცავდა წისქვილს, უცნობმა პირებმა მსხვილკალიბრიანი სანადირო ტყვეიებით დაცხრილეს, ჩამდინარე წყლმა კი დაალპო ასწლოვანი ხვიმრი, საფქვილე, საყრდენები…

წისქვილის ტყვიებით დაცხრილული სახურავი

ამიტომ, სახსრების დაზოგვის მიზნით, სამუშაოს დიდი ნაწილის გაკეთება საკუთარი ხელით, ენთუზიასტების დახმარებით მოუხდებათ. პროექტის მონაწილეები იმედს იტოვებენ, რომ სოფლის ახალგაზრდობა მეტ ინიციატივას გამოიჩენს და ერთად ბევრ პრობლემას გადაჭრიან. სხვათა შორის, მამუკა მალე ენერგოეფექტურობის სფეროში მაგისტრი გახდება და მიაჩნია, რომ ტყის მდგრადი განვითარება მცირე თემებში თვითინიციატივებით გარემოს, ტყეების მოვლასთან, განახლებადი რესურსების გამოყენებასთან პირდაპირ კავშირშია.

ლუკამ, რომელიც ასევე პროექტის მონაწილეა, ტურისტული მასპინძლობის, ღვინის ტურიზმის ცოდნა ევროპის სამი ქვეყნის წამყვან უნივერსიტეტებში მიიღო. იგი ტარაგონის, პორტოს და ბორდოს უნივერსიტეტების მაგისტრია და ევროპის საუკეთესო ადგილებში მიიღო პრაქტიკული ცოდნა.

_ ნებისმიერ ადამიანს სჭირდება ბუნებასთან უშუალო კონტაქტი, ხმაურისგან, პრობლემებისგან, დიდი ქალაქებისგან განტვირთვა… ეს სიმშვიდე, წისქვილის ხმა, მეგობრებთან პიკნიკი, სტუმრების გამასპინძლება, კამკამა წყალში ბანაობა, შესაძლოა, მძიმე და გადაქანცული კვირის შემდეგ ყველაზე კარგი დასვენება, ახალი გეგმების დასახვის ბიძგი გახდეს….ეს, რაც შეეხება ჩვენს ჯანსაღ ცხოვრებას; მეორე მხრივ, ეს პაწია მდინარე კარგი მაგალითია, თუ რა პროცესები ხდება დღეს ჩვენს პლანეტაზე _ ჩემი ბავშვობის მერე, თვალდათვალ წყალმარჩხი ხდება. ჩვენ კი რით ვეხმარებით?!  ვჭრით ხეებს, ვყრით ნაგავს, პლასტმასის ნარჩენებს, არ ვრგავთ ახალ ხეებს… იქ, სადაც ორპირა გამოედინება, ის წყაროებიც იღებენ სათავეს, რომლითაც რამდენიმე სოფელი უგემრიელესი წყლით მარაგდება. მართალია, გლობალურ მოვლენებზე გავლენის მოხდენა ძნელია, მაგრამ ჩვენს გარშემო ვითარების შეცვლა ხომ შეგვიძლია?! მოდით, ბუნებას რაც წავართვით, მცირედით მაინც დავუბრუნოთ უკან! _ ამბობს ლუკა სიხარულიძე.

ლუკა სიხარულიძე

_ მიგვაჩნია, რომ ბუნებაში მინიმალური ჩარევაა საჭირო. ამიტომ, მხოლოდ ბუნებრივ მასალებს გამოვიყენებთ.

გავწმინდეთ დამეწყრილი გზა, უკვე დავიწყეთ მარტივი საფეხურების გამოჭრა მდინარესთან, წისქვილთან, “ნაჩამურალთან“ მისასვლელად. მოვამზადეთ საცეცხლე კონსტრუქციები, რომლებიც მავთულბადით და მეორადი აგურით დამზადდება; ასევე, მეორადი მასალით “პადონებით“ მოვამზადეთ საპიკნიკე მაგიდები და სკამები, იწმინდება მისასვლელი გზები ეკალ-ბარდებისგან.

მთავარი სამუშაო მაინც წისქვილის განახლება იქნება, რადგან სახურავი და ხის ნაწილი სრულიად გამოუსადეგარია, მიწითაა ამოვსებული და ალაგ-ალაგ ჩამტვრეულია ქვაში ამოკვეთილი წყალსადინარი ღარი… მიხარია, რომ შევინარჩუნებთ წისქვილის ქვებს, ბორბალს, წყლის დამცემს… საინტერესოა ჩვენი წინაპრების პრაქტიკული გათვლები _ წისქვილის წინ ამოშენებულია მოვარდნილი წყლისგან დამცავი ქვის კედელი, რომელსაც ვწმენდთ და გავამაგრებთ… მოკლედ, საქმე ბევრია და მოხალისეებს შეუძლიათ შემოგვიერთდნენ, _ ამბობს აკაკი სიხარულიძე.