საქართველოს პროკურატურამ 2019 წლის 20-21 ივნისს რუსთაველის გამზირზე განვითარებული მოვლენების შესახებ გამოძიება დაიწყო.
11 ივლისს საქართველოს პროკურატურამ განცხადება გაავრცელა:
“ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება, თბილისის პროკურატურის საგამოძიებო სამმართველოს წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეზე 2019 წლის 20-21 ივნისს თბილისში, საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვასა და აღდგენაში შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან უფლებამოსილების ძალადობით და იარაღით გადამეტების ფაქტებზე. აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე,დაადგინა კონვენციის მე-3 მუხლის დარღვევა პროცედურულ ნაწილში და სახელმწიფოს დაევალა გარკვეული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარება, მათ შორის დაზარალებულთა მონაწილეობით საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარება შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან ღონისძიების სწორად დაგეგმვის და ძალის გადამეტების დადგენის მიზნით.
სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილების და რეკომენდაციების გათვალისწინებით, ეფექტური გამოძიების ჩატარების უზრუნველსაყოფად დაზარალებულების მონაწილეობით ამ დროისთვის რუსთაველის გამზირზე ტარდება საგამოძიებო მოქმედებები, რომელიც შესაძლებლობას მისცემს გამოძიებას სრულად აღადგინოს დანაშაულის სურათი და მოახდინოს შესაძლო დანაშაულის ჩამდენი პირების იდენტიფიცირება“.
“2019 წლის 20 ივნისთან დაკავშირებით არის სერიოზული კითხვები. კერძოდ, იმასთან დაკავშირებით, თუ რატომ მიიყვანა სამინისტროს მაშინდელმა ხელმძღვანელობამ საქმე რეზინის ტყვიების გამოყენებამდე“, _ ასე უპასუხა პრემიერ-მინისტრმა, ირაკლი კობახიძემ ჟურნალისტების კითხვას, თუ სადამდე შეიძლება მივიდეს 20 ივნისის საქმესთან დაკავშირებით გამოძიება და იკვეთება თუ ყოფილი შს მინისტრის, გიორგი გახარიას პასუხისმგებლობა:
“ბუნებრივია, ამაზე ჩვენ ვერ ვისაუბრებთ. კარგია, რომ სტრასბურგის სასამართლომ ჩვენს ქვეყანას დაავალა ამ საკითხის დამატებით გამოძიება. 20 ივნისთან დაკავშირებით არის სერიოზული კითხვები. კერძოდ, იმასთან დაკავშირებით, თუ რატომ მიიყვანა სამინისტროს მაშინდელმა ხელმძღვანელობამ საქმე რეზინის ტყვიების გამოყენებამდე. ეს არის მთავარი კითხვა, რომელსაც პასუხი უნდა გაეცეს. ვნახოთ, რას დაადგენს გამოძიება“, _ განაცხადა კობახიძემ.
პარტიაში “გახარია საქართველოსთვის” ამბობენ, რომ 6 წელი ჰქონდა “ოცნებას”, გამოეძიებინა ეს საქმე:
“6 წელი ჰქონდა “ოცნებას“, გამოეძიებინა ეს საქმე. უცნაურია, რომ ამ ამბებიდან ერთი წლის თავზე გახდა გიორგი გახარია პრემიერი, იყო “ოცნების” სიის პირველი ნომერი და ითვლებოდა ერთ–ერთ ძლიერ, წარმატებულ შინაგან საქმეთა და პრემიერ–მინისტრად.
ჩვენთვის ნათელია, რა ამოძრავებს “ქართულ ოცნებას” _ დღეს “ოცნება” მიიჩნევს, რომ გიორგი გახარია არის ბიძინა ივანიშვილის მთავარი პოლიტიკური მოწინააღმდეგე და ერთადერთი ადამიანი, ვისაც შეუძლია ეს რეჟიმი ჩამოშალოს. შესაბამისად, ველოდებით რომ არა მხოლოდ 20 ივნისზე, არამედ კიდევ ბევრ სხვა მოვლენებზე აღძრავენ საქმეს, ველოდებით, რომ გავრილოვსაც ჩამოიყვანენ, რომ კიდევ უფრო მკაფიო გახდეს რა მოხდა 2019 წელს მათი გადმოსახედიდან და ეს არის უბრალო სპექტაკლი მათი ამომრჩევლებისთვის“, _ განაცხადა პარტიის წევრმა თამარ კეკენაძემ.
გამოძიების ფარგლებში პროკურატურის მიერ დაბარებულ პირებს შორისაა ჟურნალისტი მერაბ ცაავაც, რომელიც იმ ღამით რუსთაველის გამზირზე “გურია ნიუსისთვის” მუშაობდა.
“20 ივნისს, დარბევის დროს როცა დავზიანდი, ვიმყოფებოდი პარლამენტის წინ. როცა სპეცრაზმმა აქციის მონაწილეები დაშალა, ვიდექი პარლამენტის შადრევანთან ახლოს, ტელეფონით ფოტო და ვიდეო მასალას ვუგზავნიდი რედაქტორს, რა დროსაც, მომხვდა რეზინის ტყვია. მაგ დროს ჩემს ირგვლივ არ იყვნენ აქციის მონაწილეები _ მხოლოდ პოლიციელები იმყოფებოდნენ. რეზინის ტყვია ხელში და გულმკერდის არეში მომხვდა _ ხელი დამიზიანდა, გულმკერდის არეში დაბეჟილობა მქონდა. სასწრაფომ რესპუბლიკურ საავადმყოფოში გადამიყვანა სადაც აღმომიჩინეს დახმარება“, _ იხსენებს ჩვენთან საუბარში მერაბ ცაავა და ამბობს, რომ 20 ივნისის საქმეზე გამოძიების ფარგლებში მონაწილეობის მისაღებად რამდენიმე დღის წინ დაურეკეს.
“პროკურატურიდან დამირეკეს, რათა მიმეღო მონაწილეობა საგამოძიებო ექსპერიმენტში პარლამანტთან 20 ივნისის საქმეზე, მონაწილეობა ადვოკატებთან შეთანხმებით მივიღე. პროკურატურას აინტერესებდა რეზინის ტყვიის მოხვედრის დროს სად ვიმყოფებოდი, როგორ ვიდექი და პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორია საიდან დავტოვე.
მე გამომძიებლებს ვუთხარი, რომ დეტალურად ვერ ვეტყოდი, ზუსტად სად ვიდექი, რადგან იმ დღიდან უკვე დიდი დრო გავიდა. დაახლოებით ვიდექი პარლამენტის წინ შადრევანსა და ტროტუარს შორის, უფრო ახლოს შადრევანთან. დაახლოებით, რაც მახსოვდა, ვაჩვენე ის ადგილები, სადაც ვიმყოფებოდი“, _ ამბობს ცაავა.
“დიდი იმედი არ მაქვს, რომ დამნაშავეებს 6 წლის შემდეგ მიაგნებენ. ძალიან დიდი დრო ჰქონდათ ამისთვის“, _ ამის შესახებ 2019 წლის 20-21 ივნისის მოვლენების დროს დაზარალებულმა მაკო გომურმა საგამოძიებო ექსპერიმენტის შემდეგ მედიასთან განაცხადა.
მაკო გომურმა აღნიშნა, რომ 2019 წლის 20-21 ივნისს, რაც მოხდა, სისტემური დანაშაული იყო და ეს თითოეული პირის პასუხისმგებლობაა, ვინც ამ სისტემაში იყო.
ინფორმაციისთვის, 2019 წელს 20-21 ივნისს პარლამენტთან განვითარებულ მოვლენებს წინ უძღოდა თბილისში მართლმადიდებლობის საპარლამენტთაშორისო ასამბლეის 26-ე გენერალური სესია, რა დროსაც პარლამენტის პლენარულ სხდომათა დარბაზში, პარლამენტის სპიკერისთვის განკუთვნილი ადგილიდან, დელეგატებს ასამბლეის პრეზიდენტმა, რუსეთის დუმის დეპუტატმა, კომუნისტური პარტიის წევრმა, სერგეი გავრილოვმა მიმართა, რომელიც სხდომას უძღვებოდა. გავრილოვის საქართველოს პარლამენტში გამოჩენას ოპოზიციის და საზოგადოების პროტესტი მოჰყვა. პარლამენტთან დაწყებულმა აქციამ ძალადობრივი სახე მიიღო.
ოფიციალური მონაცემებით, 20-21 ივნისს 275 ადამიანი დაზარალდა, მათ შორის იყო 187 სამოქალაქო პირი, 40-მდე ჟურნალისტი, 73 პოლიციის თანამშრომელი. მიყენებული დაზიანებების გამო, ქირურგიული ჩარევა 28 პირს დასჭირდა. ასევე დადასტურებულია, რომ რეზინის ტყვიით გამოწვეული ტრავმის შედეგად, ორმა დემონსტრანტმა დაკარგა ცალი თვალი, რამდენიმე დაზარალებულს მნიშვნელოვნად დაუზიანდა მხედველობა.
2024 წლის 7 მაისს, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ, 2019 წლის 20-21 ივნისს ანტისაოკუპაციო აქციის დროს დაზარალებული მოქალაქეების საჩივრებზე (26 პირის საქმე) სახელმწიფო ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის დამრღვევად სცნო.
ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ გაიზიარა საია-ს არგუმენტები და საქმეზე ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-3 მუხლის (წამების აკრძალვა) უფლების პროცედურული დარღვევა დაადგინა, ამასთან, სასამართლომ მომჩივანთა სასარგებლოდ სახელმწიფოს ჯამში 153 600 ევროს გადახდა დააკისრა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ სახელმწიფომ არ ჩაატარა ეფექტიანი გამოძიება, რის გამოც მთავრობას გამოძიების ჩატარება დაავალა, ხოლო დანარჩენ მუხლებთან მიმართებით აღინიშნა, რომ დარღვევები სუბსიდიარობის პრინციპიდან გამომდინარე, გამოძიების წარმართვის შემდგომ შეფასდება.
