ლანჩხუთში, ქალაქის ცენტრალურ ადგილზე, ყოფილი უნივერმაღის შენობიდან ძველი სასტუმროს შენობის მიმდებარე ტერიტორიის ჩათვლით, რომელიც ისე იყო გადატვირთული, რომ ქალაქის ცენტრს, ფაქტობრივად, ბაზრის ფუნქცია ჰქონდა შეთავსებული, მერიის ზედამხედველობის სამსახურმა რამდენიმე დღის წინ რეიდი მოაწყო და გარე მოვაჭრეებს ტერიტორია დაატოვებინა.
“კატეგორიულად დაუშვებელია საკვები პროდუქტები ღია ცის ქვეშ იყიდებოდეს, მით უმეტეს, თევზი და ყველი. სირცხვილია ქალაქის ცენტრში უსიამოვნო სუნი და ანტისანიტარია იყოს. ალტერნატიული ფართის პრობლემა ნამდვილად არაა, უბრალოდ, მეტი აქტიურობა და მონდომება გვმართებს, რომ ბოლოს და ბოლოს, ქალაქი ქალაქს დაემსგავსოს”, _ ამბობენ ადგილობრივ ხელისუფლებაში.
ლანჩხუთში საზოგადოების ნაწილი სოლიდარულია გარემოვაჭრეთა მიმართ და მუნიციპალიტეტის მაღალჩინოსნებს ურჩევენ, რომ ალტერნატიული სივრცე გამოყონ მათთვის აგრარული ბაზრის მოსაწყობად.
ნინია ბარამიძე, ლანჩხუთელი აქტივისტი, ჟურნალისტი:
“ვინც ჩემსავით “ევროპებში” არ ხართ ნამყოფი, გეტყვით, იტალიაში, ნეაპოლში, გარიბალდის ძეგლთან ახლოს სულ გარე ვაჭრობაა. მანდ მოვუსმინე ნინო ჩხეიძის სიმღერებს, “ნასკებსა” და ტრუსებზე იყო ქართული წარწერები.
თურქეთშიც, იზმირის ცენტრალურ ქუჩაზე, სადაც ნაბიჯი რომ გადადგა, სხვისი ნაბიჯის გადადგმას უნდა ელოდო, იქაც ყიდიან სამკაულებს, ნერგებს, გაზეთებს და ასე შემდეგ.
დღეს გარე მოვაჭრეებს პირდაპირ ვუთხარი, რომ აღდგომას რაც ტროტუარზე ხდებოდა, იყო სრული კოშმარი, ისიც ვუთხარი, რომ აქ მაინც არავინ გააჩერებდა.
ერთ-ერთმა გარე მოვაჭრემ მითხრა, რომ პენსია ბანკში მიდის, წამალს ვერ ვყიდულობ, ყველაფერი გადაამოწმეთ, საათი რომ დავაგვიანო და წამალი ვერ მივიღო, შეიძლება მოვკვდეო.
მეორე, შავებში ჩაცმული ქალბატონი ტირილით მოთქვამდა, რომ ამ ცოცხით და სხვადასხვა მცენარის თესლით განა რა უნდა ვიშოვო იმდენი, რომ მთავრობისგან შემოთავაზებულ “სავაჭრო ცენტრში” გადასახადი ვიხადოო… თან პლუს ამას, ბისერებისთვის და ყვავილის ნერგისთვის იქ ვინ შემოვაო.
ახალგაზრდა ქალბატონმა ნონამ, რომელიც ძალიან გამწარებული იყო, მითხრა, რომ შევედი იმ ბაზარში და ვერაფერი რომ ვერ გავყიდე, გამოვედი გარეთო.
როგორ ფიქრობთ, სიცივეში, წვიმაში და თოვლში დგომა სიამოვნებთ და იმიტომ დატოვეს ბაზარი?
სანამ თქვენ, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერია დაინტერესდებოდით ამ თემით, მე მანამდე ვიყავი დაინტერესებული. მოწმეა ომარ ხუციშვილი, რომ მეც არ მომწონს გარე ვაჭრობა, მით უმეტეს, რძის პროდუქტის, თევზის და ასე შემდეგ, მაგრამ ის, რომ ბისერები, მწვანე მცენარეები და “ნასკი” არ ავნებს გარე სივრცეს, ორჯერ ორი ოთხია. ამავდროულად, თუ ესენიც არ გვინდა გარე სივრცეში, შესთავაზეთ არა “იმერეთის” ბაზრობა, არამედ ალტერნატიული სივრცე, “აგრარული ბაზარი”, რომელიც თავისუფლადაა შესაძლებელი, განთავსდეს ძველი სასტუმროს შენობის გვერდითა მხარეს”.
ნონა სივსივაძე: “იყოს გარე ვაჭრობა, მაგრამ მოწესრიგებული, ოღონდ ერთ შერჩეულ ადგილზე და არა ასე მიმოფანტული. რომ ეცოდინებათ ერთი ადგილი, ყველა მივა იქ. მოწესრიგებულიც იქნება და ქალაქის იერსახეც არ დაუშნოვდება”.
დალი ტორჩინავა: “თბილისი და საქართველოს სხვა ქალაქები ერთი დიდი ბაზარია, რაც ამაზრზენია. უცხოეთში, ერთადერთი, გარეთ რაც იყიდება, არის წყალი, ჩაი და ყავა”.
ნათია ჩაჩუა: “ხუთ ქვეყანაში ვარ ნამყოფი, არსად ძირს დაყრილი პროდუქტი არ მინახავს. გარე ვაჭრობას სხვა მიდგომა უნდა _ ყველაფერი არ უნდა იყიდებოდეს. ეს ქალაქის ცენტრია, ისედაც ერთი ციდა. რას გავს? მე, როგორც მოვაჭრეს კი არა, როგორც მოქალაქეს, არ მომწონს!”
ლალი ხუხუნაიშვილი: “ეგ იმის ბრალია, რომ ლანჩხუთში სასოფლო ბაზარი არაა. ვაკეთებთ ახალ ბაზარს ავტობანთან _ ვინ წავა იქ, სამეგრელოს საზღვართან?”
თამაზ იმნაიშვილი, ანალიტიკოსი, სამხედრო ექსპერტი: “19 ქვეყანაში ვარ ნამყოფი, ყველგან მიღებულია გარე ვაჭრობა, მალფუჭებადი პროდუქტების გარდა, თავისი სანიტარული და ქალაქების მმართველობის მიერ დაწესებული ნორმატივებით. ვენეციაშიც, პარიზშიც, ბერლინშიც, ბრიუსელშიც, ნიუ იორკშიც… სხვათა შორის, ვაშინგტონში მხოლოდ უქმე დღეებში და ისიც მხოლოდ სპეციალურად გამოყოფილ ადგილებში… და ისინი თვლიან, რომ ეს ქალაქური კულტურის ნაწილია. ასე რომ, ეს ძალიან სათუთი თემაა და ღრმად შესწავლას და სწორ დაგეგმარებას მოითხოვს”.
ფაქტია, რომ რთული სოციალური მდგომარეობის, სიღარიბის და უმუშევრობის მაღალი მაჩვენებლის ფონზე, გარე ვაჭრობის სრულად აკრძალვა და მრავალი თვითდასაქმებულის ულუკმაპუროდ დატოვება არამართებული იქნება. თუმცა, ისიც ფაქტად რჩება, რომ ქუჩაში გაშლილ დახლებზე, მტვერსა და ანტისანიტარიაში მრავლად გვხვდება მალფუჭებადი პროდუქტი _ ერთად იყიდება რძის ნაწარმი და თევზი, ხილი თუ ბოსტნეული, ფქვილი და ასე შემდეგ. გარე მოვაჭრეების მიერ გასაყიდად გამოტანილი პროდუქტების ხარისხი, მათი შენახვისა და რეალიზაციის პირობები პირდაპირ კავშირშია თითოეული ჩვენგანის ჯანმრთელობასთან. იქედან გამომდინარე, რომ გარე ვაჭრობა კანონგარეშე საქმიანობაა, შესაბამისად, ის საკვები პროდუქტები, რომლებიც ქუჩაში ნებართვის გარეშე იყიდება, შეუმოწმებელია და მის ხარისხზე პასუხისმგებელიც არავინაა. ასე რომ, სასწორის ერთ მხარეს თვითდასაქმებული ადამიანის ლუკმა-პური დევს, მეორე მხარეს კი _ ჩვენი ჯანმრთელობა.
მოვაჭრეებს, რომელთაც დღის ბოლოს საკუთარი ჯაფით მოპოვებული შემოსავალი სახლში მიჰქონდათ, ძნელად ეთმობათ თანხის გამომუშავების ერთადერთი წყარო.
“გაჭირვების გამო გვიწევს ქუჩაში დგომა. არ ვართ წინააღმდეგები, ჩვენც გვქონდეს სამსახურები, დღეში რამდენჯერმე ყავა მოვადუღოთ და მერე, თვის ბოლოს, “კარტაზე” დარიცხული ფული ავიღოთ. ჩვენ კი პურის ფული რომ წავიღოთ სახლში ქუჩა-ქუჩა გვიწევს წანწალი. ვის უხარია აქ დგომა?!
ძლივს ორ თეთრს ვშოულობდით და აწი რას ვიზამთ, არ ვიცით. დავიჯერო, სხვა ყველაფერი გადასარევადაა ლანჩხუთში? ყველა ქალაქშია გარე ვაჭრობა, მაგრამ არ დაქცეულა ქვეყანა. გვეუბნებიან, ბაზარში შედითო. როგორ? რანაირად? რით უნდა გადავიხადოთ გადასახადი?! განა, რას ვვაჭრობ იმდენს, სახლში ჩემს მოწეულს და გაკეთებულს თუ რამეს გავყიდი ესაა”, _ ამბობენ გარე მოვაჭრეები.
საგულისხმოა, რომ გარევაჭრობის თემა ლანჩხუთში წლებია, აქტუალურია. ქალაქის ცენტრში არსებული ამ პრობლემის მოსაგვარებლად ქმედითი ნაბიჯების გახორციელებას ლანჩხუთის მერია 2019 წლის ზაფხულში შეეცადა და იმ არგუმენტით, რომ ქალაქის ცენტრალური ქუჩის ახალ განაშენიანებას გეგმავდა, გარე მოვაჭრეებს ალტერნატიული ფართი შესთავაზა სპორტული სკოლის მიმდებარე ტერიტორიაზე. თუმცა, როგორც დრომ აჩვენა, მერიის ეს მცდელობა უშედეგო აღმოჩნდა და დროის მოკლე მონაკვეთში გარე მოვაჭრეები ისევ ძველ ადგილებს დაუბრუნდნენ.
“რა ალტერნატიული ფართი?! ადგნენ და ისევ ღია ცის ქვეშ გადმოგვყარეს, თან უფრო უარეს პირობებში. არადა, რომ გეკითხათ, გარე ვაჭრობის მოსაწესრიგებლად კუთხე გამოყვეს და მოაწყვეს, თუმცა, არც დახლი დაუდგამთ და არც გადაუხურავთ იქაურობა. ავდარში ქარსა და წვიმას მიჰქონდა იქ ყველაფერი”, _ ამბობდნენ მაშინ გარემოვაჭრეები.
ავტორი
