დღეს წმინდა ბარბარეს ხსენების დღეა. ბარბარობას არაერთი ტრადიცია არის შემორჩენილი. მაგალითად დღეს დილიდანვე ცხვება ოჯახებში ლობიანები. mshobeli.ge-ისთან მღვდელ- მონაზონი ანდრია (სარია) შემდეგ მოსაზრებას გამოთქვამს ამ ტრადიციაზე.
“ ჩვენთვის უცნობია რაიმე სასწაული, რითაც შესაძლებელი იქნებოდა ლობიანისა და წმინდა ბარბარეს დაკავშირება. ეს სუფთა წარმართული ტრადიცია გახლავთ. მაგალითად, ხორბალი, მარილი პანაშვიდის ჟამს, ღვინო წირვისას, სეფისკვერი, კვერცხი სხვადასხვა სახით გამოიყენება, მაგრამ ლობიანის საღვთისმსახურო ან სიმბოლური დანიშნულება ეკლესიისთვის უცხოა.
კორნელი კეკელიძის, ივანე ჯავახიშვილის ნაშრომებში გვხვდება ღვთაება ბარბალე, რომლის თაყვანისცემა სწორედ დეკემბრის თვეს ემთხვევა, თან ეს ღვთაება მდედრობითი სქესისაა. ბარბარე – ბორბ- თან, ბორბალთან, მრგვალ ფორმასთან, მზესთან იგივდებოდა(ასეთი თქმულებაც არსებობს), მას საქართველოს ყველა კუთხეში განადიდებდნენ. ბედის მფარველ ღვთაებად მიიჩნევდნენ. როგორი გუნებითაც შეხვდებოდა კაცი ბარბალეს დღესასწაულს, მთელი წლის განმავლობაში მსგავსი ხასიათი დაჰყვებოდა. ისტორიკოს სერგი მაკალათიას თქმით: ბარბალეს მზესა და ბედს ერთად ურწყავდნენ. სვანებში – ბარბლაში, ზანები ბარბოლის უწოდებდნენ. ბარბალეს ბომონს მიართმევდნენ მსხვერპლს(ქრისტიანებს მკაცრად ეკრძალებათ ნაკერპალის მიღება, ვინაიდან თანამოზიარე ხდებოდა ავტომატურად იმ რიტუალისა), მის სახელზე ცხვებოდა კვერები, ბასილიკები, ხოლო მეთექვსმეტე საუკუნიდან ლობიანები.
თვითონ ლობიო XVI საუკუნეში შემოვიდა ევროპაში და იქიდან გადმოვიდა ჩვენში, მანამდე ფიზიკურად შეუძლებელი იქნებოდა ლობიანის წმინდა ბარბარესთან გაიგივება. ქრისტიანისთვის შეუფერებელია ლობიანის მისადაგება ბარბარობასთან, როგორც მეკვლეობისა. წმინდა იოანე ოქროპირი ბრძანებს: “ვინც, სახლიდან გამოსული, კოჭლსა და მახინჯს შეხვდება და ამას “ნიშნად” მიიჩნევს, იგი სატანურ საქმეს ჩადის, რადგან დღეს უბედურებად აქცევს არა ადამიანთან შეხვედრა, არამედ ცოდვილი ცხოვრება”. ქრისტიანობამ იცის განწმენდის, სულის განახლების წუთები, ეს გახლავთ აღსარება, ზიარება. ეს არის უმაღლესი დამბეჭვდელი ბედნიერებისა ადამიანის გულში.“
გურიაში ბარბარობას ფეხადობა არის. ეს ტრადიცია დღესაც არის შემორჩენილი და დიდი ყურადღება ექცევა ვინ შემოვა სახლში.
ჟურნალ “თბილისელებთან“ ეთნოლოგი როზეტა გუჯეჯიანი ვრცლად საუბრობს ამ დღეს რა რიტუალები სრულდება ან სრულდებოდა.
“საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში ბარბარობის დღესასწაულზე სხვადასხვა სნეულებისგან განსაკურნებლად დედლის ან მამლის შეწირვა ხდებოდა. მაგალითად, ქართლ-კახეთში ბარბარეს თვალის ტკივილის მოსარჩენად და სახადით დასნეულებულის განსაკურნებლად მამლის შეწირვას აღუთქვამდნენ და ცოცხალ მამლებს მისი სახელობის ეკლესიასთან უშვებდნენ; იმერეთში სახადით დაავადებულს მამალს თავზე შემოავლებდნენ, შემდეგ მას თავს, ფეხებსა და ფრთებს წითლად შეუღებავდნენ და ბარბარეს „შვილებად” მიჩნეული „ბატონების“ სახელზე გაუშვებდნენ; რაჭასა და იმერეთში წითელათი ან „ყვავილბატონებით“ დასნეულებულს დედალს მიუყვანდნენ, რომელსაც წინასწარ წითლად შეღებავდნენ და წითელი ნაჭრებით შეამკობდნენ; ლენტეხში ერთმანეთზე გადაბმულ ორ მრგვალ კვერს სწირავდნენ ქალღმერთს და თან შესთხოვდნენ, თვალის სინათლე არ მოგვაკლდესო. შეწირვა სახლში მზის მხარეს, ოჯახის უფროსი მანდილოსნის მიერ სრულდებოდა. ლოცვისა და შესაწირის შეწირვის დროს შემწირველის გარდა თვალები ყველას დახუჭული ჰქონდა. გურული ექიმი ქალი ათივე თითზე მიიკრავდა ანთებულ სანთელს და ილოცავდა: „წმიდა ბარბალეო, ჩემი აქიმობა ამ წელიწადში გამიმართლე, დუუცვეთელი ქენი და წაღმა დამიგვირგვინე“. გარდა თვალის ჩინისა და სახადისგან დამცველისა, წმიდა ბარბარემ ბავშვთა დაცვის ფუნქციაც შეიძინა.
სვანების დაკვირვებით, ერთი ძალიან მნიშვნელოვანი ემპირიული ცოდნა დაგროვდა: რა დღესაც იქნებოდა ბარბარეს დღესასწაული, ყველა შემდგომი დიდი დღესასწაულიც სწორედ ამ დღეს დაემთხვეოდა. მაგალითისთვის: წლევანდელი ბარბარობა, ახალი წელი, შობა და ძველით ახალი წელი ხუთშაბათს ემთხვევა. მათ შორის იყო კარგი და ცუდი დღეები. თუ, ვთქვათ, ბარბარობა სამშაბათ დღეს დაემთხვეოდა, იტყოდნენ, ცუდი წელიწადი დგებაო, რადგან ამ დღეობის სამშაბათს მოსვლამ ცუდი ჭირნახული და მოსახლეობის (განსაკუთრებით – ქალების), ავადმყოფობა და სიკვდილიანობა იცისო. სწამდათ, რომ წელი კარგი იქნებოდა, თუ ბარბარობა ოთხშაბათს, ხუთშაბათს ან შაბათს გათენდებოდა – ამ შემთხვევაში მოსახლეობა მთელი წელიწადი უზრუნველყოფილი იქნებოდა კარგი ამინდით, კარგი მოსავლით, მშვიდობიანობით და ასე შემდეგ.
წმიდა ბარბარეს ქართულ ყოფაში მესაქონლეობისა და შინაური ფრინველის მფარველის ფუნქციაც მიენიჭა. ბარბარობის პარალელურ სახელად ჩამოყალიბდა ტერმინი „ფერხობა“ და „ქათმის ლოცვა“. ამ დღეს ოჯახის დიასახლისი ან სპეციალურად მეკვლედ შერჩეული პიროვნება დღესასწაულს კრუხ-წიწილასაც მიულოცავდა, მათი გამრავლებისა და დაცვისთვის კი სპეციალური რიტუალები სრულდებოდა. გურულებმა ბარბარობას „ფეხადობა“ ანუ „ქათმის ფერხვა” იცოდნენ. მოიწვევდნენ „კაი ფეხის“ მეზობელს და სახლში ღომის ან სიმინდის მარცვლებს მოაყრევინებდნენ. ხალხს ღრმად სწამდა, რომ, „თუ კაი ფეხის კაცმა, გინდა ქალმა, გიფერხა ქათამი ბარბარობას, იმ წელიწადს ყოლიფერი კაი და ბევრი იქნება შენსას“. ბარბარობას მეკვლეობა რაჭაშიც სცოდნიათ. ბარბარობას ოჯახის უფროსი ქალი ადგება ყველაზე ადრე, დაანთებს ცეცხლს, გავა გარეთ და საბძლიდან კალათით შინ შეიტანს ბზეს, რომელსაც სახლში შესვლისთანავე მოაბნევს ძირს და თან იტყვის: „ჩიე, ჩიე, ჩიე, ვარია და ყვინჩილე, ვარია და ყვინჩილე“ – და მხოლოდ ამის შემდეგ შეუძლიათ ოჯახის დანარჩენ წევრებს ფეხზე წამოდგომა.
ქართლში, ამ დღესასწაულზე დილით ტახტზე ქერის ან სიმინდის მარცვალს დაყრიდნენ, მოსულ მეკვლეს ზედ დააბრძანებდნენ, ფეხებს მოაკეცვინებდნენ და თან დასძახოდნენ: „მეკვლევ, კარგად მოიკეცე, რომ წრეულს კრუხებმა კარგად გამოჩეკონ და წიწილები ბლომად მოგვცენო“. ამ დღეს ნაბადმოსხმულ კაცს შინ არ შეუშვებდნენ – ამბობდნენ, ნაბდიანი კაცის შინ შესვლამ მობუზული წიწილები იცისო.“
