ერთი შეხედვით თვალს შეჩვეული რეალობაა, როცა ბაზარში შედის მომხმარებელი და ყიდულობს ყველაფერს, რაც მას სურს. უმეტესად, ეს სასურსათო პროდუქტს ეხება და ასეთია ოზურგეთის ბაზარიც (შპს “სოფლის ნობათი”), სადაც თითქმის ყველა დასახელების ხილ-ბოსტნეული, რძის ნაწარმი თუ ცოცხალი შინაური ცხოველი და ფრინველი იყიდება.
ჩვენ ხშირად ვწერთ სტატიებს ფასების თაობაზე, მოულოდნელ თუ მოსალოდნელ ცვლილებებზე, რაც მომხმარებლებს ძალიან აინტერესებთ და ასე ვთქვათ, მათი ბჭობის ძირითადი საგანია.
თუმცა, ამჯერად სხვა თემაზე, უფრო სწორად კურიოზულ მომენტებზეც შევჩერდებით, რაც ერთი შეხედვით თითქოს “შეუმჩნეველია”, თუმცა, ადვილი შესაძლებელია, რომ სავალალო შედეგამდე მიგვიყვანოს.
ახლახან ოზურგეთის ბაზრის შესასვლელთან ყუთებით დალაგებულ პომიდორს საეჭვოდ ლურჯი ფერი ჰქონდა.
სოფელში მცხოვრებმა (და არა მარტო) მეურნემ კარგად იცის, რომ პომიდორს შაბიამნის შესხურება სჭირდება. ეს არის კირის და შაბიამნის წყალხსნარი, რომლის გარეშე ამ მცენარის არსებობა ნაკლებად წარმოსადგენია.
როგორც წესი, ჩვენთან, გურიაში, პომიდორი მწიფობას, ძირითადად, ივლისის ბოლოს იწყებს და აგვისტოში უკვე კარგად შემოდის.
ახლახან კი ასეთი სურათი ვნახეთ _ ბაზრის შესასვლელთან განთავსებული იყო პომიდვრით სავსე ყუთები, რომელსაც საეჭვო, ფერმკრთალი ლურჯი წერტილები მხოლოდ ზემოდან ჰქონდა. მოშორებით ერთ-ერთ ხილ-ბოსტნეულის მაღაზიაში იგივე პომიდორი, ოღონდ გაფერადებელი იყიდებოდა. იქ ფასი 2.50 ლარი იყო, აქ კი ერთ კილოგრამს 4 ლარს აფასებდნენ.
ეჭვი რახან გაგვიჩნდა, იქვე მდგარ ქალბატონს კითხვა დავუსვით:
_ ქალბატონო, ამ პომიდორს თქვენ ყიდით? ასეთი საეჭვო ლურჯი წინწკლები რატომ აქვს?
_ მერე შენ რა გაწუხებს, რამ შეგაწუხა? _ შემოგვედავა ქალბატონი და მოულოდნელად სადღაც მიიმალა.
გამყიდვლის გარეშე დარჩენილი პომიდვრიანი ყუთების სიახლოვეს სხვა ქალბატონი მოვიდა და გვითხრა, რომ “ბატონი სადღაც გავიდა და მალე დაბრუნდებაო”.
რა თქმა უნდა, ამაოდ ველოდეთ…
ერთი შეხედვით ამ “შეუმჩნეველი” ფაქტის მიღმა აშკარად ჩანს თაღლითობა _ მოვაჭრე შედარებით იაფად შემოტანილ პომიდორს, ლურჯ სითხეს ასხურებს და თითქმის გაორმაგებულ ფასს ადებს, როგორც ადგილობრივ ბაღჩა-ბოსტნებში მოკრეფილს(?!)
საღებავი პომიდორს სწრაფად მოშორდა თითის გადასმითაც კი, თან მას ყუნწის სიახლოვეს არსად ლურჯი ფერი არ ეტყობოდა. ზოგადად კი, ნაყოფი ღეროზე თავდაყირა აბია და შეწამვლისას სითხე ყუნწთან მეტად ესხურება, შესაბამისად, ფერი იქ უფრო მეტადაა გამოკვეთილი.
_ კი მიკვირდა, ამ დროს, თან ასეთი პომიდორი აქ ჯერ კიდევ არაა შემოსული. თან გარეგნული ფორმა აქაურ ვარდისფერ პომიდორს სხვანაირი აქვს. ყველაზე ადრე ნასაკირალიდან შემოაქვთ ხოლმე. აგვისტოს დასაწყისში… ამას აფერისტობა არ ჰქვია? _ კითხვა-პასუხით ჩაერთო ჩვენთან საუბარში ბაზრიდან გამოსული მომხმარებელი ლიანა შავიშვილი და გვითხრა, რომ ამის შესახებ მის ახლო-მახლო ყველას ეტყოდა, რომ არ მოტყუებულიყვნენ.
შპს “სოფლის ნობათის” დირექტორი, სოსო სიხარულიძე დაგვეთანხმა, რომ მსგავსი რამ მასაც შეუმჩნევია, თან გასულ წელსაც.
საკითხავია, ეს ლურჯი ფერის სითხე, რაც დასხურებულია პომიდორზე, ნამდვილად შაბიამანია? ასე თუ არის, მოწამვლის საფრთხე ნაკლები იქნება, თუმცა, ვინ იცის, რა საღებავია გამოყენებული?!
ოზურგეთის ბაზარში მუდამ იყიდება რძე და რძის ნაწარმი, რომელსაც, ძირითადად, სოფლებიდან ჩამოსული ადამიანები ყიდიან. უმეტესობა მათგანის შრომასა და სისუფთავეში ეჭვს ვერც შეიტან. თუმცა, ზაფხულის მზის ქვეშ, ასფალტზე პლასტმასის ბოთლით დადგმული რძის გაყიდვა, რომელიც ხანდახან ლამის ადუღების პირასაა მისული, შეიძლება?
_ შვილებს გეფიცები, ჩემი ძროხების რძეა. სამი სული მყავს. რა ვქნა, ვყიდი. ქატო ისეა გაძვირებული, ძლივს ავუდივარ მათ კვებას, _ საწყალობლად შემოგვეპასუხა ერთი ქალბატონი.
როცა ვუთხარით, რომ ჩვენ მის საკუთრებაზე კი არ ვედავებოდით, არამედ ამ ფორმით რძის გაყიდვაზე მივუთითეთ, კვლავ კითხვები დაგვისვა:
_ აბა რით გავყიდო? რაში ჩავასხა? რა ვქნა, მითხარით… _ კვლავ შეშინებული ხმით გვკითხა.
“გურია ნიუსი” სეს-ის გურიის რეგიონული სამმართველოს უფროსს მანანა ერქომაიშვილს ესაუბრა:
_ დღეს მე სწორედ ამ ბაზარში ვიყავი (საუბარია 19 ივლისზე. ავტ). ასეთი ფაქტები თავად ვნახე და მკაცრადაც მივუთითე. ეს პირველად არ გამიკეთებია. რთული ვითარებაა. ზოგადად, პირველად ტარაში უნდა ჩაისხას რძე, სათანადო დახუფვის წესით. მეორად ტარაში ჩასხმა არაფრით არ შეიძლება და ეს არაერთხელ განვუმარტეთ მათ, თუმცა, ბევრი კვლავ თავისას აგრძელებს. გარდა ამისა, რძე ისე არ უნდა გაიყიდოს, თუ პირუტყვი ბრუცელოზზე გამოკვლეული არაა, _ გვითხრა მან.
კითხვაზე, რა უნდა მოიმოქმედოს სოფლის მცხოვრებმა, რომელიც არც ინდმეწარმეა და არც რომელიმე მცირე ბიზნესის წარმომადგენელი, უბრალოდ, აქვს შინამეურნეობა და ამით სურს ოჯახის რჩენა, ერქომაიშვილმა გვიპასუხა:
_ ოჯახური წარმოების კანონში არის მუხლი, რომელიც სწორედ ოჯახურ წარმოებას არეგულირებს. სუბიექტს შეუძლია გაყიდოს კვერცხი, რძე თუ თაფლი. ჰყავდეს 30 სკამდე ფუტკარი, წელიწადში სამასი ფრთა ქათამი, ხუთი სული პირუტყვი… მათ მიმართ სახელმწიფოს ისედაც გამარტივებული აქვს მიდგომა და როგორმე თავად უნდა დაიცვან წესები, რომელიც არც ისე რთულია.
_ ქალბატონო მანანა, მათ დაჟინებით მკითხეს, აბა, რძე რაში ჩავასხათო. სიმართლე გითხრათ, ვერც მე ვუპასუხე დაზუსტებით…
_ პირველადი ტარა რომ მოიპოვონ, ადვილად შესაძლებელია. ასევე, უნდა მოიპოვონ, შეიძინონ სპეციალური აპარატი, რომლის მეშვეობით შესაძლებელია ბოთლში რძის ჩასხმის შემდეგ მისი მოხუფვა. აუცილებელია ვარგისიანობის ვადის დაცვა… _ გვითხრა მანანა ერქომაიშვილმა.
მან გვითხრა ისიც, რომ ეს ყველაფერი არაერთხელ აუხსნა სოფლის პროდუქტით, რძის ნაწარმით მოვაჭრე ადამიანებს.
გასაგებია, რომ ქალბატონი მანანა სიმართლეს ამბობს, თუმცა, როცა შედეგი არ ჩანს, არის თუ არა საჭირო, მიდგომა და წესები გამკაცრდეს? დღეს, როცა გარემო, კლიმატი, ჰაერი შეცვლილია, როცა დიდია დაბინძურების საფრთხე ყველა მიმართულებით, ხომ შეიძლება მოულოდნელად სავალალო ფაქტის წინაშე აღმოვჩნდეთ?!
ავტორი
