ჯერ კიდევ 2013 წელს, თვითმმართველობის რეორგანიზაციისთვის საჭირო კანონპროექტის წარდგენისას, საქართველოს პარლამენტის რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტის თავმჯდომარემ სხდომაზე განაცხადა: “გამგეობებში უამრავი ხალხია დასაქმებული, რომლებიც ხელფასს არაფრის კეთებაში იღებენ. ამიტომ, მოხდება ერთგვარი ფორმულის დადგენა, რომლითაც ადგილობრივ თვითმმართველობებში დასაქმებულთა რიცხვი განისაზღვრება. 30 საბაზო თანამშრომელი იქნება გამგეობებში და ყოველ 500 ამომრჩეველზე _ ერთი თანამშრომელი“.
რა შეიცვალა მას შემდეგ? არიან თუ არა საჯარო სამსახურებში დასაქმებული ადამიანები მმართველი პარტიის ზეგავლენის ქვეშ, როგორც ყოველთვის? უფრო მეტი ფული იხარჯება თუ არა ბიუჯეტიდან ბიუროკრატიული, ხშირად დუბლირებული სამსახურების შესანახად? იღებენ თუ არა მოქალაქეები გაღებული ხარჯების შესაბამის სერვისებს? არის თუ არა გაუმჭვირვალე საკადრო და ფინანსური პოლიტიკა კორუფციის მაღალი რისკის შემცველი? საჭიროა თუ არა საჯარო სამსახურებს იმ ზომით არსებობა, რაც საკმარისი იქნება სახელმწიფოს მიზნების ეფექტურად გასახორციელებლად? _ აი, კითხვები, რომლებიც ჯერ კიდევ მწვავედ დგას ჯერ კიდევ ევროკავშირის კანდიდატი ქვეყნის – საქართველოს წინაშე.
ზემოთ ნახსენები 2013 წლიდან, 11 წელი გავიდა. მაშინ, ჯერ კიდევ ახალი “ქართული ოცნება” ირწმუნებოდა, რომ კონცეფცია _ 30 საბაზო საჯარო მოხელეს პლუს _ თითო 500 მოსახლეზე, კარგ ანალიზს, წინა ხელისუფლების დროს საჯარო მოხელეების საარჩევნო რესურსად გამოყენების მახინჯი სისტემის დანგრევის სურვილს და საერთაშორისო გამოცდილების ეფუძნებოდა.
ჩვენ უკვე გავეცანით ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიაში არსებული სამსახურების ჩამონათვალს და იქ დასაქმებული საჯარო მოხელეების რაოდენობას.
ჯერ კიდევ გასული წლის ნოემბერში, “გურია ნიუსმა” საჯარო ინფორმაციის გამოთხოვის მიზნით ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერიასაც მიმართა: “ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერს ბატონ ალექსანდრე სარიშვილს! გთხოვთ, კანონის გათვალისწინებით, დაუყოვნებლივ მოგვაწოდოთ ინფორმაცია ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში რამდენი საჯარო მოხელეა (პერსონალური მონაცემების გარეშე), რა სამსახურებია, რა სახის აიპ–ები, სიპ–ები. რამდენი ადამიანი მუშაობს და სახელმწიფო ბიუჯეტიდან რამდენი ადამიანი იღებს ხელფასს (როგორც შტატიანი, ისე შტატგარეშე თანამშრომელი).
ასევე, 2024 წელს რამდენი ლარით დაფინანსდა მთლიანი სახელფასო ფონდი და 2025 წელს რამდენი ლარითაა დაგეგმილი სახელფასო ფონდის დაფინანსება. ზემოთ აღნიშნული ინფორმაციის დაგვიანებით მოწოდების ან მოუწოდებლობის შემთხვევაში კანონის შესაბამისად წერილობით შეგვატყობინეთ მიზეზი“.
საჯარო ინფორმაციის გამოთხოვიდან მეორე დღეს, 12 ნოემბერს, ლანჩხუთის მერიიდან, კერძოდ კი მუნიციპალიტეტი მერიის ადმინისტრაციული და სამართლებრივი უზრუნველყოფის სამსახურიდან წერილი მივიღეთ, რომელშიც ნათქვამია: “მიმდინარე წლის 12 ნოემბრის თქვენი წერილის პასუხად გაცნობებთ, რომ “საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 40-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, წერილზე პასუხს წარმოგიდგენთ 10 დღის ვადაში სხვა საჯარო დაწესებულებიდან ინფორმაციის მოძიების და დამუშავების საჭიროებების გამო“.
საინტერესოა, რატომ საჭიროებს მუნიციპალიტეტის მერიაში დასაქმებული ადამიანების რაოდენობა, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების მიერ დაფუძნებული აიპ-ების, სიპ-ების შპს-ების რაოდენობის და საშტატო რიცხოვნების ცოდნა სხვა დაწესებულებებიდან ინფორმაციის გამოთხოვას. ასევე, გაუგებარია, რატომაა საჭირო ათი დღე იმისთვის, გავიგოთ რამდენს ხარჯავს ჩვენი გადასახადებით შევსებული ბიუჯეტი საჯარო მოხელეების შესანახად.
და კიდევ მეტი; ამ პასუხის მიუხედავად, დღემდე, ზემოთ აღნიშნული ინფორმაცია არ მიგვიღია! საჯარო ინფორმაციის გაუცემლობა კანონდარღვევაა და სახელმწიფო სამსახურების მთავარ – გამჭვირვალობის პრინციპს არღვევს.
ამასთან, ოფიციალური პასუხის არარსებობამ შესაძლოა, ინფორმაციის სიზუსტეზეც იმოქმედოს, რადგან ჩვენ იძულებული ვართ, ის ინფორმაცია მოგაწოდოთ, რის მოძიებაც ღია წყაროებზე დაყრდნობით შევძელით.
მას შემდეგ, რაც ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში რეორგანიზაცია გახორციელდა, მუნიციპალური მერიის დაქვემდებარებაში ფუნქციონირებს მერიის რვა სამსახური: 1. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერიის ქონების მართვის და სოფლის მეურნეობის სამსახური; 2. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერიის საფინანსო-საბიუჯეტო სამსახური; 3. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერიის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური სერვისების სამსახური; 4. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერიის ინფრასტრუქტურის, სივრცითი მოწყობისა და ეკონომიკის სამსახური; 5. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერიის ადმინისტრაციული და სამართლებრივი უზრუნველყოფის სამსახური; 6. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერიის განათლების, კულტურის, ძეგლთა დაცვის, ტურიზმის, სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა სამსახური; 7. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის სამსახური; 8. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერიის შიდა აუდიტის სამსახური. რაც შეეხება ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სამხედრო სამსახურს, ის, როგორც სხვა მუნიციპალიტეტებში, 2024 წლის გაზაფხულამდე მერიის დაქვემდებარებაში იმყოფებოდა, თუმცა, რეორგანიზაციის შემდგომ, თავდაცვის სამინისტროდან იმართება.
ამის გარდა, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში მოქმედებს ათი იურიდიული პირი _ შვიდი ა(ა)იპ და სამი_ შპს (მუნიციპალიტეტის 100%-იანი წილით).
ა(ა)იპ-ების საქმიანობა მოიცავს შემდეგ სფეროებს: სკოლამდელი განათლება, კულტურა, სპორტი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვა, მუნიციპალიტეტის დასუფთავება, გარე განათება, გამწვანება, მუნიციპალური ტრანსპორტის ფუნქციონირება.
შპს-ების საქმიანობის სფეროს კი წარმოადგენს ტურიზმის, ქალთა ფეხბურთის განვითარების ხელშეწყობა, მუნიციპალური სტადიონის ფუნქციონირება.
თუ რამდენი პირია დასაქმებული მერიის სხვადასხვა ფორმის იურიდიულ პირებში, თავად მერია-საკრებულოში, ზუსტი მონაცემები არ გვაქვს.
ირკვევა, რომ 2023 წელს, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან, რომელიც მაშინ 30.8 მილიონ ლარს შეადგენდა, საჯარო მოხელეთა შრომის ანაზღაურებაზე, ჯამურად, შვიდი მილიონ 220 ათას 400 ლარი გაიხარჯა. 2024 წლის ბიუჯეტში ეს ხარჯი მზარდი იყო და დაგეგმილი რვა მილიონ 174 ათას 700 ლარით იყო. თუმცა, შესაძლოა, ფაქტობრივი ხარჯვა მეტი იყოს.
რაც შეეხება ხარჯებს; ჩვენ ხელთ გვაქვს 2023 წლის ბიუჯეტის ცხრა თვის შესრულების ანგარიში რომლის მიხედვით ირკვევა, რომ იმ პერიოდში ა(ა)იპ “კეთილმოწყობისა და მომსახურების ცენტრში” დასაქმებულთა შრომის ანაზღაურებისთვის ბიუჯეტმა 226 089 ლარი გაიღო. შტატგარეშედ დასაქმებულთა ანაზღაურებისთვის კი _ 939 304 ლარი გაიხარჯა. ა(ა)იპ “სკოლამდელი საგანმანათლებლო-სააღმზრდელო ცენტრის სახელფასო ფონდმა კი 1 776 222 ლარი შეადგინა, შტატგარეშე თანამშრომლებზე კი 104 595 ლარი მიიმართა.
ბიუჯეტის ამავე ანგარიშის მიხედვით, ა(ა)იპ “საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრის” თანამშრომელთა ანაზღაურებას 2023 წლის პირველ ცხრა თვეში 118 789 ლარი მოხმარდა, შტატგარეშე თანამშრომლებზე კი 25 925 ლარი გაიხარჯა. ა(ა)იპ საფეხბურთო სკოლის თანამშრომელთა ხელფასებისთვის 53 630 ლარია გახარჯული, შტატგარეშე თანამშრომლებზე კი 213 243 ლარი გაიცა. ა(ა)იპ “სპორტული ცენტრის თანამშრომელთა შრომის ანაზღაურების დასაფინანსებლად ბიუჯეტმა გასული წლის პირველ ცხრა თვეში 60 875 ლარი გაიღო, შტატგარეშე თანამშრომელთა დაფინანსებისთვის კი 273 578 ლარი მიიმართა. ა(ა)იპ “სახელოვნებო სკოლათა გაერთიანების” თანამშრომელთა შრომის ანაზღაურებისთვის _ 302 077 ლარი, შტატგარეშეთათვის _ 23 620 ლარი.
ა(ა)იპ “კულტურის დაწესებულებათა გაერთიანების თანამშრომელთა შრომის ანაზღაურებამ გასული წლის ცხრა თვეში 288 429 ლარი შეადგინა; შტატგარეშეებზე კი 344 814 ლარი მიიმართა.
რაც შეეხება შპს “ტურიზმისა და სოფლის მეურნეობის ხელშეწყობის ცენტრს”, აქ 2023 წლის ცხრა თვის მონაცემების მიხედვით, შრომის ანაზღაურების დასაფინანსებლად ბიუჯეტმა 38 492 ლარი გაიღო, შტატგარეშე თანამშრომლებზე კი _ 7 592 ლარი.
შპს “ქალთა საფეხბურთო კლუბის “ლანჩხუთის ” თანამშრომელთა შრომის ანაზღაურებისთვის 25 598 ლარი აქვს ბიუჯეტს გაღებული, შტატგარეშეთათვის _ 204 651 ლარი. შპს “ლანჩხუთის” სახელფასო ფონდი გასული წლის ცხრა თვის მონაცემების მიხედვით, 23 625 ლარი იყო. შტატგარეშე დასაქმებულთა შრომის ანაზღაურებამ კი 78 769 ლარი შეადგინა.
IDFI-ის მიერ 2023 წელს მომზადებული კვლევის მიხედვით, საქართველოში მოსახლეობის 9.5%-ი საჯარო სექტორშია დასაქმებული, რაც დასაქმებულთა 65%-ზე მეტს შეადგენს. შესაბამისად, ქვეყანაში დასაქმებულთა 65%-ი ანაზღაურებას საქართველოს ბიუჯეტიდან იღებს! ამავე კვლევაში ნათქვამია, რომ ჯამში, საჯარო მოხელეების სახელფასო ანაზღაურებაზე 2022 წლისთვის 3.3 მილიარდი ლარი დაიხარჯა. 2024 წელს საჯარო სექტორში დასაქმებულთა ხელფასი სულ მცირე 10%-ით გაიზარდა ( პოლიციელებისა და ჯარისკაცების ხელფასები 20%-ით გაიზარდა), რამაც შრომის ანაზღაურებაზე წლიურად გამოყოფილი თანხის 282 მლნ ლარით მატება გამოიწვია.
რაც შეეხება 2025 წელს, საჯარო მოხელეთა ხელფასების ისევ 10%-იანი ზრდის ფონზე, ადმინისტრაციული ხარჯები, რომლებიც საჯარო სექტორის შრომის ანაზღაურებას და საქონლის და მომსახურების შესყიდვას მოიცავს, მინიმუმ, 548 მლნ ლარით იზრდება!
