იურისტი საბა ბრაჭველი სოციალურ ქსელში წერს, რომ ამ კვირაში ყველა ადგილობრივი თუ საერთაშორისო ორგანიზაციის, მედიისა თუ კომპანიის წარმომადგენლებს მოუწევთ გადაწყვიტონ, რას გააკეთებენ 31 მაისიდან – როცა ‘ფარა’ ძალაში შევა.
“ამ სტატუსს ვწერ მათთვის, ვისაც ამ არჩევანის გაკეთება უწევს, ყველა არგუმენტი რომ საფუძვლიანად აწონ-დაწონონ.
პირველ რიგში, ფარა მის სუბიექტად განიხილავს ყველა ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს, წარმომადგენლობას, ფილიალს, ისეთ ურთიერთობებსაც, რომელსაც წინა რუსული კანონი არ ეხებოდა. ანტიკორუფციული ბიურო აპირებს, რომ მათაც მოსთხოვოს რეგისტრაცია, ვისაც ის საერთოდ არ უნდა ეხებოდეს (გაეროს, ევროკავშირის, ევროსაბჭოს, საელჩოების სტაფი). ამიტომ, ამ ნავში მართლა ყველა ერთად ვსხედვართ, ვისაც (1) უცხოური კონტრაქტი/დაფინანსება აქვს და (2) პოლიტიკურ (წაიკითხეთ: საზოგადოებრივ) აქტივობებში მონაწილეობს. ნამდვილ, ამერიკულ FARA-ს მესამე ელემენტიც აქვს – საზოგადოებრივ საქმიანობას უცხოური დაფინანსებით პირი ამ უცხოური პრინციპალის (დონორის) დავალებით უნდა ახორციელებდეს. მაგალითად, იქ რეესტრში მხოლოდ ის მედიები რეგისტრირდებიან, ვისაც ორგანიზაციული დამოუკიდებლობა არ აქვს და დონორი აკონტროლებს, ხოლო BBC, Le Monde, Deutsche Welle და სხვა მედიები, უცხოური მთავრობებისგან პირდაპირ ფინანსდებიან, მაგრამ რეესტრში არ არიან. ეს არ აინტერესებს ბიურო და მიიჩნევს, რომ თუ ორგანიზაცია ბავშვების უფლებებს იცავს, ეს ბავშვების ინტერესიდან კი არა, მხოლოდ დონორის ინტერესიდან გამომდინარეობს.
მოკლედ, FARA-ს მოქმედების ფარგლებს აშშ-ში იუსტიციის დეპარტამენტი და სასამართლო პრაქტიკის განმარტებები ავიწროვებს, თუმცა აქაური ფარას ‘თარგმნისას’ ეს შეზღუდვები, ცხადია, არ გადმოუტანიათ.
კანონისა და მისი ინტერპრეტაციის ფორმულირება უკიდურესად ბუნდოვანია. ყველაზე ფართო, თუნდაც არასწორი განმარტებით, ნებისმიერ პირს, ვისაც 31 მაისისთვის უცხოელთან (ან უცხოეთის რეზიდენტ საქართველოს მოქალაქესთან) კონტრაქტი აქვს, შეიძლება მოეთხოვოს აგენტად დარეგისტრირება.
ეს მოქმედების მხოლოდ სამ შესაძლო გზას ტოვებს:
ა) აგენტად რეგისტრაცია – ეს ‘მარტივი’ ვარიანტია, რაკი პირი აგრძელებს საქმიანობას და თავიდან იცილებს რეპრესიულ ზომებს. თუმცა, გასათვალისწინებელია, რომ რეგისტრაციის შედეგად, პირი საკუთარ თავს უზარმაზარ ვალდებულებებს ჰკიდებს, როგორიცაა:
• აგენტების რეესტრში რეგისტრაცია ფიცის ქვეშ;
• ორგანიზაციის დაარსებასთან, დაფინანსებასთან და ფუნქციონირებასთან, ასევე უცხოურ პრინციპალთან დაკავშირებული ყველა დოკუმენტის, მათ შორის პერსონალური ან საიდუმლო მონაცემების მიწოდება 6 თვეში ერთხელ;
• საქმიანობასთან დაკავშირებით ნებისმიერი მასალის გამოქვეყნების ან ნებისმიერი სახელმწიფო უწყების/ თანამდებობის პირის კონტაქტიდან 48 საათის განმავლობაში ბიუროსთვის შეტყობინება;
• ასეთი მასალის ორი ასლის წარდგენა 48 საათში;
• და რაც მთავარია – საჯარო უწყებებთან, საჯარო კომუნიკაციაში (თუნდაც ფეისბუქ პოსტის, მეილის გაგზავნის დროს) საქმიანობასთან დაკავშირებული ნებისმიერი ურთიერთობის დროს, უნდა გააკეთოთ „ჭეშმარიტი და ზუსტი განცხადება“, რომ აგენტი ხართ.
ბ) საქმიანობის შეწყვეტა – ეს რთულია, თუ გამოსავლებზე ახლა ფიქრდები, მაგრამ თუ 31 მაისისთვის სუბიექტს უცხოური დაფინანსება ან უცხოური კონტრაქტი აღარ აქვს, მას ფარა აღარ შეეხება. უცხოური დელეგაციის სტაფისთვის ეს სამსახურიდან წამოსვლას ნიშნავს.
გ) საქმიანობის ჩვეულებისამებრ გაგრძელება – ჩვენ ვამბობთ, რომ რასაც ვაკეთებთ, ეს საქართველოს მოქალაქეების ინტერესების მსახურებაა და არა უცხოური დონორების. თუ ეს კანონი ამერიკული ფარაა, მაშინ, იუსტიციის დეპარტამენტის და სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, ჩვენ არავითარი რეგისტრაცია არ უნდა მოგვთხოვონ. ცხადია, ეს გზა სისხლისსამართლებრივ რისკისაც შეიცავს, მაგრამ ისევე, როგორც წინა წელს – თუ ბევრი ვიტყვით რეგისტრაციაზე უარს, ეს მოკლავს კანონს. თუ რეგისტრაცია მაინც მოითხოვეს, ორგანიზაციეის ნაწილს შეუძლია მიუთითოს რომელიმე გამონაკლისზე (ბიზნეს, ჰუმანიტარული, სამეცნიერო, აკადემიური, რელიგიური, სახელოვნებო და საქველმოქმედო საქმიანობა), ასევე მიმართონ სტრასბურგს დროებითი ღონისძიების (ინტერიმის) დაუყოვნებლივ გამოყენების მოთხოვნით, რომელიც კანონის აღსრულებას შეაჩერებს.
ამ სამივე გზის დადებითი და უარყოფითი მხარეების სრულად აღქმა აუცილებელია, რადგან ზოგჯერ ისე აღიქმება ხოლმე, თითქოს რეგისტრაცია ბოლო ეტაპია და მორჩა, საქმიანობას ჩვეულებრივად გააგრძელებ. სინამდვილეში, ეს დასაწყისია – ამის შემდეგ იწყება რეგისტრაციის, ინფორმაციის დაცულობაზე უარის, აგენტად სულ თავის მოხსენიებისა და სხვა ეტაპები, რასაც მოგვიანებით სამოქალაქო უფლებების, სწავლების, არჩევნისა და სხვა უფლებების წართმევა მოყვება ხოლმე.
კანონს როგორ (და თუ) აღასრულებენ, ამ დროისთვის ეს თავად ბიურომაც არ იცის (საინფორმაციო სესიებზე ურთიერთგამომრიცხავი რაღაცები თქვეს), მაგრამ სავარაუდოა, რომ თუ ამ გზას მაინც დაადგნენ, ეს შერჩევითად მოხდება, პირველი დარტყმას კი ისინი მივიღებთ, ვინც სამოქალაქო წინააღმდეგობას ვაგრძელებთ. ჩვენ უკანონო კანონების დარღვევა აქამდეც გვიწევდა და ახლაც ბოლომდე მივყვებით, მაგრამ ამ ბრძოლაში ცალკე და უდიდესი მნიშვნელობა ექნება იმას, თუ რას გადაწყვეტს ყველა პარტნიორი – ორგანიზაციაც, დელეგაციაც, საელჩოც და ფიზიკური პირიც.
ნამდვილი დამოუკიდებლობა ძნელია, მაგრამ აუცილებელია”,_ წერს საბა ბრაჭველი.
