ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერმა ავთანდილ თალაკვაძემ, გუშინ, სოციალური ქსელის საშუალებით შესთავაზა საზოგადოებას, ერთად გადაეწყვიტათ, როგორ აეთვისებინათ ქალაქის ერთ-ერთი ცენტრალური სივრცე _ წრე, რომელიც წლებია, ცარიელია.
„ჩვენი ქალაქის ერთ–ერთი ყველაზე ლამაზი მოედანი და მისი ცენტრალური სივრცე – წრე, უკვე წლებია, ცარიელია. მოვიდა დრო, ვიმსჯელოთ და ერთად გადავწყვიტოთ, თუ რა უნდა გაკეთდეს ამ ადგილას. რას იტყვით, ჩემო ძვირფასო ოზურგეთელებო, გურულებო? ჩვენი კუთხის ისტორიამ და ჩვენმა წინაპრებმა არ დაიმსახურეს აქ რამე გამორჩეული დაიდგას მათი გმირული თავგადასავლების აღსანიშნავად – ისეთი, რომ აქაურებს სიამაყით აგვავსებს და ოზურგეთში ჩამოსულ სტუმარსაც გურულების ამბავს მოუყვება?! ასეთი სივრცის გამოუყენებლობა არ შეიძლება“, _ დაწერა მუნიციპალიტეტის მერმა.
მერის ამ წინადადებას ინიციატივით შეხვდა ისტორიკოსი და მკვლევარი ირაკლი მახარაძე.
“ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერის ავთანდილ თალაკვაძის ინიციატივას მინდა გამოვეხმაურო:
მომხრე ვარ, რომ მოედანზე გურული მხედრების ძეგლი დაიდგას, რადგან, ჩემი აზრით, ის იტევს გურული ხასიათის და უნიკალურობის მრავალფეროვნებას _ სიჩაუქეს, ვაჟკაცობას, სიმკვირცხლეს, სიფიცხეს, დაუმორჩილებლობას, თავისუფლებისაკენ სწრაფვას, თანასწორობას (ამერიკაში გურული ციცებიც მონაწილეობდნენ) და მთავარია, ეს იქნება სიმბოლო ჩვენი სწრაფვისა დასავლეთისაკენ; პირველი ნაბიჯი კი დასავლეთისაკენ სწორედ გურულებმა გადადგეს.
მავანმა შეიძლება წამომაძახოს _ ისინი ხომ რუსი კაზაკების სახელით გამოდიოდნენო. ასე იყო ნამდვილად, რადგან იმ დროის მოცემულობა იყო ასეთი _ რუსეთის განაპირა გუბერნია ვიყავით და იმპერიის ყოველი მოქალაქე რუსად მოიაზრებოდა. მაგრამ გურულები ყოველთვის ცდილობდნენ, საკუთარი იდენტობის გაცხადებას. 1897 წლის 17 ივლისის Hamilton Spectator-ში დაბეჭდილ სტატიაში ვკითხულობთ:
,კაზაკები მხიარული ხალხია. ჩვენ გავეცანით მათ ბელადს, მისი სახელია პრინცი ლუკას და იგი პრინცია თავის სამშობლოში, როგორც ჩანს (Lucas) ეს მისი სახელის ინგლისურენოვანი ვარიანტია. მას შეუძლია ცოტა ინგლისურად ლაპარაკი და ამის გამო ძალზედ ამაყია. მას თან ახლდა ერთი კაზაკი, სიმპატიური ახალგაზრდა წვეტიანი წვერით, რომელსაც ხელში რუსულ-ინგლისური ლექსიკონი ეჭირა. პრინცმა ლუკასმა უამრავი ინფორმაცია მოგვაწოდა კაზაკების შესახებ და ამავე დროს, გულმოდგინეთ გვიხსნიდა, რომ ისინი რუსები კი არა, ქართველები არიან, კავკასიიდან“.
1903 წელს თედო სახოკიას პარიზში შემთხვევით შეხვედრილმა გურულებმა შესჩივლეს: ,,სიკვტილი რავა არ არის, ყველა კაზაკებს გვეძახიან და ისიც ვერ გავაგებიეთ, რომ საქართველოს შვილები ვართო“.
იმდროინდელ გაზეთებში ბევრ სტატიას გადააწყდებით, სადაც გურულები დაჟინებით ცდილობენ აუხსნან ყველას, რომ ისინი რუსები კი არა, ქართველები არიან.
საბედნიეროდ, ახლა სამართალმა პური ჭამა და მივაღწიეთ იმას, რომ აშშ-ს მთავარ მუზეუმებში (Buffalo Bill Museum&Grave, Buffalo Bill Center of the West, Ellis Island
Immigrants Museum…) მითითებულია, რომ ისინი კაზაკები კი არა, არამედ გურულები იყვნენ, საქართველოდან. ასევე, საისტორიო წიგნებშიც მიუთითებენ მათ ნამდვილ წარმომავლობას.
არანაკლებად მნიშვნელოვანია ის ფაქტი რომ გურულმა მხედრებმა, ლანჩხუთელმა და ბახველმა გლეხებმა და აზნოურებმა, ქაუბოების საცხენოსნო ტექნიკაზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონიეს. ,,ველური” დასავლეთის განთქმული მკვლევარი და ისტორიკოსი დი ბრაუნი წერდა: ,,ცხენზე ჯირითი როდეოში შემოიტანეს თავზეხელაღებულმა კაზაკებმა. კაზაკების თავბრუდამხვევი ტრიუკებით დაინტერესებულმა ქაუბოებმა ეს გაითავისეს და შემდგომ თავისებური ვარიანტი წარმოადგინეს ამერიკულ როდეოში“.
ცხენოსნობის ექსპერტი ბობ უეიდიც ადასტურებს, რომ როდეოს მონაწილეებმა განავითარეს მხედრებისაგან გადმოღებული ტრიუკები და ამით აღაგზნებდნენ. ცხენოსანი ფრენქ დინი კი აღნიშნავს: ,,როდესაც კაზაკები შეერთებულ შტატებში ჩიკაგოს მსოფლიო გამოფენაზე ჩამოვიდნენ, ამერიკელებმა მათგან სხვადასხვა ილეთები და ნათელი იდეები გადმოიღეს“.
როგორც ირკვევა, ქაუბოები გურულების ჩამოსვლამდეც დაინტერესებულნი იყვნენ ტრიუკების კეთებით, მაგრამ მხოლოდ ქართველი ცხენოსნების ტექნიკამ და მანამადე არნახულმა ტრიუკებმა მისცა ბიძგი იმ საყოველთაო ბუმს, რაც დაიწყო მთელ ამერიკაში.
ასე რომ, ყველანაირად გამართლებული და მომგებიანი იქნება, თუ გურული მხედრების კომპოზიცია დაიდგმება მოედანზე, ეს ტურისტულ ბიზნესსაც შეუწყობს ხელს თავისი თანამდევი ფაქტორებით: გაიყიდება მაისურები, ჭიქები, ჩანთები მხედრების გამოსახულებით, წიგნები და ა.შ.
ეს საინტერესო იქნება არა მარტო ამერიკელთათვის, არამედ ყველა ევროპელისთვის (ბაფალო ბილს, შოუს მფლობელს, სადაც გურულები ჯირითობდნენ, ევროპაში კარგად იცნობდნენ), ძეგლი ქალაქის სავიზიტო ბარათად იქცევა და რაც მთავარია, ეს ზემოთ უკვე აღვნიშნე _ ეს იქნება კიდევ ერთი მაგალითი საქართველოს სწრაფვისა დასავლეთის ცივილიზაციისკენ, რომლის ავანგარდში გურულები იდგნენ.
ირაკლი მახარაძე,
რეჟისორი, მკვლევარი, თვითნასწავლი მოქანდაკე, წიგნების ავტორი (ველური დასავლეთის მხედრები, გურული ფირალები, ერთხელ ამერიკაში, გურიის რესპუბლიკა, ბენია ჩხიკვიშვილი, 150 ამბავი გურიასა და გურულებზე, გურული გენერლები /მამუკა გოგიტიძესთან ერთად/), გურული მხედრებისადმი მიძღვნილი საფოსტო მარკის ავტორი”.
