„პარვუს ჯგუფი“ სოფელ გომში, ბჟუჟის ხეობაში სამი მცირე ჰესის მშენებლობას გეგმავს. როგორც ცნობილია, თითო ჰესი 1.9 მეგავატიანი იქნება. პირველ შეხვედრაზე, რომელიც შემთხვევით მოვხვდით ადგილობრივი მედიის და არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენლები ცნობილი გახდა, რომ მცირე ჰესის მშენებლობის დროს გარემოზე ზემოქმედების შეფასების შესწავლა და დოკუმენტის მომზადება სავალდებულო არ არის.
მწვანე ალტერნატივას პოლიტიკის ანალიტიკოსი ქეთი გუჯარაიძე „გურია ნიუსთან“ საუბრის დროს ამბობს, საქართველოს კანონმდებლობით, 5 მეგავატი ან მეტი სიმძლავრის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობის პროექტის განხორციელება არ შეიძლება დაიწყოს პროექტის განმახორციელებელი კომპანიის მიერ გარემოზე ზემოქმედების შეფასების (გზშ) პროცედურის გავლისა და გარემოს ეროვნული სააგენტოს მიერ გაცემული გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების გარეშე. სააგენტო ვალდებულია, გადაწყვეტილების მიღებისას, სულ მცირე, ორჯერ გაიაროს კონსულტაცია საზოგადოებასთან (როგორც წერილობით, ისე საჯარო განხილვების ორგანიზების გზით) და მიიღოს მოსაზრებები დაგეგმილ პროექტსა და კომპანიის მიერ ჩატარებულ კვლევებზე.
ჩვენს კითხვაზე – რა ხდება, თუ კი დაგეგმილი პროექტის სიმძლავრე 5 მეგავატზე ნაკლებია? – ქეთი გუჯარაიძემ გვიპასუხა:
_ ასეთ შემთხვევაში, კანონმდებლობა ამბობს შემდეგს: თუ დაგეგმილი პროექტის სიმძლავრე 2-დან 5 მეგავატამდეა, მაშინ პროექტის განმახორციელებელი ვალდებულია, გაიაროს ე.წ. სკრინინგის პროცედურა. ეს პროცედურა გულისხმობს გზშ-ს ჩატარების აუცილებლობის დადგენას: კომპანია ვალდებულია ჩაატაროს მცირე კვლევა, დააზუსტოს პროექტის გარკვეული დეტალები და მიმართოს სააგენტოს სკრინინგის გადაწყვეტილების მისაღებად. სხვა სიტყვებით, პირველი შემთხვევისგან განსხვავებით, 2-დან 5 მეგავატამდე სიმძლავრის პროექტის შემთხვევაში, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სააგენტო წყვეტს – უნდა ჩაუტარდეს, თუ არა გზშ პროექტს. ყურადსაღებია, რომ სკრინინგის გადაწყვეტილებაც საზოგადოების მონაწილეობით უნდა იყოს მიღებული. თუ სააგენტო, მიღებული ინფორმაციის საფუძველზე, გადაწყვეტს, რომ პროექტს უნდა ჩაუტარდეს გზშ, პროექტის განმახორციელებელი ვალდებულია, ჩაატაროს გზშ და გაიაროს მომდევნო ეტაპები (ეტაპები რაც 5 მეგავატი ან მეტი სიმძლავრის ჰესის შემთხვევაში უნდა გაევლო).
_ რა ხდება, თუ კი დაგეგმილი პროექტის სიმძლავრე 2 მეგავატზე ნაკლებია?
_ ასეთ შემთხვევაში, ნათელია, რომ პროექტის განმახორციელებელი არ არის ვალდებული ჩაატაროს გზშ (ზემოთ აღწერილი პირველი შემთხვევა) და არც სკრინინგის გადაწყვეტილებისთვის მიმართოს სააგენტოს (ზემოაღწერილი მეორე შემთხვევა).
გზშ მოითხოვს დროს და ფინანსურ რესურსებს კვლევების ჩასატარებლად; გადაწყვეტილებების მიღების პროცესიც არ არის დაცული „სიურპრიზებისგან“ – პროექტების განმახორციელებლები ხშირად აწყდებიან როგორც ფართო საზოგადოების, ისე პროექტების ზეგავლენის ქვეშ მოქცეული ადგილობრივი მოსახლეობის კრიტიკას როგორც მთლიანად პროექტის, ისე პროექტის ცალკეული დეტალების მიმართ. შედეგად, პროექტების განმახორციელებლები, ვერ იღებენ სწრაფად მათთვის სასურველ გადაწყვეტილებას ნებართვებს გამცემი ორგანოებისგან; ისინი ხშირად, იძულებული ხდებიან ჩაატარონ დამატებითი კვლევები, შეცვალონ პროექტის დიზაინი ან საერთოდ უარი თქვან პროექტზე. ამ ყველაფრის თავიდან ასარიდებლად, კომპანიები მიმართავენ სხვადასხვა გზას (არამარტო საქართველოში, არამედ მთელ მსოფლიოში); მათ შორის, ყველაზე გავრცელებულია ე.წ. salami slicing (რაც პირდაპირი გაგებით – ძეხვის ნაჭრებად დაჭრას ნიშნავს) – პროექტის დაყოფა ისეთ მცირე პროექტებად, რომლებსაც არ სჭირდებათ გზშ-ს ჩატარება. ასევე, გავრცელებულია პროექტის წარმადობის ხელოვნური შემცირება; მაგალითად, პროექტის წარმადობად გამოცხადდება არა 2 მეგავატი, არამედ 1.9 მეგავატი. შესაძლოა, კომპანია „პარვუს ჯგუფის“ მიერ დაგეგმილი პროექტის შემთხვევაში, სწორედ ასეთ მანიპულაციასთან გვქონდეს საქმე.
ვინაიდან საზოგადოებისთვის არ არის ღია კომპანიასთან დადებული მემორანდუმი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიას და „პარვუს ჯგუფის“ შორის დადებულია მემორანდუმი, რომლის შინაარსი ამ ეტაპზე საზოგადოებისთვის უცნობია. ავტ.), რთულია პროექტის დეტალებზე საუბარი. მედიაში გავრცელებული ინფორმაციით, პროექტი კასკადური – სამი 1.9-მეგავატიანი ჰესის მშენებლობას ითვალისწინებს. თუ ეს ასეა, მაშინ პროექტის ჯამური სიმძლავრე 5.7 მეგავატი გამოდის. ეს კი, ნიშნავს იმას, რომ კომპანიამ აუცილებლად უნდა ჩაატაროს გზშ. ვინაიდან კომპანია მედიასთან საჯარო განცხადებებში არ აზუსტებს პროექტის დეტალებს, მაგრამ ამტკიცებს, რომ პროექტს არ სჭირდება გზშ, შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ კომპანია salami slicing-ის მანიპულაციურ პრაქტიკასაც იყენებს. სხვათაშორის, ასეთი პრაქტიკა, ზოგ ქვეყანაში, კანონით ისჯება.
თუ კი კომპანიამ უკვე დაიწყო სამშენებლო სამუშაოები (მაგალითად, გაიყვანა გზა სამშენებლო მოედნამდე), ამით მან უკვე დაარღვია საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნები, დაიწყო რა მშენებლობა, სულ მცირე, გარემოს ეროვნული სააგენტოსგან სკრინინგის გადაწყვეტილების მიღების გარეშე.
აქვე, მინდა, მოვუწოდო გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტს, შეამოწმოს კომპანიის მიერ ჩატარებული სამუშაოები, მათი კანონიერების დადგენის მიზნით, _ გვითხრა ქეთი გუჯარაიძემ.
ბოლო ინფორმაციით, „პარვუს ჯგუფი“ ბჟუჟის ხეობაში ოთხი კვლევის ჩატარებას აპირებს. ამ ეტაპზე უცნობია, როდის ჩატარდება კვლევები და როდის გააცნობენ შედეგებს საზოგადოებას.
ავტორი
