2050 წლისთვის მყინვარები მთელს მსოფლიოში გაქრება- ამის შესახებ ნათქვამია გაეროს მოხსენებაში. მყინვარების დაკარგვის მიზეზად კი გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია კლიმატის ცვლილებას ასახელებს.
იუნესკოში ამბობენ, რომ გაეროს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებში მდებარე მყინვარების მესამედი სამი ათწლეულის განმავლობაში დნება.
“კილიმანჯაროს მთის ბოლო მყინვარები გაქრება, ისევე როგორც მყინვარები ალპებში და იოსემიტის ეროვნული პარკი აშშ-ში. ისინი დნება, მიუხედავად იმ ქმედებებისა, რითაც მსოფლიო კლიმატის ცვლილებას ებრძვის”,_ ამბობენ კვლევის ავტორები.
როგორც ცნობილია, მოხსენება მომზადებულია სატელიტური მონაცემების საფუძველზე და გამოქვეყნდა მაშინ, როდესაც მსოფლიო ლიდერები ემზადებიან ეგვიპტეში მომავალ კვირას COP27 კლიმატის ცვლილების შესახებ კონფერენციისთვის.
“დაახლოებით 18600 მყინვარი იდენტიფიცირებულია გაეროს მსოფლიო მემკვიდრეობის 50 ადგილზე. ისინი წარმოადგენენ დედამიწის მყინვარული ტერიტორიის თითქმის 10%-ს.
მყინვარების უკან დახევა და გაუჩინარება იყო „ყველაზე დრამატული მტკიცებულება იმისა, რომ დედამიწის კლიმატი თბება“,_ ნათქვამია მოხსენებაში.
“მყინვარები კლიმატის ცვლილების ერთ-ერთი ღირებული მაჩვენებელია, რადგან ისინი ხილულია. ეს არის ის, რასაც ნამდვილად ვხედავთ.”
მყინვარების დარჩენილი ორი მესამედი გაეროს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებში შეიძლებოდა გადარჩენა, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მსოფლიო შეზღუდავს გლობალურ დათბობას 1.5C-მდე, ამბობენ ავტორები. გასულ კვირას გაეროს კიდევ ერთმა მოხსენებამ აჩვენა, რომ მსოფლიოს ამჟამად არ აქვს “სანდო გზა” ამის მისაღწევად.
პროგნოზები ეფუძნება წინა მოხსენებას, რომელიც გამოიყენებდა მოდელებს იმის გამოსათვლელად, თუ როგორ შეიცვლება მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შესული მყინვარები დროთა განმავლობაში.
”რაც საკმაოდ უპრეცედენტოა ისტორიულ ჩანაწერებში არის ის, თუ რამდენად სწრაფად ხდება ეს”, – თქვა ბეატა კასტომ, გლაციოლოგი ბუფალოს უნივერსიტეტიდან, რომელიც არ იყო ჩართული კვლევაში.
“1900-იანი წლების შუა პერიოდში მყინვარები საკმაოდ სტაბილური იყო”, – თქვა მან. “ეს არის წარმოუდგენლად სწრაფი უკანდახევა.”
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები, რომლებიც ჩამოთვლილია, როგორც მყინვარები, რომლებიც გაქრება 2050 წლისთვის, არის:
ჰირკანული ტყეები (ირანი)
დურმიტორის ეროვნული პარკი (მონტენეგრო)
ვირუნგას ეროვნული პარკი (კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა)
ჰუანლონგის სცენური და ისტორიული საინტერესო ზონა (ჩინეთი)
Yellowstone National Park (ამერიკის შეერთებული შტატები)
კენიის მთის ეროვნული პარკი/ბუნებრივი ტყე (კენია)
Pyrenees Mont Perdu (საფრანგეთი, ესპანეთი)
რვენზორის მთების ეროვნული პარკი (უგანდა)
პუტორანას პლატო (რუსეთი)
შვეიცარიის ტექტონიკური არენა სარდონა (შვეიცარია)
ნაჰანის ეროვნული პარკი (კანადა)
ლორენცის ეროვნული პარკი (ინდონეზია)
ვრანგელის კუნძულის ნაკრძალის ბუნებრივი სისტემა (რუსეთი)
კილიმანჯაროს ეროვნული პარკი (ტანზანია)
იოსემიტის ეროვნული პარკი (ამერიკის შეერთებული შტატები)
დოლომიტები (იტალია)
ვირჯინი კომის ტყეები (რუსეთი)
მოხსენებაში ნათქვამია, რომ ყინულის დაკარგვამ შესაძლოა გამოიწვიოს ზღვის დონის გლობალური დონის 4,5%-მდე მატება. ეს მყინვარები ყოველწლიურად კარგავენ 58 მილიარდ ტონა ყინულს, რაც ექვივალენტურია წყლის მთლიანი წლიური მოცულობისა.
“ბევრი ადამიანი ასევე დამოკიდებულია მყინვარებზე, როგორც წყლის წყაროზე საყოფაცხოვრებო მოხმარებისა და სოფლის მეურნეობისთვის, და მათმა დაკარგვამ შეიძლება გამოიწვიოს მტკნარი წყლის დეფიციტი მშრალ სეზონზე,” _ თქვა პროფესორმა დუნკან კვინსიმ, გლაციოლოგიის ექსპერტმა ლიდისის უნივერსიტეტიდან, რომელიც არ იყო ჩართული კვლევაში.
”ეს იწვევს სასურსათო უსაფრთხოების საკითხებს, რადგან ისინი ამ წყალს იყენებდნენ თავიანთი კულტურების მორწყვისთვის,” – თქვა კვინსიმ.
ადგილობრივი თემები და ძირძველი მოსახლეობა, მყინვარების დაკარგვით გამოწვეული წყალდიდობით დაიტბორება,_ ამბობენ მოხსენების ავტორები, რომლებიც იუწყებიან, რომ აუცილებელია ადრეული გაფრთხილებისა და კატასტროფების რისკის შემცირების სისტემების დანერგვა.
თუმცა ყველაზე აშკარა, რაც უნდა გავაკეთოთ არის გლობალური დათბობის შეზღუდვა.
“აქ არის იმედის გზავნილი”, – თქვა კარვალიო რეზენდემ. „თუ ჩვენ მოვახერხებთ ემისიების მკვეთრად შემცირებას, ჩვენ შევძლებთ ამ მყინვარების უმეტესობის გადარჩენას“.
„ეს ნამდვილად არის მოწოდება მოქმედებისკენ ყველა დონეზე – არა მხოლოდ პოლიტიკურ დონეზე, არამედ ჩვენს, როგორც ადამიანების დონეზე”.
