ვაიშნავიზმი ინდუიზმის ორი მთავარი მიმართულებიდან ერთ-ერთია და ღმერთ „ვიშნუს“ თაყვანისცემას ნიშნავს. ამ მიმდინარეობის ძირითადი განმასხვავებელი ნიშანი, უმთავრესი ღმერთის სახით ვიშნუს თაყვანისცემაა.
რამა, კრიშნა, ნარაიანა, კალკი, ჰარი, ვიტობა, ვენკატესვარა, შრინათჯი და ჯაგანათჰიარი უზენაესი ვედური ღმერთის, ვიშნუს განსხვავებული ინკარნაციებია.
კრიშნა, ანუ ვიშნუ უზენაესი ღვთაებაა, რომელიც ღვთაებებს შორის სხვადასხვა ფუნქციას ანაწილებს. მაგალითად, ბრაჰმას ფუნქცია _ შექმნა, შივას დანიშნულება კი, მოგვიანებით ყოველივე შექმნილის განადგურებაა. შექმნისა და განადგურების ციკლი კი უსასრულოდ გრძელდება.
კრიშნას თაყვანისცემა 5 000 წლით თარიღდება. თუმცა, ამ მიმდინარეობამ ინდოეთის ფარგლებს გარეთ, მათ შორის, ევროპასა და ამერიკაში გავრცელება მხოლოდ მე-20 საუკუნის მეორე ნახევარში დაიწყო.
საქართველოში ვაიშნავიზმის შესახებ ცნობილი 80-იანი წლებიდან გახდა. დღეს უკვე ვაიშნავებს თბილისში საკუთარი შეკრების ადგილი – აშრამი აქვთ, სადაც ყოველდღიური მსახურება აღევლინება. გამორჩეულია კვირა დღის რიტუალი.
მისი უწმინდესობა მაჰარაჯა დაიანანდა სვამი ქართველ ვაიშნავებთან შესახვედრად ინგლისიდან ჩამოვიდა. სულიერი მოძღვრისაგან ლექცია-ქადაგების მოსასმენად და კირტანში მონაწილეობის მისაღებად თბილისში მცხოვრები სხვადასხვა ეროვნების ვაიშნავი თავს ავჭალის აშრამში იყრის.
სულიერი მოძღვარი მორწმუნეებთან შეხვედრას ლექციით იწყებს, ქადაგებისას ამონარიდებს ვაიშნავიზმის მთავარი წმინდა წიგნიდან – ბჰაგავად-გიტადან და სხვა წმინდა წერილებიდან კითხულობს.
ლექციის შემდეგ პრასადი იწყება. კვირის პრასადზე სტუმრებს საკვებით უმასპინძლდებიან. „პრასადი“ ქვაბს ჰქვია, რომელშიც მორწმუნეებისთვის საკვები მზადდება. თავად ტერმინი კი „წყალობას“ აღნიშნავს.
ვედური ფილოსოფიის მიხედვით, ქალის სტატუსი მამაკაცის სტატუსზე დაბალია, თუმცა, მათ შორის განსხვავება მხოლოდ მანამ არსებობს, სანამ ადამიანებს მატერიალური ცნობიერება გააჩნიათ. ალბათ ამიტომაც, პრასადის დროს აშრამის სივრცე ორად იყოფა: საკვებს მამაკაცები და ქალები ცალ-ცალკე მიირთმევენ. სადილი ვიშნუს მოწოდებულად მიიჩნევა, წმინდაა, ამიტომ, სასურველია, თითოეული დამსწრეს თეფშზე ნამცეციც არ დარჩეს.
პრასადს კირტანი ცვლის. კირტან მედიტაცია უძველესი იოგური პრაქტიკაა, რომელიც მიზნად ადამიანის გულში სიყვარულისა და თანაგრძნობის გააქტიურებას ისახავს. კირტანი ქალღმერთ რადჰასა და ღმერთ კრიშნას ქალური და მამაკაცური საწყისების თაყვანისცემას ეფუძნება. ამ ღვთისმეტყველებაში რადჰა-კრიშნა ღმერთის ყოველგვარი გამოვლინების მთავარი წყაროა. მარტივი და მხიარული მედიტაცია გულის ცენტრის ენერგიის გასაფართოებლად ცეკვის, სიმღერის, რადჰა-კრიშნას სახელებისა და მანტრა „ჰარე კრიშნას“ გალობით, კირტანული მუსიკისა და ტაშისცემის ერთობლიობით მიიღწევა და ინსტრუმენტების თანხლებით სრულდება. ინსტრუმენტი შეიძლება იყოს ჰარმონიუმი, მაგიდა, ციმბალები ან დასარტყამი ინსტრუმენტები. ჰოლისტიკური მედიტაცია პოზიტიური ენერგიის საშუალებით გონებასა და გულს ააქტიურებს. გულის ცენტრი დადებითი ტალღებითა და დიდი სიხარულით იხსნება. შედეგად მონაწილეები სიყვარულისა და თანაგრძნობისთვის განეწყობიან. მათი რწმენით, გულის ცენტრში ცეკვით, სიმღერითა და ექსტატური განწყობით დაგროვებული ენერგია და მისით მოგვრილი მშვიდობისა და სიხარულის განცდა სულის ღრმა შრეებს კურნავს.
პერიოდულად მორწმუნეები სხეულისა და გონებიდან გამომავალი ენერგიის გულის ცენტრისაკენ მიმართვას ყოველგვარი მოძრაობის გარეშე სიმშვიდესა და სიჩუმეში ცდილობენ. დუმილი მედიტაციურ მდგომარეობას აღრმავებს. ამ დროს აკვირდებიან საკუთარ სუნთქვას, სუნთქვის მოძრაობას, საკუთარ აზრებსა და ემოციებს.
ვაიშნავიზმის მოძღვრება სულის ციკლურ ევოლუციას ანუ სიკვდილის შემდეგ მის სხვა სხეულში გადასახლებას აღიარებს. ეს პროცესი მანამ გრძელდება, სანამ სული სრულყოფილების სტადიას არ მიაღწევს.
მოძღვრების მიხედვით, წინა ცხოვრებაში მისი დამსახურების მიხედვით იბადება ადამიანი შემდგომ ცხოვრებაში _ ლამაზი, უშნო, მდიდარი ან ღარიბი.
