26 იანვარს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში საქართველოში ადამიანის უფლებების მდგომარეობის განხილვის პარალელურად, PEN Georgia, PEN International და PEN America კიდევ ერთხელ გამოთქვამენ მწვავე შეშფოთებას საქართველოს ხელისუფლების მიერ ფუნდამენტური უფლებებისა და დამოუკიდებელი ხმების, მათ შორის კულტურის სფეროში, სისტემატური თავდასხმის გამო. ორგანიზაციები მოუწოდებენ გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს და მის წევრ სახელმწიფოებს, წარმოადგინონ კონკრეტული რეკომენდაციები, რომლებიც მიზნად ისახავს საქართველოს ხელისუფლების პასუხისგებაში მიცემას ადამიანის უფლებების დარღვევებისთვის.
PEN Georgia-მ, PEN International-მა და PEN America-მ ერთობლივი წარდგინება წარადგინეს საქართველოზე, როგორც უნივერსალური პერიოდული მიმოხილვის (UPR) პროცესის ნაწილი, გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს მიერ 2026 წლის 26 იანვარს დაგეგმილი მიმოხილვის წინ. როგორც PEN-ის ანგარიშშია დოკუმენტირებული, 2021-დან 2025 წლამდე საქართველოს ხელისუფლებამ მიიღო რეპრესიული კანონების ტალღა, რომელიც მკაცრად ზღუდავდა გამოხატვის, გაერთიანებისა და მშვიდობიანი შეკრების თავისუფლების უფლებებს. ჟურნალისტები, მწერლები, მხატვრები და აქტივისტები განიცდიდნენ შევიწროებას, თვითნებურ დაკავებას და ფიზიკურ ძალადობას – სრული დაუსჯელად. დამოუკიდებელი მედია და სამოქალაქო საზოგადოება გადარჩენის ზღვარზეა, ხოლო კულტურული ინსტიტუტები კვლავ განიცდიან მთავრობის ჩარევას და დაშინებას.
„PEN-ის წარდგენა ავლენს განხილული პერიოდის განმავლობაში საქართველოს ხელისუფლების მიერ განხორციელებული რეპრესიების შოკისმომგვრელ სიჩქარესა და მასშტაბს. საგანგაშოა, რომ BBC-ის ბოლოდროინდელ გადაცემაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ 2024 წელს მომიტინგეების წინააღმდეგ გამოყენებული იქნა აკრძალული ტოქსიკური ქიმიკატები – პირველი მსოფლიო ომის დროს გამოყენებულის მსგავსი. თუმცა, დამოუკიდებელი გამოძიების დაწყების ნაცვლად, ხელისუფლებამ სამიზნედ დაასახელა ექსპერტები, ჟურნალისტები და სხვები, რომლებმაც გაბედეს დოკუმენტურ ფილმში ჩვენების მიცემა და, როგორც ამბობენ, BBC-ის წინააღმდეგ სამართლებრივ ქმედებებს იძიებდნენ. ჩვენ მოვუწოდებთ დაუყოვნებლივ შეწყვიტონ რეპრესიები და მოვუწოდებთ გაეროს წევრ სახელმწიფოებს, მიიღონ კონკრეტული ზომები საქართველოში ადამიანის უფლებებისა და ანგარიშვალდებულების გასაძლიერებლად“, – განაცხადა ხათუნა ცხადაძემ, PEN Georgia-ს პრეზიდენტმა.
„ჩვენ კვლავ ვუჭერთ მხარს ვეტერან ჟურნალისტსა და სახაროვის პრემიის ლაურეატ მზია ამაღლობელს, ასევე ცნობილ პოეტსა და მთარგმნელ ზვიად რატიანს, რომლებიც არაერთხელ გახდნენ სამიზნე მათი განსხვავებული შეხედულებების გამო და შემდგომში პოლიტიკურად მოტივირებული ნიშნით პატიმრობა მიუსაჯეს. ჩვენ კიდევ ერთხელ მოვუწოდებთ მათ გათავისუფლებას და მოვუწოდებთ გაეროს წევრ სახელმწიფოებს, ყურადღებით დააკვირდნენ მწერლების მიერ შესრულებულ კრიტიკულ როლს საქართველოში ფუნდამენტური უფლებების დაცვაში“, – განაცხადა PEN International-ის ციხეში მყოფი მწერლების კომიტეტის თავმჯდომარემ, მა თიდამ.
„საქართველოს ხელისუფლება განზრახ ცდილობს ქვეყნის ცოცხალი ხელოვნების სცენის დამოუკიდებლობის შელახვას, რათა მწერლებისა და მხატვრების შემოქმედებაზე კონტროლი და კრიტიკული ხმების ჩახშობა მოახდინოს. ეროვნული კულტურული ინსტიტუტების თანამშრომლები და ხელმძღვანელები უმოწყალოდ გაათავისუფლეს თანამდებობებიდან მათი თავისუფალი გამოხატვის გამო. საქართველოს ხელისუფლებამ უნდა დაიცვას კულტურის სექტორის დამოუკიდებლობა და შეწყვიტოს თავისუფალი გამოხატვის წინააღმდეგ შურისძიება. გაეროს წევრმა სახელმწიფოებმა უნდა მოუწოდონ საქართველოს, კომპენსაცია გაუწიოს და – იურიდიულად შესაძლებელი იყოს – აღადგინოს უკანონოდ გათავისუფლებული კულტურის მუშაკები. კულტურული ინსტიტუტები თავისუფალი უნდა იყოს მთავრობის ჩარევისგან“, – განაცხადა ლისლ გერნტჰოლცმა, PEN America-ს PEN/Barbey Freedom to Write Center-ის მმართველმა დირექტორმა.
