ადამიანის უფლებათა ცენტრი საპროტესტო აქციებში მონაწილე აქტივისტების დაკავებისა და დაჯარიმების პროცესების შესახებ ანალიტიკურ დოკუმენტს აქვეყნებს.
უფლებადამცველთა გაერთიანება – ადამიანის უფლებათა ცენტრის ანალიტიკურ დოკუმენტში განხილულია მასობრივი უსაფუძვლო დაკავებების და მისი თანმდევი ძალადობის ფაქტები, ჯარიმების შესაძლო რეპრესიული მიზნებისთვის გამოყენების პრაქტიკა და სხვა უფლებადარღვევები, რამაც ბოლო პერიოდში კიდევ უფრო მწვავედ იჩინა თავი.
“2024 წელს „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის”, იგივე – რუსული კანონის ხელახალი ინიციირების შემდეგ, თბილისის ქუჩები მასობრივმა და უწყვეტმა საპროტესტო აქციებმა მოიცვა. საპროტესტო აქციების პარალელურად, ხელისუფლება უფლებადამცველთა წინააღმდეგ ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენებით აწარმოებდა დეზინფორმაციულ კამპანიას და იმეორებდა „შიდა მტრის” ნარატივს. ასევე, დაფიქსირდა უფლებადამცველთა დაშინების, მათ მიმართ ფიზიკური ძალადობის, სახლებთან დახვედრის, სატელეფონო ზარებისა და მუქარის გამოყენების შემთხვევებიც.
რუსული კანონის წინააღმდეგ დემონსტრანტების მიმართ გამოყენებული იყო არათანაზომიერი საპოლიციო ძალები და ადმინისტრაციული დაკავებების პრობლემური პრაქტიკა. აქციის მონაწილეთა მიმართ დაფიქსირდა არაადამიანური და ღირსების შემლახავი მოპყრობის ფაქტები, რაც შესაძლოა წამებასაც კი გაუთანაბრდა. ფიზიკური ანგარიშსწორების მსხვერპლნი ძირითადად სამოქალაქო აქტივისტები გახდნენ”,_ ნათქვამია დოკუმენტში.
ადამიანის უფლებათა დაცვის ცენტრის რეკომენაციები ასეთია:
საქართველოს პარლამენტს – შეიქმნას სამუშაო ჯგუფი, რომლის მიზანი იქნება ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის რეფორმის პროექტის შემუშავება. მნიშვნელოვანია, პროექტმა მოიცვას ადმინისტრაციული წესით პასუხისგებაში მიცემული პირების უფლებების დაცვის გარანტიების გაუმჯობესება; დაკავების კანონიერების შემოწმების სამართლებრივი მექანიზმების შემუშავება; საქმეებზე მტკიცების ტვირთის სტანდარტების გაუმჯობესება და სანქციების შესაბამისობის გადახედვა.
საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს – დაიცვას დაკავებულის უფლებები. მათ შორის, მიიღოს ზომები, რათა დაკავების პროცესში შესაბამის პირებს განემარტოთ ადვოკატის ყოლის უფლება და მიეცეთ შესაძლებლობა, გამოიყენონ კანონმდებლობით გარანტირებული ზარის განხორციელების უფლება; ადვოკატებს მიეცეთ დაკავებულის ადგილმდებარეობის შესახებ ინფორმაციის სატელეფონო რეჟიმში მიღებისა და მასთან დაუყოვნებლივ შეხვედრის შესაძლებლობა; აღმოიფხვრას დაკავებული პირების პოლიციის მანქანაში არაგონივრული ვადით დაყოვნების პრაქტიკა.
აქციის ფასილიტაციის პროცესში ჩართოს მხოლოდ შესაბამისი კომპეტენციის მქონე დანაყოფები. აღმოფხვრას დაკავების პროცესში და დაკავების შემდგომ აქციის მონაწილეთა მიმართ ანგარიშსწორებისა და ფიზიკური ძალადობის შემთხვევები.
აქციებზე, სადაც, მოქალაქეთა დაკავების მომეტებული რისკი არსებობს, სავალდებულო გახდეს სამართალდამცავების მიერ სამხრე კამერების ჩართულ მდგომარეობაში ტარება ნეიტრალური მტკიცებულებების შეგროვების მიზნით.
დაიცვას შეკრების თავისუფლება და აღკვეთოს მასში გაუმართლებელი საფუძვლით ჩარევა, ასევე ლეგიტიმური მიზნის გარეშე საპროტესტო აქციების დაშლა ან სპეციალური საშუალებებისა და არაპროპორციული ძალის გამოყენება. სპეციალურ საგამოძიებო სამსახურს უზრუნველყოს შსს-ს თანამშრომლების მხრიდან აქციის მონაწილეთა მიმართ განხორციელებული წამების, არაადამიანური და დამამცირებელი მოპყრობის ფაქტების დროული, სრულყოფილი და ობიექტური გამოძიება და უფლებამოსილების სავარაუდო გადამეტების ფაქტების გამოვლენის შემთხვევაში, შესაბამისი პირების პასუხისგებაში მიცემა. საერთო სასამართლოებს- დაიცვას საქართველოს მოქალაქეების კონსტიტუციური უფლებები და არ გამოიტანოს დაუსაბუთებელი ანდა ბლანკეტური გადაწყვეტილებები.
ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეების განხილვის პროცესში იხელმძღვანელოს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ დადგენილი სტანდარტებით.
