ქვეწარმავლების გამოჩენის პიკი მაისში, ივნისსა და ივლისშია. მათ ადამიანები ხვდებიან როგორც დასახლებულ, ურბანულ სივრცეში, ასევე ბუნებაში და არც თუ იშვითია გველების მიერ ადამიანის დაკბენის შემთხვევებიც. თუმცა, ადამიანების უმეტესობა ვერც იმას არჩევს შხამიანმა თუ უშხამო გველმა უკბინა და ზოგმა ისიც კი არ იცის, როგორ უნდა დაიცვას თავი და მოიქცეს თუ ქვეწარმავალს შეხვდა.
კიდევ ერთი საყურადღებო საკითხია იმის ცოდნა, თუ როგორ უნდა დავიცვათ ეზო ქვეწარმავლებისგან. ამართლებს თუ არა შესაწამლი თუ სხვა, მათი დაფრთხობის მიზნით გავრცელებული საშუალებები.
როგორ უნდა დავიცვათ თავი ქვეწარმავლებისგან, როგორ უნდა მოვიქცეთ თუ გველმა გვიკბინა და გავარჩიოთ ერთმანეთისგან შხამიანი და უშხამო გველის ნაკბენი, თბილისის რომელ უბანშია გავრცელებული შხამიანი გველები და რა უნდა ქნას გარეუბნად მცხოვრებმა ადამიანებმა, რომ მათ ეზოებს ქვეწარმავლები არ მიეჩვიონ_ ამ საკითხებზე „გურია ნიუსი“ საერთაშორისო ორგანიზაცია „ორკინისა“ და „ვიპერას“ მთავარ ჰერპეტოლოგს, შოთა ზანდუკელს ესაუბრა.
მისი თქმით, ქვეწარმავალთან შეხვედრისას მთავარი უსაფთხოების ზომების დაცვაა.
„ურბანულ სივრცეში ქვეწარმავალთან შეხვედრის ალბათობა მცირეა, ვიდრე ბუნებრივ არეალში. თუმცა, შემთხვევები არის ხშირი და მათთან შეხვედრის დროს აუცილებელია დავიცვათ უსაფრთხოება. ქვეწარმავალს არ უნდა მივუახლოვდეთ და არ უნდა ვეცადოთ ჩვენი ძალებით მის დაჭერას და გაუნებელყოფას. არ უნდა შევიდეთ ქვეწარმავალთან კონტაქტში, რადგან შესაძლებელია დაგვკბინოს. ქვეწარმავალის ნახვისას, თბილისის პირობებში, უნდა გამოვიძახოთ ცხოველთა მონიტორინგის სააგენტო, რომ ეს ქვეწარმავალი დაიჭირონ და გაუშვან შემდეგ ბუნებაში. ბუნებაში ვერავინ დაგვეხმარება. როცა ქვეწარმავალს დავინახავთ მისი მიმართულებით არ უნდა გავაგრძელოთ სვლა. უნდა დავიხიოთ უკან, მოვუაროთ და ცოტა შორიდან გავაგრძელოთ ის გზა, საითაც მივდიოდით. იმ შემთხვევაში თუ კარავში შემოვიდა უმჯობესია დაველოდოთ როდის წავა, თუ დიდი ხანი არ აპირებს მოცილებას იქედან, უმჯობესია გრძელი ჯოხის საშუალებით გამოვიყვანოთ და შორი-ახლოს გავუშვათ სადმე“,_ ამბობს ზანდუკელი.
ჰიპერტოლოგი აღნიშნავს, რომ თუ სიარულისას ქვეწარმავალს შემთხვევით ფეხს დავადგამთ, ძალიან მცირე შანსია, რომ გვიკბინოს, რადგან გაქცევას შეეცდება, მაგრამ თუ მაინც გვიკბინა, აუცილებელია სასწრაფო სამედიცინო დახმარების გამოძახება, რადგან მოსახლეობის უმეტესობა ვერ არჩევს შხამიანი და უშხამო გველის ნაკბენს.
„იმ შემთხვევაში თუ ქვეწარმავალი ვერ დავინახეთ და შემთხვევით ფეხი დავადგით, ქვეწარმავლების 60% მიუხედავად ზიანის მიყენებისა ცდილობს გაქცევას და არა ჩვენს დაკბენას. დანარჩენი 40% სახეობების, რომლებმაც ფეხის დადგმის შემთხვევაში თუ გვიკბინეს, ძალიან მცირეა ალბათობა იმისა, რომ იყოს შხამიანი გველი, მაგრამ როგორ უნდა გავარჩიოთ მათი ნაკბენი ერთმანეთისგან:
შხამიანი გველის ნაკბენის ადგილას არის ჭრილობა, 2 ნაჩხვლეტი, გვერდიგვერდ განლაგებული კბილების ნაჩხვლეტები, რომელზეც აისახება სისხლის წვეთები და გარშემო მიმდინარეობს წვის და ტკივილის პროცესი და ჩალურჯება, ჩაშავება. თუ შხამიანმა გველმა გვიკბინა უნდა დავრეკოთ 112-ზე, სასწრაფო-სამედიცინო დახმარება გამოვიძახოთ და შევინარჩუნოთ სიმშვიდე არ ვიაქტიუროთ, არ ვიმოძრაოთ და მივიღოთ რაც შეიძლება მეტი არაალკოჰოლური სითხე. ასეთ შემთხვევაში არ არის საჭირო და პირიქით ზიანის მომტანია თუ ნაკბენის ამოწოვას ან დაჭრას დავიწყებთ. თუ ალერგია გამოიწვია ნაკბენმა, აუცილებელია ანტიალერგიული საშუალებების მიღება.
უშხამო გველი ჯინსის შარვალს ვერ ხევს, თუმცა, დიდმა ეგზემპლიარებმა შეიძლება დაგვიზიანონ შარვალი და გაგვიკაწრონ ფეხი და რამდენიმე კბილი ჩაგვარჭონ, ანუ უფრო მეტი, ვიდრე შხამიანი გველის ნაკბენის შემთხვევაშია. არაშხამიანი გველის ნაკბენს გართულება არ მოჰყვება, უბრალოდ უნდა მოვიბანოთ, დავიმუშაოთ ანტისეპტიკით და გავაგრძელოთ გზა. ადამიანების ნაწილი ვერც არჩევს რომელმა გველმა უკბინა და ამიტომ აუცილებელია, მაინც მივმართოთ სამედიცინო დახმარებას“,_ ამბობს ჰერპეტოლოგი.
შოთა ზანდუკელის თქმით, თბილისის ტერიტორიაზე დაახლოებით 15 სახეობის გველია გავრცელებული, რომელთაგან შხამიანი 2 სახეობაა და ისიც, გარეუბნებში.
„გველები ურბანულ სივრცეში ხვდებიან შემთხვევით. თუმცა იმ უბნებში, რომლებიც ბუნების არეალთან ახლოს არის, უფრო მეტად შესაძლებელია ქვეწარმავლის მოხვედრა. ქვეწარმავლების აქტივობა უფრო გარეუბნებისკენ არის და მათთან შეხვედრის ალბათობაც მეტია.
შხამიან გველებს რაც შეეხება, თბილისის გარშემო 2 სახეობის გველია. ეს არის ცხვირრქოსანი გველგესლა, რომელიც გვხვდება კოჯორის მიმდებარედ. თუმცა, ეს სახეობა ისეთი საშიში და სახიფათო არ არის, როგორც გიურზა. გიურზას ვხვდებით სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. შესაძლებელია, შევხვდეთ, კრწანისის ქედზე, ფონიჭალისკენ, აფრიკის დასახლებისკენ. თუმცა, არის შემთხვევები, როცა შეიძლება გიურზა მოხვდეს ქალაქის ცენტრში, მაგალითად სამშენებლო მასალების გადაზიდვის დროს და აქედან გამომდინარე ყურადღება აუცილებელია“,_ ამბობს ზანდუკელი.
შეკითხვაზე- როგორ უნდა მოიქცნენ თბილისის გარეუბნებში მცხოვრები მოქალაქეები, რომლებსაც ეზოიანი სახლები აქვთ, რომ მათ ეზოს ქვეწარმავალი არ მიეჩვიოს, ზანდუკელი გვპასუხობს, რომ მთავარი ეზოს მოწესრიგებაა და სხვა ე.წ. ქვეწარმავლების დამფრთხობ საშუალებებს ეფექტი არ აქვს.
„უპირველეს ყოვლისა უნდა დავიცვათ ეზოს სისუფთავე. მწვანე საფარი მოვლილი უნდა გვქონდეს, არ უნდა იყოს მაღალი ბალახი, არ უნდა ეყაროს სამშენებლო მასალები, აგურის, ბლოკის და ფიცრის წყობები, რომელსაც ქვეწარმავალი თავს შეაფარებს.
აუცილებელია, ბრძოლა იმ ცოცხალ არსებებთან, რითაც იკვებებიან ქვეწარმავლები. თუ ტერიტორიაზე არის თაგვი, ტერიტორია ქვეწარმავლისთვისაც მიმზიდველია. აქედან გამომდინარე, შეეცდება ტერიტორიაზე შესვლას. მაგრამ როდესაც იქნება ტერიტორია მოვლილი და არ იქნება მისი საკვები, ასეთ შემთხვევაში ქვეწარმავლის გამოჩენის ალბათობა მინიმუმადე ეცემა. სხვა საშუალებები რომლებიც ცნობილია ჩვენთვის, ვიბრაციის გამომცემი მოწყობილობა, შესაწამლი საშუალებები, ეს ყველაფერი უშედეგოა და უნდა ვეცადოთ დავიცვათ გარემო იდეალურ მდგომარეობაში“,_ ამბობს ზანდუკელი.
