რუსეთმა ჯაშუშობის ბრალდებით ამერიკელი ჟურნალისტი ევან გერშკოვიჩი დააკავა. გამოცდილი რუსი რეპორტიორი, დაკავების დროს ეკატერინბურგში მუშაობდა.
Wall Street Journal-მა განაცხადა, რომ “ღრმად შეშფოთებულია” მისი უსაფრთხოებით და კატეგორიულად უარყო მის წინააღმდეგ ბრალდებები.
FSB-მ განაცხადა, რომ მან “შეაჩერა უკანონო საქმიანობა” და რომ რეპორტიორი “მოქმედებდა აშშ-ს მითითებებით” და “აგროვებდა სახელმწიფო საიდუმლოებას”.
რამდენიმე საათის შემდეგ უშიშროების სამსახურმა ის ლეფორტოვოს რაიონულ სასამართლოში წაიყვანა ოფიციალური დაკავებისთვის. სასამართლომ მას 29 მაისამდე პატიმრობა შეუფარდა.
მისმა ადვოკატმა თქვა, რომ იგი სასამართლო დარბაზში არ შეუშვეს და საინფორმაციო სააგენტო Tass-ის ცნობით, ჟურნალისტმა უარყო ბრალდება. სასამართლო ადრე გაათავისუფლეს თანამშრომლებისა და ვიზიტორებისგან ბომბის საფრთხის გამო, იტყობინება რუსეთის სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტო Ria.
FSB-მ თავის განცხადებაში დაადასტურა, რომ ევან გერშკოვიჩს ჰქონდა საგარეო საქმეთა სამინისტროს აკრედიტაცია, როდესაც მუშაობდა ეკატერინბურგში მოსკოვის აღმოსავლეთით 1,800 კმ-ში.
მისი ბოლო WSJ სტატია ამ კვირაში აშუქებდა რუსეთის ეკონომიკის დაქვეითებას, თუ როგორ უწევს კრემლს გაუმკლავდეს „აუცილებელ სამხედრო ხარჯებს“ სოციალური ხარჯების შენარჩუნებისას.
მაგრამ FSB-მ განაცხადა, რომ ის დააკავეს რადგან “აშშ-ის მითითებით შეაგროვა ინფორმაცია, რომელიც წარმოადგენს სახელმწიფო საიდუმლოებას რუსული თავდაცვის საწარმოს საქმიანობის შესახებ”. FSB-ს საგამოძიებო დეპარტამენტმა კრიმინალური ჯაშუშობის საქმე აღძრა.
Wall Street Journal-ის განცხადებაში ნათქვამია, რომ იგი სოლიდარობას უცხადებს რეპორტიორს და მის ოჯახს: “კატეგორიულად უარვყოფთ FSB-ის ბრალდებებს და ვითხოვთ დაუყოვნებლივ გათავისუფლებას ჩვენი სანდო და ერთგული რეპორტიორის, ევან გერშკოვიჩის.”
ამერიკელი ჟურნალისტის დაკავებაზე კომენტარი კრემლმაც გააკეთა.
„ეს არის FSB-ის პასუხისმგებლობა, მათ უკვე გაავრცელეს განცხადება“, – განაცხადა სპიკერმა დიმიტრი პესკოვმა. “ერთადერთი, რაც შემიძლია დავამატო, არის, რამდენადაც ჩვენ ვიცით, ის ხელზე დაიჭირეს.”
რუსეთში ჯაშუშობა მაქსიმუმ 20 წლით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
2022 წლის თებერვალში უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრამდეც კი, რუსეთიდან მოხსენება სულ უფრო რთული ხდებოდა.
დამოუკიდებელ ჟურნალისტებს შეარქვეს „უცხოური აგენტები“, ხოლო BBC რუსეთის კორესპონდენტი სარა რეინსფორდი ქვეყნიდან გააძევეს.
როდესაც ომი დაიწყო, რუსეთმა შემოიღო სისხლის სამართლის დანაშაული „ყალბი ამბების“ ან „ჯარის დისკრედიტაციისთვის“, რომლის მიხედვითაც ათობით რუსი გაასამართლეს სოციალურ მედიაში შეჭრის კრიტიკისთვის.
თითქმის ყველა დამოუკიდებელი მედია გაჩუმდა, დაიხურა ან დაიბლოკა, მათ შორის ძირითადი გამოშვებები TV Rain, Echo of Moscow რადიო და გაზეთი Novaya Gazeta. ბევრმა დასავლურმა მედიამ აირჩია რუსეთის დატოვება.
ევან გერშკოვიჩი ერთ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში აშუქებდა რუსეთის ამბებს Wall Street Journal-ისთვის, მანამდე მუშაობდა საინფორმაციო სააგენტო AFP-სა და Moscow Times-ში.
რუსი პოლიტიკური ექსპერტი ტატიანა სტანოვაია ამბობს, რომ მისი დაკავება შოკი იყო.
_ ჯაშუშობის შესახებ FSB-ის აზრით, „ინფორმაციის შეგროვება“ შეიძლება უბრალოდ ნიშნავდეს ექსპერტების კომენტარების შეგროვებას, _ თქვა მან, _ ხოლო აშშ-ს ინსტრუქციებით მოქმედება, შეიძლება უბრალოდ მიმართვაა მის რედაქტორების Wall Street Journal-ში.
რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა მარია ზახაროვამ განაცხადა, რომ რასაც Wall Street Journal-ის თანამშრომელი აკეთებდა ეკატერინბურგში “არანაირი კავშირი არ აქვს ჟურნალისტიკასთან”.
_ ეს არ იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც “უცხოური კორესპონდენტის” სტატუსი გამოიყენებოდა “საქმიანობის დასაფარად, რომელიც არ არის ჟურნალისტიკა”, _ თქვა მან.
კრემლსა და დასავლეთს შორის დაძაბულობა სულ უფრო დაძაბული გახდა უკრაინაში რუსეთის ომის 13 თვის განმავლობაში. პრესის თავისუფლების დამკვირვებელმა ორგანიზაციამ „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ თქვა, რომ “შეშფოთებულია იმით, რაც შურისძიებას ჰგავს”.
რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ სერგეი რიაბკოვმა ადგილობრივ საინფორმაციო სააგენტოებს განუცხადა, რომ ჯერ ნაადრევია პატიმრების გაცვლაზე მსჯელობა: „ამ კითხვას არც ახლა დავსვამდი ამ თვითმფრინავში, რადგან გესმით, რომ გარკვეული გაცვლა, რაც წარსულში მოხდა, ხდებოდა იმ ადამიანებისთვის, რომლებიც უკვე იხდიდნენ სასჯელს“.
ცნობისთვის, აშშ-ის რამდენიმე მოქალაქე რუსეთში იმყოფება. შეჭრამდე რამდენიმე დღით ადრე, ამერიკელი კალათბურთის ვარსკვლავი ბრიტნი გრინერი დააკავეს მოსკოვის აეროპორტში და დააპატიმრეს კანაფის ზეთის ტარებისთვის. 10 თვე გავიდა, სანამ ის გაათავისუფლეს ცნობილი რუსი იარაღის დილერის ვიქტორ ბუტის სანაცვლოდ.
