„პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტი“ (IPI) შეუერთდა „სწრაფი რეაგირება მედიის თავისუფლებისთვის“ (MFRR) პარტნიორ ორგანიზაციებს და მკაცრად გმობენ მმართველი პარტიის, „ქართული ოცნების“, წინადადებებს საკანონმდებლო ცვლილებების სერიის განხორციელების შესახებ, რომლებიც დამატებით შეზღუდვებსა და ჯარიმებს დააწესებს გრანტებისა და უცხოური დაფინანსების მიმღებებზე, – ამის შესახებ აღნიშნულია განცხადებაში, რომელსაც „პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტი“ (IPI) ავრცელებს.
ორგანიზაციები აცხადებენ, რომ თუ ცვლილებები განხორციელდება, ის გააძლიერებს მედიისა და სამოქალაქო საზოგადოების ფინანსური მხარდაჭერის ისედაც შემზღუდავ კანონმდებლობას და შესაძლოა, გააქროს ქართველი ჟურნალისტებისა და მედია საშუალებების დამოუკიდებელი დაფინანსების ნებისმიერი ფორმის მიღების შესაძლებლობა.
განცხადებაში აღნიშნულია, რომ შეთავაზებული ცვლილებები „ქართული ოცნების“ საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერმა 28 იანვარს გამოაცხადა და მათი მიღება 3 თებერვალს იგეგმება. პარლამენტში რეგისტრირებული დაჩქარებული წესით განხილული წინადადებების თანახმად, ახალი კანონის დარღვევა ისჯება ჯარიმით, 300-დან 500 საათამდე საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომით ან ექვს წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთით.
„წინადადებები მნიშვნელოვნად გააფართოებს „გრანტის“ ფარგლებს, რაც გრანტად განსაზღვრავს პრაქტიკულად ნებისმიერ უცხოურ დაფინანსებას, რომელიც დაკავშირებულია საზოგადოებრივ, პოლიტიკურ ან პოლიტიკურ საქმიანობასთან. მედია ორგანიზაციები და ჟურნალისტები, რომლებიც იღებენ ამ გრანტებს ან დაფინანსებას მთავრობის წინასწარი ნებართვის გარეშე, შეიძლება დაისაჯონ ექვს წლამდე თავისუფლების აღკვეთა. უცხოელი აქტორების მიერ ჟურნალისტიკასთან დაკავშირებული მომსახურების, კვლევის ან ექსპერტიზის საფასურის გადახდა ასევე შეიძლება ჩაითვალოს უკანონო გრანტებად. მთავრობის თანხმობა ასევე საჭირო იქნება უცხოური ორგანიზაციებისთვის, რომლებიც ცდილობენ გრანტების გაცემას საკუთარი ადგილობრივი ფილიალებისთვის, უცხოეთში რეგისტრირებული პირებისთვის, რომლებიც ძირითადად დაკავებულნი არიან საქართველოსთან დაკავშირებული საქმიანობით და უცხოელი აქტორებისთვის, რომლებიც ქირაობენ ექსპერტებს საქართველოში”, – აღნიშნულია განცხადებაში.
გარდა ამისა, ორგანიზაციების შეფასებით, სისხლის სამართლის კოდექსი შემოიღებს „დამამძიმებელ გარემოებას“ „საქართველოს შიდა პოლიტიკურ საქმეებთან დაკავშირებული საქმიანობით დაკავშირებული ფულის გათეთრებისთვის“, რაც ისჯება 9-დან 12 წლამდე თავისუფლების აღკვეთით.
„უახლესი წინადადებები ემატება 2025 წელს მიღებული შემზღუდავი კანონმდებლობის საგანგაშო სიას, რომელიც ძირს უთხრის მედიის თავისუფლებას და სამოქალაქო საზოგადოებას. „მედიის თავისუფლების რუკების“ მონიტორინგის თანახმად, საქართველოში სამართლებრივი ინციდენტების მკვეთრი ზრდა დაფიქსირდა, რაც რეგისტრირებული ყველა შემთხვევის 42.0%-ს შეადგენს. 2025 წელს 60 სამართლებრივი ინციდენტის დოკუმენტირებით, რიცხვი თითქმის გაორმაგდა 2024 წელს დაფიქსირებულ 33 შეტყობინებასთან შედარებით. ბოლო ორი წლის განმავლობაში „ქართული ოცნების“ მიერ მიღებული რეპრესიული კანონმდებლობა მოიცავდა უცხოელი აგენტების შესახებ კანონს, FARA-ს ქართულ ვერსიას, ცვლილებების შეტანას საქართველოს „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონში, ასევე ცვლილებებს გრანტებისა და მაუწყებლობის შესახებ კანონებში. ერთობლივად, ამ სამართლებრივმა ზომებმა არა მხოლოდ საფრთხე შეუქმნა მედიის გადარჩენას, არამედ შემზღუდავი ცენზურა დააწესა, რამაც ქართული ჟურნალისტიკა გადარჩენის ზღვარზე მიიყვანა.
MFRR-ის პარტნიორებმა არაერთხელ განაცხადეს, რომ ქვეყნის მედიის ისედაც უპრეცედენტო შეზღუდვები მხოლოდ გაძლიერდებოდა საერთაშორისო ზეწოლის გარეშე. თავისუფალი მედიისთვის სულ უფრო მტრული გარემოს მიუხედავად, დამოუკიდებელი ჟურნალისტები ქვეყანაში რჩებიან და უარს ამბობენ გაჩუმებაზე ან იძულებით გადასახლებაზე. თუმცა, მათ სასწრაფოდ სჭირდებათ საერთაშორისო მხარდაჭერა“, – აღნიშნულია განცხადებაში.
ორგანიზაციები მიიჩნევენ, რომ შეთავაზებული ცვლილებები შეუთავსებელია საქართველოს საერთაშორისო ვალდებულებებთან ადამიანის უფლებებთან დაკავშირებით, მათ შორის ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით ნაკისრ ვალდებულებებთან და ევროპის საბჭოს წევრობასთან. ისინი ასევე ეწინააღმდეგება ეუთოს წინაშე აღებულ ვალდებულებებს, რომლებიც მოითხოვს გამოხატვის თავისუფლების დაცვას და მედიის დამოუკიდებლად მოქმედების შესაძლებლობას.
„ამიტომ, მივესალმებით ეუთოს „მოსკოვის მექანიზმის“ ამოქმედებას საქართველოში ადამიანის უფლებების მდგომარეობის გაუარესების შესახებ ექსპერტული მისიის დასაწყებად. ჩვენი ორგანიზაციები მოუწოდებენ „ქართული ოცნების“ მიერ მართულ პარლამენტს, დაუყოვნებლივ გააუქმოს ამ შემზღუდავი ცვლილებების მიღების გეგმები და გააუქმოს არსებული რეპრესიული კანონმდებლობა, მათ შორის „უცხოური აგენტების შესახებ“ კანონი, „უცხოური აგენტების რეგისტრაციის შესახებ“ კანონის (FARA) ქართული ვერსია და გრანტებისა და მაუწყებლობის შესახებ კანონებში შეტანილი ცვლილებები. და ბოლოს, ჩვენ კიდევ ერთხელ მოვუწოდებთ ევროკავშირსა და საერთაშორისო საზოგადოებას, მკაცრად უპასუხონ მმართველი პარტიის მიერ მედიისა და სამოქალაქო საზოგადოების წინააღმდეგ განხორციელებულ შეზღუდვებს, მათ შორის დამატებითი მიზნობრივი სანქციების დაწესებით“, – აღნიშნულია განცხადებაში.
განცხადებას ხელს აწერენ პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტი (IPI), ევროპის ჟურნალისტთა ფედერაცია (EFJ), თავისუფალი პრესა შეზღუდვების გარეშე (FPU), პრესისა და მედიის თავისუფლების ევროპული ცენტრი (ECPMF) და OBC Transeuropa (OBCT).
განცხადება წარმოადგენს „სწრაფი რეაგირება მედიის თავისუფლებისთვის“ (MFRR) ნაწილს. MFRR არის ევროპის მასშტაბით მოქმედი მექანიზმი, რომელიც აკვირდება და რეაგირებს პრესისა და მედიის თავისუფლების დარღვევებზე ევროკავშირის წევრ ქვეყნებსა და კანდიდატ ქვეყნებში.
