ბოლო პერიოდში, სხვადასხვა რძის ნაწარმის თაობაზე ატეხილ სკანდალს, აზრთა სხვადასხვაობაც ახლავს. თუმცა, რძის თუ ხორცის პროდუქტების უსაფრთხოებაზე ყურადღების მობილიზების პარალელურად, არანაკლები და უფრო მეტი სიფრთხილე უნდა იყოს გამოჩენილი სანელებლების უვნებლობის მიმართაც _ ასე მიიჩნევს უამრავი მომხმარებელი, რომლებსაც “გურია ნიუსი” წინასააღდგომო დღეებში, სხვადასხვა ბაზრობასა თუ კერძო მარკეტებსა და სურსათის ვაჭრობით ცნობილ პრიორიტეტულ ობიექტებში შეხვდა.
სანელებლების შესახებ სკანდალი, განსაკუთრებით მათში ტყვიის შემცველობაზე, არაერთხელ მოგვისმენია, თუმცა, არანაკლებ საშიშია და დანაშაულებრივი ნამჯის, თივის თუ სხვადასხვა ბალახეულის შეღებვის, დაფქვის და მერე რეალიზაციის ფაქტებიც, რომელიც დრო და დრო მჟღავნდება ჩვენს ქვეყანაში.
ოზურგეთის სავაჭრო სივრცეებში, ბაზარში, მარკეტებში თუ სხვადასხვა მცირე დახლებთან, უამრავ ადგილზე ნახავთ დაფასოებულ სხვადასხვა სანელებლებს. განსაკუთრებით მომრავლდა მათი რიცხვი წინაასააღდგომო დღეებში და დღემდე გრძელდება რეალიზაცია, დაწყებული კვერცხის საღებავით და დასრულებული ასე პოპულარული უცხო სუნელით.
_ რა ადამიანი უნდა იყო, რომ თივა და ზოგადად ბალახი შეღებო, გაახმო, დაფქვა და გაყიდო? მე სულ ბათუმიდან ჩამომაქვს სანელებლები. თუმცა, თავზე თუ არ დავადექი და არ ვუყურე დაფქვის პროცესს, როგორ წამოვიღებ? სხვა რას შვება, არ ვიცი _ მე როცა ვყიდი, ასე ვიქცევი, _ გვეუბნება ერთ კუთხეში, თავის პატარა მაგიდა-დახლთან მჯდომი ვაჟა ჩხაიძე.
ოზურგეთის ბაზარში (შპს “სოფლის ნობათი”) ყველამ იცის სანელებლების საბითუმო ლოკაცია “წისქვილი”. აქ მომუშავე პირი, მერაბ თუთისანი ამბობს, რომ სანელებლები განსაკუთრებული კონტროლის ქვეშ უნდა იყოს.
_ მე რა უნდა გითხრათ? ჩემი პროდუქტი ხომ არ უნდა ვაქო? რეკლამით გაყიდული სანელებლების რა ვთქვი _ ამის გარეშე კერძი და რაიმე საჭმელი არსებობს? ამიტომ ყველაზე მეტი კონტროლი უნდა არსებობდეს. ის კი არადა, კონტროლი კონტროლზე უნდა იყოს! ხალხი ვაჭრობს, რა ქნან, უამრავ ადგილზე ყიდიან დაფასოებულ სანელებლებს. მთავარია, შემომტანი იყოს წესიერი პარტნიორი და შენც უნდა იცოდე, ვისგან და როგორი ფორმით ყიდულობ. მე სანელებლებს ვყიდი ასეთი მიდგომით _ დაფქულის გვერდით მაქვს დასაფქვავი მარცვალიც. აქვე მაქვს წისქვილი. არ მოეწონება დაფქული? აგერ მარცვალი მაქვს და უცებ გავუმზადებ. სულ ეს არის. მე ვერ ვიქნები სხვისი შემფასებელი. თითოეულმა ჩვენთაგანმა უნდა აკონტროლოს თავისი თავი, თავისი მცირე ბიზნესი. იმუშავებ წესიერად? სახელიც მოვა და მყიდველიც… სულ ეს არის. ყველას წარმატებას ვუსურვებ, _ გვეუბნება ის.
მომხმარებელთა დიდი ნაწილი აღნიშნავს, რომ ოზურგეთის ბაზარში, საბითუმო მაღაზია “წისქვილი”მათი უცვლელი მომმარაგებელია.
_ ჩვენ კი გვგონია, რომ ყველაზე მეტად პურს მოვიხმართ, მაგრამ თუ არსებობს საკვები, რომელსაც სანელებელი არ უნდა? ამიტომ მე პირადად როცა შემოვდივარ ბაზარში, ხშირად იქნებ, სამწუხაროდ, სულ არ ვამოწმებ კომბოსტოს თუ ყველის ხარისხს. მაგრამ სანელებლებს სულ ვაკვირდები. ვყიდულობ იმ ადგილზე, სადაც ორივე სახით _ დაფქული და დაუფქვავიც აქვთ წარმოდგენილი და გეკითხებიან, როგორი ფორმით მოგემსახურონ. აქ დიდია სანდოობა. წარსულში მქონია შემთხვევები, დაფქული სანელებლები მალე დაობებულა. რა არ ვიფიქრე _ ხან მითხრეს, ფქვილი ურევიაო. ახლა უარესიც მესმის _ ბალახს, ნამჯასაც აფქვევენ, თურმე…
ყველაზე მეტად ადამიანი სანელებლებს მოიხმარს და თუ მასში ნაგავი და საღებავი ურევია, მტერი უარესს რას გვიზამს? ახლახან მოვისმინე, თურმე, დიზელის საღებავით აფერადებდნენ… თან ადრეც გაუკეთებიათ ეს… ზოგიერთებს შიშიც არ აქვთ, როცა უკადრებელს კადრულობენ. ისღა დაგვრჩა, რომ მაქსიმალური სიფრთხილე გამოვიჩინოთ. ვისაც მიწა აქვს, შინ მოიყვანოს. შრომა სჭირდება, თორემ არანაკლები მოსავალი მოდის ჩვენთან, _ გვეუბნება მომხმარებელი მაიკო ონიანი.
_ სანელებლები, უცხო სუნელი განსაკუთრებით, სამხრეთ საქართველოში, მთებში ბლომადაა. ცელავენ პირდაპირ და ჩამოაქვთ. ეგ არის, რომ ღეროებს და ფოთლებსაც თუ დაფქვავ, ხარისხი ძალიან დაბალი იქნება. მოწამვლა კი, არ მგონია, გამოიწვიოს, _ ამბობს კიდევ ერთი მომხმარებელი მაია ბოიაჯანი.
სულ არ სჭირდება გამადიდებელი შუშით დაკვირვება იმ ფაქტს, რომ დღეისთვის შავი წიწაკის მარცვალი, ერთი კილოგრამი 27 ლარი ღირს. დაფქული, იგივე რაოდენობა კი 12 ლარი! კითხვა ხომ უნდა გაგიჩნდეს? რომ ყიდულობ, უცებ გაიაზრე, შეადარე, გადაიანგარიშე… და მიხვდები, რომ ჟარგონით რომ ვთქვათ, “ბლეფია” _ რაღაცას გატყუებენ, _ იცინის ნარგიზ ბაბილოძე, ერთ-ერთი სავაჭრო ობიექტზე დასაქმებული პირი.
თუ დავაკვირდებით მზა და დაფქული სანელებლების ფასებს (რასაც ადამიანები უმეტესად საერთოდ არ აქცევენ ყურადღებას) საკვირველ და შემაშფოთებელ სურათს დავინახავთ _ უცხო სუნელი, დაუფქვავი, ერთი კილოგრამი ღირს 30 ლარი, დაფქული კი _ სამი ლარი!
ყველასთვის ასე ხელმისაწვდომი ქინძის კაკალი, ერთი კილოგრამი ღირს 4-5 ლარი. დაფქული კი სამი ლარი! სურნელოვანი შავი წიწაკა ერთი კილოგრამი 40 ლარი ღირს, 200 გრამი დაფქული კი 3-4 ლარი! შავი წიწაკა ერთი კილოგრამი 27 ლარი ღირს, დაფქული კი 11 ლარი!
პასკის სანელებლებს თუ დავაკვირდებით, აქ კიდევ უფრო მეტ საოცრებას ვნახავთ _ ერთი კილოგრამი დაუფქვავი ილი 140 ლარი ღირს, დაფქული კი ასგრამიანი პარკით 2-3 ლარი ღირს. ასევე, ერთი კილოგრამი მზა მიხაკის, დარიჩინის და მუსკატის კაკლის ფასი 50 ლარია, დაფქულს, პატარა პარკებით როცა ვყიდულობთ 1-2 ლარად, ხომ უნდა მიხვდეს ადამიანი, რომ საქმე “რაღაცაშია?” ამიტომ სანელებლებს, რაკი ყველაზე ხშირად ვყიდულობთ და მოვიხმართ, ყველაზე მარტივია, იყიდოთ მარცვლის სახით, რომელსაც ან იქვე დააფქვევინებთ, ან შინ, საოჯახო სივრცეში დანაყავთ ტრადიციულად.
_ თბილისში ძალიან ბევრი სასაწყობე სივრცეა, სადაც სრულად მოწესრიგებულია სანელებლების საბითუმო ფასში შეძენა. საიმედოა სურსათის უვნებლობის პრინციპების დაცვითაც. მთავარია, ადამიანს ჰქონდეს ინფორმაცია, სად შეიძინოს. სადღაც, გარეუბნებში გახსნილ წისქვილებს, სხვადასხვა წვრილ–წვრილ ეგრეთ წოდებულ მეწარმეებს, სამწუხაროდ ნაკლები სანდოობა აქვთ. ამიტომ ისევ მომხმარებლის სიფრთხილესა და გამჭრიახობაზეა დამოკიდებული, გაუფრთხილდეს თავის სახელს, სარეალიზაციო პროდუქტს და ამით უფრო მისაღწევი გახდება მიზანი, ვიდრე იმით, რომ ვიღაცას დასჯის სურსათის უვნებლობის სამსახური, _ გვეუბნება ოზურგეთის ბაზრის დირექტორი, სოსო სიხარულიძე და ჩვეული ღიმილით გვიმტკიცებს რომ ყველაზე დიდი მაკონტროლებელი საკუთარი საქმისა თუ თითოეული ადამიანი არ იქნება, ესა თუ ის მაკონტროლებელი ორგანო სრულ შედეგს ვერასდროს მიაღწევს.
ავტორი
