როდესაც ომი ახშობს ევროპას, რუსეთის ქვეშ მოქცეული პატარა ერი მოულოდნელი ეკონომიკური ბუმით სარგებლობს, _ამის შესახებ სტატიას reuters აქვეყნებს.
“საქართველო აპირებს ჰქონდეს მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი ეკონომიკა წელს, მას შემდეგ, რაც 100 000-ზე მეტი რუსის დრამატული შემოდინება მოხდა მოსკოვის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ.
რამდენადაც მსოფლიო რეცესიისკენ მიისწრაფვის, შავ ზღვასთან მოსაზღვრე 3,7 მილიონი მოსახლე ქვეყანა, მოსალოდნელია, რომ 2022 წლისთვის ეკონომიკური წარმოების მკვეთრი 10%-იანი ზრდა დაფიქსირდეს მოხმარებით გამოწვეული ბუმის ფონზე, საერთაშორისო ინსტიტუტების თანახმად.
ეს ნიშნავს, რომ მოკრძალებული 19 მილიარდი დოლარის ეკონომიკა, რომელიც კარგად არის ცნობილი რეგიონში თავისი მთებით, ტყეებითა და ღვინის ხეობებით, აჯობა ზედმეტად დატვირთულ განვითარებად ბაზრებს, როგორიცაა ვიეტნამი და ნავთობის ექსპორტიორებს, როგორიცაა კუვეიტი, რომლებიც ძლიერდება ნედლი ნავთობის მაღალი ფასებით.
„ეკონომიკის მხრივ, საქართველო ძალიან კარგად მუშაობს“, – განუცხადა „როიტერს“ თბილისის შტაბ-ბინაში მიცემულ ინტერვიუში ქვეყნის უმსხვილესი ბანკის TBC-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა ვახტანგ ბუცხრიკიძემ.
“არის რაღაც ბუმი,” _ დასძინა მან. “ყველა ინდუსტრია ძალიან კარგად მუშაობს მიკროორგანიზმებიდან დაწყებული კორპორაციამდე. მე ვერ წარმომიდგენია რაიმე ინდუსტრია, რომელსაც წელს პრობლემები ჰქონდეს.”
საზღვრის გადაკვეთის სტატისტიკა აჩვენებს, რომ წელს საქართველოში სულ მცირე 112 000 რუსი ემიგრაციაში წავიდა. პირველი დიდი ტალღა 43,000-მდე მოვიდა მას შემდეგ, რაც რუსეთი შეიჭრა უკრაინაში 24 თებერვალს და პუტინი გადავიდა ომთან ოპოზიციის ჩახშობისკენ, საქართველოს მთავრობის თქმით, მეორე ტალღა მოვიდა მას შემდეგ, რაც პუტინმა სექტემბრის ბოლოს გამოაცხადა ეროვნული მობილიზაციის შესახებ.
საქართველოს ეკონომიკურმა ბუმმა დააბნია ბევრი ექსპერტი, რომლებმაც დაინახეს ომის მძიმე შედეგები ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკისთვის, რომლის ეკონომიკური კეთილდღეობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული მის უფრო დიდ მეზობელთან ექსპორტითა და ტურისტებით.
ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკმა (EBRD), მაგალითად, მარტში იწინასწარმეტყველა, რომ უკრაინის კონფლიქტი დიდ დარტყმას მიაყენებს საქართველოს ეკონომიკას. ანალოგიურად, მსოფლიო ბანკმა აპრილში იწინასწარმეტყველა, რომ ქვეყნის ზრდა 2022 წლისთვის 2.5%-მდე შემცირდება საწყისი 5.5%-დან.
„მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ გვქონდა მოლოდინი, რომ ეს ომი უკრაინაზე მნიშვნელოვან უარყოფით გავლენას მოახდენს საქართველოს ეკონომიკაზე, ჯერჯერობით ჩვენ ვერ ვხედავთ ამ რისკების რეალიზებას“, – თქვა დიმიტარ ბოგოვმა, EBRD-ის წამყვანმა ეკონომისტმა აღმოსავლეთ ევროპისა და აღმოსავლეთ ევროპის საკითხებში. კავკასია.
„პირიქით, ჩვენ ვხედავთ, რომ საქართველოს ეკონომიკა მიმდინარე წელს საკმაოდ კარგად იზრდება, ორნიშნა მაჩვენებელით.
მიუხედავად ამისა, ვარსკვლავური ზრდა ყველას არ მოაქვს სარგებელს, ათიათასობით რუსი, ბევრი ტექნიკური პროფესიონალის ჩამოსვლით, უამრავი ნაღდი ფულით, რაც ზრდის ფასებს და გამოდევნის ზოგიერთ ქართველს ეკონომიკის ისეთ ნაწილებში, როგორიცაა საცხოვრებლის გაქირავების ბაზარი და განათლება.
ბიზნესის ლიდერები ასევე შიშობენ, რომ ქვეყანა შეიძლება მძიმე ვარდნის წინაშე აღმოჩნდეს, თუ ომი დასრულდება და რუსები სახლში დაბრუნდებიან.
თავად საქართველომ 2008 წელს რუსეთთან მოკლე ომი აწარმოა სამხრეთ ოსეთისა და აფხაზეთის გამო, ტერიტორიები, რომლებსაც რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი სეპარატისტები აკონტროლებენ.
თუმცა, ახლა საქართველოს ეკონომიკა სარგებლობს ზესახელმწიფოსთან სიახლოვის სარგებელს – ორივეს საერთო სახმელეთო საზღვრის გადაკვეთა აქვს – და ლიბერალური საიმიგრაციო პოლიტიკა, რომელიც საშუალებას აძლევს რუსებს და სხვა მრავალი ქვეყნიდან ჩამოსულ ადამიანებს იცხოვრონ, იმუშაონ და შექმნან ბიზნესი ქვეყანაში გარეშე. ვიზა სჭირდება.
გარდა ამისა, რუსეთის ომს გაქცეულებს თან აქვთ ფული.
საქართველოს ცენტრალური ბანკის მონაცემებით, აპრილიდან სექტემბრამდე რუსებმა საქართველოში 1 მილიარდ დოლარზე მეტი გადარიცხეს ბანკების ან ფულის გადარიცხვის სერვისების საშუალებით, რაც ხუთჯერ მეტია, 2021 წლის იმავე თვეების მონაცემებთან.
ამ შემოდინებამ ხელი შეუწყო ქართული ლარის უძლიერეს დონეს ბოლო სამი წლის განმავლობაში.
თიბისის აღმასრულებელი დირექტორის ბუცხრიკიძისა და ადგილობრივი მედია საშუალებების თქმით, რუსი ჩამოსულების დაახლოებით ნახევარი უკრაინის ტექნიკური სექტორიდანაა.
„ესენი არიან მაღალი კლასის ადამიანები, მდიდარი ადამიანები… ჩამოდიან საქართველოში გარკვეული ბიზნეს იდეებით და მკვეთრად გაზარდეს მოხმარება“, – თქვა დავით კეშელავამ, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის საერთაშორისო სკოლის უფროსმა მკვლევარმა (ISET).
„ჩვენ ველოდით, რომ ომი ბევრ უარყოფით გავლენას მოახდენდა“, – დასძინა მან. “მაგრამ ეს საკმაოდ განსხვავებული აღმოჩნდა. აღმოჩნდა დადებითი.”
არსად არ არის ისეთი მკაფიო გავლენა ახალმოსახლეებზე, როგორც დედაქალაქის საბინაო გაქირავების ბაზარზე, სადაც გაზრდილი მოთხოვნა ამძიმებს დაძაბულობას.
თიბისი ბანკის ანალიზის მიხედვით, თბილისში ქირა წელს 75%-ით გაიზარდა და ზოგიერთი დაბალშემოსავლიანი და სტუდენტი აღმოჩნდება იმ მზარდი საბინაო კრიზისის ცენტრში, რასაც აქტივისტები ამბობენ.
ქართველი ნანა შონია, 19 წლის, დათანხმდა ორწლიან კონტრაქტს ქალაქის ცენტრში 150 დოლარად თვეში, რუსეთის შემოჭრამდე რამდენიმე კვირით ადრე. ივლისში მისმა მემამულემ ის გააძევა და აიძულა გადასულიყო ქალაქის განაპირა უბანში.
“ადრე 10 წუთი მჭირდებოდა სამსახურში მისასვლელად. ახლა მინიმუმ 40-ია, ავტობუსით და მეტროთი მიწევს სიარული და ხშირად საცობებში ვრჩები”, – თქვა მან და ბაზრის დინამიკის ცვლილებას მიაწერა ტალღა. ახალმოსულთა.
ჰელენ ხოსე, 21 წლის სამედიცინო სტუდენტი ინდოეთიდან, ერთი თვის განმავლობაში ავარიაში მოყვა მეგობარს მას შემდეგ, რაც ზაფხულის არდადეგებზე მისი ქირა გაორმაგდა.
“ადრე ძალიან ადვილი იყო ბინის პოვნა. მაგრამ ჩემს ბევრ მეგობარს უთხრეს წასულიყვნენ, რადგან არიან რუსები, რომლებიც მზად არიან ჩვენზე მეტი გადაიხადონ”, – თქვა მან.
უნივერსიტეტის მოღვაწეებმა ასევე დააფიქსირეს სტუდენტების მნიშვნელოვანი რაოდენობა, რომლებიც აჭიანურებენ სწავლას თბილისში იმის გამო, რომ მათ არ შეუძლიათ ქალაქში საცხოვრებლის გადახდა, თქვა კეშელავამ ISET-ში.
თიბისი ბუცხრიკიძის თქმით, ის ხედავს პოტენციალს ახალ ჩამოსულებში, რათა შეავსონ საქართველოს ეკონომიკაში არსებული უნარების ხარვეზები.
„ისინი ძალიან ახალგაზრდები არიან, ტექნოლოგიებში განათლებულები და აქვთ ცოდნა – ჩვენთვის და სხვა ქართული კომპანიებისთვის ეს საკმაოდ სასარგებლო შესაძლებლობაა“, – განაცხადა მან.
“ჩვენთვის მთავარი გამოწვევა არის ტექნოლოგია. და სამწუხაროდ, ამ მხრივ ჩვენ კონკურენციას ვუწევთ მაღალტექნოლოგიურ კომპანიებს შეერთებულ შტატებსა და ევროპაში”, – დასძინა მან. “სწრაფი გამარჯვების მისაღწევად, ეს მიგრანტები ძალიან გვეხმარებიან.”
მიუხედავად ამისა, ეკონომისტები და ბიზნესი კვლავ შეშფოთებულნი არიან ომის გრძელვადიანი უარყოფითი შედეგებით და რა შეიძლება მოხდეს, თუ რუსები სახლში დაბრუნდებიან.
„ჩვენს სამომავლო გეგმებს არ ვაშენებთ ახალმოსახლეებზე“, – ამბობს შიო ხეცურიანი, საქართველოს უძრავი ქონების დეველოპერების ერთ-ერთი უმსხვილესი კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორი შიო ხეცურიანი.
იჯარის ფასების ზრდის პირობებშიც კი, ხეცურიანი ამბობს, რომ დეველოპერულ კომპანიებს არ სურთ ზედმეტად ინვესტირება საბინაო ბაზარზე, განსაკუთრებით მასალებისა და აღჭურვილობის ფასების ზრდის გამო. მიუხედავად იმისა, რომ მემამულეებმა შესაძლოა განაღდონ მზარდი ქირა, ბინების გაყიდვის მოგების მარჟა ძლივს შეიცვალა, თქვა მან.
ეკონომისტები ასევე აფრთხილებენ, რომ ბუმი შეიძლება არ გაგრძელდეს და მოუწოდებენ საქართველოს მთავრობას გამოიყენოს ჯანსაღი საგადასახადო შემოსავლები ვალების დასაფარად და უცხოური ვალუტის რეზერვების შესაქმნელად, სანამ მათ შეუძლიათ.
„ჩვენ უნდა ვიცოდეთ, რომ ყველა ეს ფაქტორი, რომელიც ზრდის წლევანდელ ზრდას განაპირობებს, დროებითია და ეს არ იძლევა მდგრადი ზრდის გარანტიას მომდევნო წლებში, ამიტომ სიფრთხილეა საჭირო“, – თქვა ბოგოვმა EBRD-ში.
„გაურკვევლობა ჯერ კიდევ არსებობს და კრიზისმა შეიძლება გარკვეული დაგვიანებით დაარტყას საქართველოს”.
